Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Paketa Emergjente për Luftën kundër Varfërisë”
1. Qartësia e Premtimit ✅
📊 Vlerësimi: (4.3/5)
Premtimi është i formuluar qartë, duke specifikuar disa masa kryesore si:
-
Rritja e ndihmës ekonomike,
-
Rritja e pagës minimale,
-
Mbështetje për kostot e energjisë dhe ujit,
-
Masa të tjera për familjet në varfëri ekstreme.
Megjithatë, nuk specifikohet mekanizmi i ndarjes së fondeve apo cilat kategori do të përfitojnë saktësisht nga ndihmat. Nëse nuk përcaktohen kritere të qarta për përfituesit dhe mënyra e shpërndarjes, mund të krijohen probleme si shpërndarje jo e drejtë apo abuzim me skemat sociale.
2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.8/5)
Varfëria në Shqipëri mbetet një sfidë madhore, me përqindje të larta të popullsisë që jeton nën pragun e varfërisë (mbi 35% e popullsisë sipas Bankës Botërore).
Krizat ekonomike dhe inflacioni i lartë e kanë përkeqësuar situatën, sidomos për familjet me të ardhura të ulëta.
Programet e ndihmës sociale kanë qenë historikisht të kufizuara dhe shpesh nuk arrijnë tek përfituesit realë.
🔹 Problemet kryesore:
-
Mungesa e një baze të qartë të të dhënave për përfituesit realë.
-
Administrimi i dobët i ndihmës sociale në të kaluarën.
-
Rreziku i ndikimit negativ në tregun e punës për shkak të varësisë nga ndihmat shtetërore.
3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅
📊 Vlerësimi: (4.2/5)
Zbatimi i premtimit kërkon masa konkrete, të cilat mund të ndahen në 3 fusha kryesore:
-
Rritja e pagës minimale në 50,000 lekë
-
Kjo mund të ndikojë pozitivisht në fuqinë blerëse të punonjësve, por rrit rrezikun për rënie të punësimit në bizneset e vogla.
-
Punëdhënësit privatë mund të përballen me kosto më të larta të pagave dhe sigurimeve shoqërore.
-
-
Shtimi i ndihmës ekonomike dhe subvencionimi i shpenzimeve për energjinë dhe ujin
-
Për të ndihmuar familjet e varfra, nevojiten rreth 120 milionë euro në vit për mbulimin e subvencioneve.
-
Kjo shumë duhet të financohet nga buxheti i shtetit ose nga donatorët ndërkombëtarë.
-
-
Përmirësimi i infrastrukturës sociale
-
Rritja e ndihmave kërkon një sistem më të mirë administrativ për të parandaluar abuzimet dhe për të siguruar shpërndarje të drejtë të fondeve.
-
4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.7/5)
🔹 Kosto totale e parashikuar
Masat |
Kostoja vjetore (milionë euro) |
Rritja e pagës minimale (në sektorin publik) |
200 |
Subvencionimi i energjisë dhe ujit |
120 |
Mbështetje direkte për familjet në varfëri |
150 |
Zgjerimi i programeve të ndihmës sociale |
80 |
TOTAL |
550 milionë euro në vit |
🔹 Burimet e financimit:
-
Rritja e të ardhurave nga TVSH dhe tatimi mbi fitimin (por kërkon rritje ekonomike më të lartë).
-
Shkurtime në shpenzime jo prioritare, por kjo mund të hasë në rezistencë politike.
-
Marrja e granteve ose kredive nga institucionet ndërkombëtare.
⚠️ Rreziku kryesor: Nëse nuk sigurohen burime të qëndrueshme financimi, zbatimi i programit mund të rrisë borxhin publik dhe të kërcënojë stabilitetin fiskal.
5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅
📊 Vlerësimi: (4.0/5)
🔹 Ndikimet pozitive:
-
Ulja e varfërisë ekstreme për familjet me të ardhura të ulëta.
-
Përmirësimi i fuqisë blerëse dhe konsumit të brendshëm.
-
Rritja e stabilitetit social.
🔹 Ndikimet negative:
-
Rritja e kostove për bizneset e vogla për shkak të rritjes së pagës minimale.
-
Mungesa e mekanizmave të kontrollit mund të çojë në abuzim të ndihmës sociale.
📌 Për të minimizuar këto efekte, nevojitet një balancë mes mbështetjes sociale dhe nxitjes së punësimit.
6. Afati i Zbatimit ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.9/5)
🔹 Fazat e implementimit:
Faza |
Afati |
Veprimet kryesore |
Faza 1: Studimi dhe Planifikimi |
2025 – 2026 |
Identifikimi i përfituesve, krijimi i mekanizmave të shpërndarjes. |
Faza 2: Zbatimi fillestar |
2026 – 2028 |
Rritja e ndihmës ekonomike, subvencionet për energjinë dhe ujin. |
Faza 3: Zbatimi i plotë |
2028 – 2030 |
Rritja e pagës minimale, rritja e ndihmave, vlerësimi i impaktit. |
🔹 Sfida kryesore:
-
Administrata publike ka treguar probleme me zbatimin e politikave sociale në të kaluarën.
-
Mungesa e fondeve mund të vonojë disa masa kryesore.
