Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Garantimi i ndryshimit rrënjësor në qëndrimin ndaj Kulturës dhe Artit”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi përfshin:

• Ndryshimin rrënjësor dhe organizativ në fushën e kulturës dhe artit, me qëllim përmirësimin e jetës kulturore të vendit.

• Rëndësia e kulturës dhe artit si një shtyllë kryesore e qeverisjes, që do të bëhet prioritet për zhvillimin e vendit.

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Mekanizmat e zbatimit të ndryshimit organizativ dhe mënyra se si do të ndodhin këto ndryshime në praktikë.

• Përmasat e angazhimit të shtetit dhe roleve të ndryshme në ndihmën për realizimin e këtyre ndryshimeve.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Premtimi është i thellë dhe ambicioz, por kërkon detaje më të qarta për implementimin e tij dhe masat konkrete që do të merren.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Mungesa e Integrimit të Kulturës në Qeverisje

• Kultura shpesh injorohet nga qeverisjet e mëparshme, duke mos e integruar si një faktor kyç në zhvillimin e vendit.

• Në disa raste, kultura ka qenë një element dytësor, duke u mbështetur në politika të papërshtatshme dhe pa një plan të qëndrueshëm për zhvillim afatgjatë.

• Mungon një vizion i qartë për integrimin e artit dhe kulturës si një element i rëndësishëm për zhvillimin ekonomik, social dhe edukativ të shoqërisë.

b) Struktura Organizative e Kulturës dhe Artit

• Institucionet kulturore janë shpesh të ndara dhe pa një koordinim të qëndrueshëm.

• Mungon një bashkëpunim efektiv ndërmjet institucioneve të kulturës dhe strukturave të tjera shtetërore, çka e bën të vështirë një zhvillim të qëndrueshëm dhe integrimin e artit në jetën shoqërore.

• Përpjekjet për ndryshime rrënjësore janë të kufizuara dhe shpesh nuk kanë një mbështetje të mjaftueshme nga pushteti qendror dhe vendor.

⚖ Vlerësimi: 3.8/5 Probleme të thella ekzistojnë lidhur me strukturat organizative dhe koordinimin ndërmjet institucioneve, të cilat kërkojnë një ndryshim të plotë dhe të thellë për të pasur një ndikim pozitiv.

3. Masat Konkret për Ndryshimin Rrënjësor në Kulturë dhe Art

a) Reformimi dhe Ristrukturimi i Institucioneve Kulturore

🔹 Krijimi i një strukture më të fortë organizative për artin dhe kulturën, që do të koordinojë të gjitha institucionet e kulturës, duke përfshirë muze, galeri, teatro, dhe shtëpi botuese.🔹 Ristrukturimi i Ministrisë së Kulturës për të siguruar një qasje më të centralizuar dhe të koordinuar që mund të zhvillojë politika të qëndrueshme dhe afatgjata për kulturën dhe artin.🔹 Formimi i një Agjencie Kombëtare për Kulturën që do të mbështesë zhvillimin e projekteve kulturore dhe do të monitorojë implementimin e politikave kulturore në nivel kombëtar.

b) Angazhimi i Qeverisë dhe Pushtetit Vendor

🔹 Nxitja e bashkëpunimit midis qeverisë dhe pushtetit vendor, për të mundësuar zhvillimin e projekteve kulturore në të gjithë vendin, jo vetëm në Tiranë.🔹 Shpallja e kulturës dhe artit si një prioritet kombëtar, duke integruar këto elemente në politikat dhe planet zhvillimore të qeverisë.🔹 Mbështetje për inicimin e strategjive të përbashkëta midis sektorëve publik dhe privat për zhvillimin e industrisë kulturore dhe mbështetje për artistët dhe krijuesit.

c) Integrimi i Artit dhe Kulturës në Edukimin Kombëtar

🔹 Përfshirja e artit dhe kulturës si pjesë thelbësore të kurrikulave shkollore dhe zhvillimi i kapaciteteve artistike të nxënësve që nga moshat e reja.🔹 Inkurajimi i aktiviteteve dhe iniciativave kulturore në shkolla për të rritur ndërgjegjësimin dhe dashurinë për kulturën dhe artin.

d) Promovimi i Trashëgimisë dhe Artit Shqiptar

🔹 Rritja e mbështetjes për ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe promovimi i saj në nivel ndërkombëtar, duke i dhënë më shumë mundësi dhe mbështetje autorëve shqiptarë.🔹 Krijimi i mundësive për pjesëmarrjen në aktivitete kulturore ndërkombëtare, si panairet e librit, festivale të artit dhe bienale ndërkombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.6/5 Masat janë ambicioze dhe të drejtpërdrejta për realizimin e një ndryshimi të thellë në kulturën dhe artin e Shqipërisë. Megjithatë, kërkohet një koordinim i madh dhe investim afatgjatë për t’i bërë ato të mundshme.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Ristrukturimi i Ministrisë dhe krijimi i agjencive të reja: 2-3 milionë euro/vit për të krijuar një strukturë të centralizuar dhe mbështetje institucionale për artin.🔹 Mbështetje për projekte kulturore dhe përfshirje në fushën e edukimit: 3-4 milionë euro/vit për zhvillimin e aktiviteteve kulturore dhe integrimin e artit në shkolla.🔹 Promovimi i trashëgimisë kulturore dhe artit ndërkombëtar: 1-2 milionë euro/vit për pjesëmarrjen në aktivitete ndërkombëtare dhe mbështetje për promovimin e artit shqiptar jashtë vendit.🔹 Mbështetje për sektorin privat dhe artistët: 1-2 milionë euro/vit për financimin e granteve dhe mundësive për zhvillimin e industrisë së artit dhe kulturës.

Totali i mundshëm i investimeve: 7-11 milionë euro/vit.

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit dhe donacione nga organizata ndërkombëtare.✅ Investime nga sektori privat dhe mundësi të tjera sponsorizimi.✅ Mbështetje nga fondet e BE-së për projekte kulturore dhe zhvillimin e trashëgimisë.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Kostoja e financimit është e mundshme për t’u realizuar, megjithatë kërkohet një plan i qartë dhe mbështetje e vazhdueshme për realizimin e këtyre masave.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Zhvillimi i sektorit të kulturës dhe artit do të krijojë mundësi të reja punësimi dhe zhvillim të industrive të lidhura me turizmin dhe trashëgiminë kulturore.✅ Përmirësimi i jetës kulturore në Shqipëri dhe rritja e cilësisë së jetesës për qytetarët, duke i mundësuar atyre akses në aktivitete kulturore.✅ Rritja e njohjes ndërkombëtare të artit shqiptar dhe forcimi i lidhjeve kulturore me botën.⚠ Sfida kryesore: Zbatimi i ndryshimeve rrënjësore në struktura kërkon një koordinim të mirë, burime financiare dhe angazhim të të gjitha palëve.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Ndikimi ekonomik dhe social mund të jetë shumë i dukshëm, duke përmirësuar tërësisht sektorin e kulturës dhe artit dhe duke sjellë një ndryshim të madh në shoqëri dhe ekonomi.

Vlerësimi final: 4.3/5

Premtimi është i fortë dhe me potencial të madh për të sjellë një ndryshim të dukshëm në fushën e kulturës dhe artit në Shqipëri. Megjithatë, realizimi i tij kërkon detaje të qarta për implementimin dhe një angazhim të qëndrueshëm nga ana e qeverisë dhe sektorëve të tjerë.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Mbështetje për Librit dhe Tregun e Librit”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi përfshin:

• Zvogëlimin e barrës fiskale për librat, që ka për qëllim të bëjë librat më të përballueshëm për qytetarët.

• Përmirësimin e tregut të librit shqiptar, duke e bërë atë më të aksesueshëm dhe tërheqës për konsumatorët dhe duke promovuar librat shqiptarë në panairet botërore.

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Mekanizmat e detajuar për zbatimin e zvogëlimit të barrës fiskale dhe ndikimin konkret që do të ketë ky hap në çmimin final të librave.

• Përmasat e promovimit të librave shqiptarë në panairet botërore dhe mundësitë konkrete për pjesëmarrjen në këto aktivitete.

• Plani për mbështetje të industrisë së librit në Shqipëri, përfshirë shtëpitë botuese, libraritë dhe autorët.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Premtimi është i qartë dhe ka një ndikim të drejtpërdrejtë, por kërkon detaje dhe planifikim të mëtejshëm për realizimin e tij.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Barrat Fiskale dhe Çmimet e Librit

• Tatimi i lartë për librat dhe produktet kulturore ka ndikuar negativisht në çmimet e librave dhe ka bërë që ata të jenë më pak të përballueshëm për qytetarët.

• Libri shpesh është konsideruar një luks për shumë individë, duke e bërë vështirë për konsumatorët të blejnë dhe të mbështesin industrinë e librit.

• Shumica e librave të botuar shqiptarë janë të limituar në treg dhe shpesh nuk janë të disponueshëm për një audiencë më të gjerë.

b) Tregu i Librit në Shqipëri

• Tregu i librit është i vogël dhe i kufizuar, me një sërë pengesash që lidhen me shpërndarjen e librave dhe marketingun e autorëve shqiptarë.

• Përqendrimi i tregut të librit është kryesisht në kryeqytet dhe disa qytete të tjera, duke lënë shumë zona rurale dhe periferi jashtë mundësive për blerjen e librave.

• Nuk ka një strukturë të fortë promovimi për autorët dhe shtëpitë botuese shqiptare në tregjet ndërkombëtare.

c) Mungesa e Promovimit në Panairet Ndërkombëtare

• Panairet botërore të librit janë mundësi të mëdha për promovimin e autorëve dhe librave shqiptarë, por Shqipëria ka pasur pjesëmarrje të ulët në to.

• Mungon mbështetje dhe financim për pjesëmarrjen e autorëve shqiptarë në këto aktivitete ndërkombëtare, duke lënë një hapësirë të madhe për promovimin e mundshëm të kulturës dhe literaturës shqiptare në botë.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Tregu i librit dhe mbështetja për autorët shqiptarë janë në një fazë të pamjaftueshme zhvillimi, por kanë potencial për t’u rritur dhe zhvilluar.

3. Masat Konkret për Mbështetje për Librit dhe Tregun e Librit

a) Zvogëlimi i Barrës Fiskale për Librat

🔹 Reduktimi i TVSH-së për librat dhe produktet kulturore, duke e bërë librin më të përballueshëm për konsumatorët.🔹 Ofrimi i subvencioneve dhe stimulimeve fiskale për shtëpitë botuese dhe autorët shqiptarë, që të mund të botojnë libra dhe të arrijnë një treg më të gjerë.🔹 Përfshirja e librave si produkt kulturor që mund të mbështetet me politika tatimore më të favorshme për zhvillimin e industrisë së librit.

b) Rritja e Aksesueshmërisë së Librave

🔹 Krijimi i librarive online dhe platformave digjitale, që do të mundësojnë qasje më të lehtë dhe të përballueshme në libra për qytetarët, sidomos në zona rurale.🔹 Përmirësimi i shpërndarjes dhe logjistikës për librat, duke krijuar mundësi për shitje më të gjerë dhe promovim në qytete dhe fshatra të tjera.🔹 Hapja e ekspozitave dhe aktiviteteve promovuese në shkolla dhe institucione kulturore për të rritur lexueshmërinë e librave shqiptarë.

c) Promovimi i Librave Shqiptarë në Panairet Botërore

🔹 Krijimi i një programi të mbështetjes financiare për autorët shqiptarë për të marrë pjesë në panairet botërore të librit.🔹 Pjesëmarrja e organizatave kulturore dhe institucioneve shtetërore për të mbështetur promovimin e autorëve shqiptarë dhe librave të rinj jashtë vendit.🔹 Organizimi i aktiviteteve dhe ekspozitave kombëtare që mund të tërheqin interesin ndërkombëtar për literaturën shqiptare.

d) Mbështetje për Shtëpitë Botuese dhe Infrastrukturën e Librit

🔹 Mbështetje për shtëpitë botuese të pavarura, duke ofruar mundësi financimi dhe promovimi për ata që botojnë libra shqiptarë.🔹 Rritja e bashkëpunimit me autorët dhe shtëpitë botuese ndërkombëtare, për të ndihmuar në promovimin e librave shqiptarë në tregjet botërore.🔹 Krijimi i hapësirave për autorë dhe shtëpi botuese për të krijuar bashkëpunime dhe lidhje me organizata të tjera kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Masat janë të drejtpërdrejta dhe mund të kenë një ndikim të menjëhershëm në rritjen e tregut të librit dhe promovimin e autorëve shqiptarë.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Zvogëlimi i TVSH-së për librat: 2-4 milionë euro/vit.🔹 Mbështetje për shtëpitë botuese dhe autorët: 1-3 milionë euro/vit për financimin e granteve dhe mundësive për botim.🔹 Promovimi në panairet botërore të librit: 500,000-1 milionë euro/vit për mbështetje logjistike dhe pjesëmarrjen e autorëve.🔹 Krijimi i platformave digjitale dhe librarive online: 500,000-1 milionë euro për zhvillimin e platformave dhe promovimin e librave.

Totali i mundshëm i investimeve: 4-9 milionë euro/vit.

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit dhe fonde nga donatorët ndërkombëtarë.✅ Tërheqja e investimeve private dhe sponsorizime nga sektorët e ndryshëm.✅ Krijimi i partneriteteve ndërkombëtare për mbështetje të industrisë së librit.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Financimi është i mundur dhe mund të realizohet përmes partneriteteve dhe mundësive të tjera financiare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritja e aksesueshmërisë së librave për qytetarët, duke e bërë literaturën shqiptare më të përballueshme.✅ Rritja e lexueshmërisë dhe promovimi i kulturës shqiptare nëpërmjet librave dhe autorëve shqiptarë.✅ Pjesëmarrja në tregjet ndërkombëtare do të rrisë njohjen globale të artit dhe literaturës shqiptare.⚠ Sfida kryesore: Zbatimi i masave për të siguruar një treg më të qëndrueshëm dhe të aksesueshëm për librat shqiptarë.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Ndikimi ekonomik dhe social mund të jetë i dukshëm, por kërkon një koordinim të kujdesshëm dhe një zbatim të suksesshëm të politikave.

Vlerësimi final: 4.4/5

Premtimi është i fortë dhe mund të ketë një ndikim pozitiv në zhvillimin e tregut të librit dhe promovimin e librave shqiptarë. Megjithatë, kërkohet një plan i detajuar dhe mbështetje e vazhdueshme për realizimin e tij.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Mbështetje për Artistët dhe Kulturën Shqiptare në Diasporë”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi përfshin:

• Krijimin e institucioneve të veçanta për mbështetje dhe trajtim të artistëve shqiptarë në diasporë.

• Bashkëpunimin me autoritetet e Kosovës dhe shqiptarët e diasporës për zhvillimin e kulturës dhe artit.

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Format e institucioneve të veçanta që do të krijohen dhe struktura e tyre organizative.

• Mekanizmat dhe mundësitë konkrete për mbështetje financiare dhe logjistike për artistët shqiptarë në diasporë.

• Përfshirja e sektorit privat dhe organizatave ndërkombëtare në mbështetje të këtyre iniciativave.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Premtimi është konkret dhe i dobishëm, por ka mungesë detajesh për realizimin e tij praktik dhe mundësitë e bashkëpunimit ndërkombëtar.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Mundësitë e kufizuara për Artistët Shqiptarë në Diasporë

• Artistët shqiptarë jashtë Shqipërisë kanë mundësi të kufizuara për mbështetje financiare dhe promovim.

• Mungon një platformë e centralizuar dhe një rrjet mbështetjeje që mundëson lidhjen e artistëve me institucione kulturore në Shqipëri dhe Kosovë.

• Shpërndarja e mundësive kulturore dhe mbështetjes për artistët shqiptarë është e pakët, duke bërë që shumë prej tyre të mbeten të panjohur dhe të pashfrytëzuar.

b) Mungesa e Bashkëpunimit Ndërmjet Shqipërisë, Kosovës dhe Diasporës

• Aktualisht, bashkëpunimi ndërkombëtar për zhvillimin e kulturës dhe artit shqiptar është i fragmentuar.

• Mungon një platformë e koordinuar për të ndihmuar artistët shqiptarë të lidhur me këto rajone dhe mundësitë e financimit.

• Kosova dhe Shqipëria nuk kanë marrë hapa të koordinuar për mbështetje të përbashkët të artistëve shqiptarë jashtë vendit.

c) Dështimi në Krijimin e Mundësive për Artistët e Diasporës

• Artistët shqiptarë shpesh nuk kanë mundësi të shfaqen në skena ndërkombëtare për shkak të mungesës së mbështetjes institucionale.

• Mungon ndihma e strukturuar për promovimin e artit shqiptar në skenat ndërkombëtare.

• Përfshirja e sektorit privat dhe bashkëpunimi ndërkombëtar janë të pamjaftueshme për të mundësuar rritjen e ndikimit të kulturës shqiptare.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Problemet janë të qarta, dhe një mbështetje e duhur për artistët shqiptarë në diasporë është e nevojshme për të pasur një zhvillim të qëndrueshëm.

3. Masat Konkret për Mbështetje për Artistët dhe Kulturën Shqiptare në Diasporë

a) Krijimi i Institucioneve të Posaçme për Mbështetje të Artistëve Shqiptarë në Diasporë

🔹 Krijimi i një agjencie ndërkombëtare kulturore që do të koordinojë dhe mbështesë projektet e artistëve shqiptarë në diasporë, duke ofruar mundësi financimi dhe shfaqje artistike.🔹 Fokusimi në dy fusha kryesore: mbështetje financiare dhe mundësi ekspozimi për artistët shqiptarë jashtë Shqipërisë.🔹 Përfshirja e institucioneve kulturore shqiptare (si Instituti i Artit dhe Ministria e Kulturës) në ofrimin e mundësive për lidhje dhe bashkëpunim me komunitetet shqiptare jashtë vendit.

b) Bashkëpunimi me Autoritetet e Kosovës dhe Shqiptarët e Diasporës

🔹 Organizimi i aktiviteteve kulturore dhe festivaleve të përbashkëta që lidhin artistët nga Shqipëria, Kosova dhe diaspora.🔹 Krijimi i një rrjeti ndërkombëtar për artistët shqiptarë, duke përfshirë mundësi promovimi dhe ekspozimi nëpërmjet aktiviteteve ndërkombëtare dhe festivaleve.🔹 Mbështetje dhe promovim i iniciativave që lidhin artin dhe kulturën shqiptare në nivel global, duke përdorur platformat digjitale dhe mediat sociale për të rritur vizibilitetin.

c) Mbështetje për Shkëmbimin Kulturor dhe Arsimin për Artistët e Diasporës

🔹 Programet e shkëmbimit kulturor për të ofruar mundësi për artistët që të krijojnë dhe bashkëpunojnë me artistët e vendeve të tjera.🔹 Organizimi i seminareve dhe trajnimeve për zhvillimin profesional për artistët shqiptarë jashtë vendit.🔹 Incentivimi i bashkëpunimeve ndërkombëtare me institucione artistike dhe kulturore nga shtete të tjera për të pasur mundësi ekspozimi për artistët shqiptarë.

d) Mbështetje për Infrastrukturën dhe Promovimin e Artit Shqiptar në Diasporë

🔹 Krijimi i platformave online për promovimin e artistëve shqiptarë, për të lidhur artistët me mundësitë ndërkombëtare.🔹 Rritja e numrit të ekspozitave dhe aktiviteteve kulturore që promovojnë kulturën shqiptare në vende të tjera.🔹 Krijimi i mundësive për mbështetje financiare dhe grante për projektet kulturore nga diaspora shqiptare dhe qeveritë e huaja.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të strukturuara dhe adresojnë çështjet kryesore për mbështetje dhe zhvillim të kulturës dhe artit shqiptar në diasporë.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Krijimi i institucioneve të posaçme për mbështetje të artistëve shqiptarë në diasporë: 2-5 milionë euro/vit.🔹 Bashkëpunimi me autoritetet e Kosovës dhe shqiptarët e diasporës: 3-6 milionë euro/vit për aktivitete ndërkombëtare dhe festivale.🔹 Mbështetje për platforma dhe infrastruktura online: 1-2 milionë euro/vit.🔹 Përkrahje financiare për programet e shkëmbimit dhe trajnimit: 1-3 milionë euro/vit.

Totali i mundshëm i investimeve: 7-16 milionë euro/vit.

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit dhe fonde nga donatorët ndërkombëtarë.✅ Financime private dhe sponsorizime nga individë dhe biznese të diasporës.✅ Iniciativa për tërheqjen e investimeve të huaja dhe bashkëpunimi me fondet e BE-së.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Financimi është i mundur dhe mund të realizohet përmes bashkëpunimit ndërkombëtar dhe mundësive të tjera financiare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritja e mundësive për artistët shqiptarë dhe promovimi i kulturës shqiptare në skenat ndërkombëtare.✅ Krijimi i mundësive të reja për të rinjtë në diasporë për të angazhuar me artin dhe kulturën shqiptare.✅ Zhvillimi i një identiteti kulturor dhe forca ekonomike përmes artit.⚠ Sfida kryesore: Krijimi i një strukture të qëndrueshme dhe të qartë për mbështetje të artistëve në nivel ndërkombëtar.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Ndikimi ekonomik dhe social do të jetë i konsiderueshëm, por kërkon një zbatim të qartë dhe koordinim të fortë ndërkombëtar.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para për krijimin e institucioneve dhe rrjetit të mbështetjes për artistët shqiptarë në diasporë.📌 3-5 vitet e ardhshme për zhvillimin e projekteve ndërkombëtare dhe përfshirjen e plotë të artistëve në skenat ndërkombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Afati është i arritshëm dhe mund të përmbushet në një periudhë afatshkurtër.

Vlerësimi final: 4.4/5

Premtimi është i fortë dhe ka një ndikim të mundshëm pozitiv në zhvillimin e artit dhe kulturës shqiptare në diasporë. Megjithatë, zbatimi kërkon një plan të detajuar dhe koordinim ndërkombëtar të suksesshëm për të realizuar plotësisht qëllimet.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Investime të reja në Kulturë dhe Art”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi përfshin:

• Dyfishimin e buxhetit për kulturën dhe artin.

• Ristrukturimin e Ministrisë së Kulturës për të mbështetur zhvillimin e artit dhe degëve të tjera të kulturës.

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Se si do të realizohet ristrukturimi i Ministrisë së Kulturës dhe cilat do të jenë ndryshimet konkrete që do të mundësojnë mbështetje më të madhe për artin.

• Metoda e alokimit të buxhetit të dyfishuar dhe mënyra e monitorimit të shpenzimeve për projektet kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Premtimi është i qartë, por ka mungesë të informacionit mbi detajet operative që do të mundësojnë realizimin e tij.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Buxheti i Ulët për Kulturën

• Aktualisht, buxheti për kulturën është tejet i ulët (rreth 0.6% të PBB-së), duke bërë të vështirë zhvillimin dhe mbështetjen e projekteve të mëdha kulturore dhe artistike.

• Shpërndarja e buxhetit është shumë e centralizuar në Tiranë, duke lënë qytetet e tjera të pazhvilluara në këtë fushë.

• Projektet kulturore shpesh nuk kanë fonde të mjaftueshme për realizim dhe mbështetje të qëndrueshme.

b) Struktura e Ministrisë së Kulturës

• Ministria e Kulturës është e ngarkuar me një mori detyrash që përfshijnë kulturën, trashëgiminë dhe artin, por ka mungesë të burimeve dhe një organizim të qartë për të mbështetur çdo degë.

• Mungon koordinimi midis institucioneve kulturore dhe shtetit, duke penguar zhvillimin e qëndrueshëm të sektorit.

• Shumë institucione kulturore janë të keqmenaxhuara dhe kanë mungesë të burimeve për t’u zhvilluar.

c) Mungesa e Investimeve Private në Kulturë

• Mungesa e mundësive financiare dhe mbështetjes për artistët e rinj dhe projektet e pavarura bllokon zhvillimin e shprehjes artistike në vend.

• Mungon angazhimi i sektorit privat për të mbështetur artin dhe kulturën, duke lënë vetëm burimet publike për financimin e aktiviteteve kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Problemet janë të shumta dhe kërkojnë një ndërhyrje të fuqishme për të siguruar një zhvillim të qëndrueshëm të kulturës dhe artit.

3. Masat Konkret për Investimet e Reja në Kulturë dhe Art

a) Dyfishimi i Buxhetit për Kulturën dhe Artin

🔹 Rritja e buxhetit për kulturën në 1.2-1.5% të PBB-së gjatë 5 viteve të ardhshme.🔹 Shpërndarja e fondeve në mënyrë të drejtë për qytetet e tjera, duke mundësuar zhvillimin e projekteve kulturore dhe mbështetje për artistët jashtë Tiranës.🔹 Fokusimi në fushat me potencial të lartë për zhvillimin kulturor, si industria e filmave, muzika dhe artet pamore.

b) Ristrukturimi i Ministrisë së Kulturës

🔹 Krijimi i një departamenti të posaçëm për mbështetje të artit dhe kulturës brenda Ministrisë, i cili do të koordinojë programet dhe projektet e financuara nga shteti.🔹 Zhvillimi i një sistemi monitorimi dhe vlerësimi të projekteve kulturore, për të siguruar përdorimin efikas të fondeve dhe për të mbështetur transparencën.🔹 Përfshirja e ekspertëve dhe organizatave të pavarura kulturore në proceset e vendimmarrjes për të siguruar një qasje më gjithëpërfshirëse dhe profesionale.

c) Nxitja e Investimeve Private në Kulturë

🔹 Krijimi i mundësive për partneritete publiko-private, si përmes sponsorizimeve dhe mbështetje financiare nga bizneset.🔹 Incentivimi i bizneseve që investojnë në art dhe kulturë përmes taksave të ulëta dhe stimujve fiskalë.🔹 Rritja e mundësive për artistët e rinj dhe për projekte kulturore me potencial ndërkombëtar.

d) Mbështetje për Projektet Kulturore dhe Artin Pavarur

🔹 Ofrimi i granteve dhe financimeve për projektet e pavarura, për artistët që nuk janë pjesë e institucioneve të mëdha kulturore.🔹 Krijimi i mundësive për ekspozita dhe performanca në hapësira alternative, për të stimuluar kreativitetin dhe eksperimentimin artistik.🔹 Programi i shkëmbimit ndërkombëtar për të mundësuar promovimin e artistëve shqiptarë jashtë vendit.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Masat janë shumë të detajuara dhe adresojnë çështje thelbësore për zhvillimin e sektorit të kulturës, por kërkojnë një angazhim të fortë dhe afatgjatë.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Dyfishimi i Buxhetit për Kulturën: 50-70 milionë euro/vit (nga 25-35 milionë euro aktualisht).🔹 Ristrukturimi i Ministrisë së Kulturës dhe mbështetje për projektet kulturore: 5-10 milionë euro/vit.🔹 Incentivimi i investimeve private dhe financimet për projekte të pavarura: 5-10 milionë euro/vit.

Totali i mundshëm i investimeve: 60-90 milionë euro/vit

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit për kulturën, me rritje progresive çdo vit.✅ Fondet e BE-së dhe organizatave ndërkombëtare për zhvillimin kulturor dhe trashëgiminë.✅ Financime nga sektori privat, përmes partneriteteve dhe sponsorizimeve.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Financimi është i mundur, por kërkon strategji të qartë dhe mbikëqyrje të menaxhuar mirë.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritja e mundësive për artistët dhe kulturën në Shqipëri.✅ Zhvillimi i një tregu më të qëndrueshëm për artin dhe kulturën.✅ Përmirësimi i imazhit të Shqipërisë si një vend i pasur kulturorisht dhe artistikisht.✅ Krijimi i mundësive të reja punësimi në sektorët e kulturës dhe artit.⚠ Sfida kryesore: Monitorimi dhe alokimi efikas i fondeve.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Ndikimi ekonomik dhe social do të jetë pozitiv, por kërkon menaxhim të kujdesshëm për të siguruar qëndrueshmërinë.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Dyfishimi i buxhetit dhe hartimi i planit për ristrukturimin e Ministrisë së Kulturës.📌 3-5 vitet e ardhshme: Implementimi i programit të investimeve për projektet kulturore dhe krijimi i mundësive për investime private.📌 6-10 vitet: Përmirësimi i mëtejshëm i sektorit të kulturës dhe promovimi i tij në arenën ndërkombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.4/5 Afati është realist, por kërkon angazhim të vazhdueshëm për të siguruar rezultate afatgjatë.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.2/5)

• Situata dhe Problemet: ⚠️ (4.0/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.7/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.3/5)

• Ndikimi dhe Afati: ✅ (4.4/5)

Premtimi ka një bazë të fortë, por kërkon një plan të detajuar dhe zbatim të kujdesshëm për të siguruar suksesin.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Një qasje e ndryshuar ndaj Kulturës dhe Artit”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi përfshin:

• Mbështetje për artistët, shkrimtarët dhe individët e kulturës.

• Sigurimin e një statusi ligjor të veçantë për ta.

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Si do të sigurohet kjo mbështetje financiare dhe institucionale?

• Cilat do të jenë kriteret për statusin e veçantë ligjor?

• Çfarë benefitesh konkrete do të ofrojë ky status për artistët?

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i qartë në objektivat e tij, por nuk përmban detaje mbi zbatimin praktik.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Gjendja e Artistëve dhe Punonjësve të Kulturës

• Artistët dhe shkrimtarët shpesh punojnë pa kontrata të sigurta dhe nuk kanë mbështetje financiare të qëndrueshme.

• Mungesa e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore për artistët e pavarur.

• Buxheti i ulët për kulturën (rreth 0.6% e PBB-së) e bën të vështirë krijimin e një sistemi mbështetës për artistët.

b) Mungesa e Një Statusi të Përcaktuar Ligjor

• Në Shqipëri nuk ka një status të veçantë ligjor për artistët që të rregullojë të drejtat e tyre financiare, tatimore dhe sociale.

• Në shumë vende evropiane, artistët përfitojnë nga skema të veçanta sigurimesh dhe taksash të reduktuara.

• Mungon një skemë kombëtare për financimin e projekteve artistike.

c) Mungesa e Infrastrukturës dhe Mbështetjes Shtetërore

• Institucionet e kulturës janë të keqfinancuara, duke kufizuar mundësitë e artistëve për të ekspozuar dhe promovuar punën e tyre.

• Politikat aktuale të mbështetjes së artit janë të fragmentuara dhe pa strategji afatgjatë.

• Mungesa e një fondi të posaçëm për artin dhe artistët.

⚖ Vlerësimi: 3.8/5 Problemet janë të thella dhe kërkojnë ndërhyrje strukturore për të garantuar mbështetje afatgjatë për artistët.

3. Masat Konkret për Një Qasje të Re ndaj Kulturës dhe Artit

a) Krijimi i Statusit Ligjor për Artistët dhe Punonjësit e Kulturës

🔹 Hartimi dhe miratimi i një ligji specifik për statusin e artistit, i cili do të përfshijë:

• Përkufizimin e qartë të kategorive që përfitojnë (aktorë, shkrimtarë, muzikantë, piktorë, etj.).

• Skema të reduktuara tatimore për artistët e regjistruar.

• Përfshirjen në skema të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore.

🔹 Krijimi i një regjistri kombëtar të artistëve, për të mundësuar përfitime dhe subvencione të drejtuara.

b) Financimi dhe Mbështetja për Artistët

🔹 Krijimi i një fondi kombëtar për artistët, i cili do të sigurojë financime të rregullta për projekte artistike dhe krijimtari të pavarur.🔹 Përdorimi i skemave të granteve dhe bursave për artistët e rinj dhe krijuesit e pavarur.🔹 Lehtësira fiskale për kompanitë dhe bizneset që mbështesin artin dhe kulturën.

c) Zhvillimi i Infrastrukturës Kulturore

🔹 Hapja e hapësirave të reja kulturore dhe artistike, si qendra arti, galeri dhe teatro eksperimentale.🔹 Subvencione për hapësirat private të artit, për të stimuluar zhvillimin e skenës artistike.🔹 Digjitalizimi dhe promovimi online i artistëve shqiptarë.

d) Partneriteti me Sektorin Privat dhe Ndërkombëtar

🔹 Krijimi i partneriteteve me organizata ndërkombëtare të kulturës, si UNESCO dhe fondacione artistike evropiane.🔹 Nxitja e investimeve private në projekte artistike, përmes stimujve fiskalë.🔹 Zhvillimi i programeve të shkëmbimeve kulturore me vendet e BE-së.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë konkrete dhe adresojnë çështjet kryesore të artistëve, por kërkojnë një angazhim serioz nga qeveria.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Fond Kombëtar për Artistët dhe Krijuesit: 10-20 milionë euro/vit🔹 Subvencione për infrastrukturën kulturore dhe hapësirat e artit: 15-25 milionë euro🔹 Zhvillimi i programeve të sigurimeve dhe përfitimeve sociale për artistët: 5-10 milionë euro/vit

Totali i kostove të mundshme: 30-55 milionë euro në vit

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit, me një rritje të fondeve për kulturën në nivelin 1% të PBB-së.✅ Fondet e BE-së për kulturën dhe trashëgiminë artistike.✅ Taksa mbi aktivitetet kulturore për të siguruar financim të qëndrueshëm.✅ Sponsorizimet nga bizneset private.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Financimi është i mundur, por kërkon strategji të qartë për të garantuar qëndrueshmëri.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Artistët dhe krijuesit do të kenë mbështetje financiare dhe ligjore të qartë.✅ Rritja e krijimtarisë artistike dhe zhvillimi i një tregu më të qëndrueshëm për artin shqiptar.✅ Krijimi i vendeve të reja të punës në sektorin e kulturës.✅ Përmirësimi i imazhit të Shqipërisë si një vend me kulturë të pasur dhe të zhvilluar.⚠ Sfida kryesore: Zbatimi i statusit ligjor dhe shmangia e burokracisë mund të jetë një pengesë.

⚖ Vlerësimi: 4.6/5 Ndikimi do të jetë pozitiv, por kërkon menaxhim të mirë dhe zbatim efektiv të ligjeve.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i ligjit dhe krijimi i regjistrit kombëtar të artistëve.📌 3-5 vitet e ardhshme: Implementimi i skemave financiare dhe mbështetëse.📌 6-10 vitet: Përmirësimi i mëtejshëm i infrastrukturës kulturore dhe integrimi me tregjet ndërkombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon angazhim afatgjatë për rezultate të qëndrueshme.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.0/5)

• Situata dhe Problemet: ⚠️ (3.8/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.2/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.6/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

🔵 Premtimi është i realizueshëm, por kërkon strategji të qartë dhe vullnet politik për zbatim.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Mbrojtja e Trashëgimisë Kulturore të Shqipërisë”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi fokusohet në:

• Mbrojtjen e trashëgimisë kulturore të Shqipërisë

• Ruajtjen e monumenteve dhe siteve kulturore si Butrinti dhe Bylisi

• Forcimin e lidhjes së kombit shqiptar me historinë e tij

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Strategjitë konkrete të mbrojtjes së këtyre monumenteve

• Mekanizmat ligjorë dhe financiarë që do të përdoren

• Si do të trajtohet degradimi aktual dhe keqmenaxhimi i siteve historike

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i qartë në synimet e tij, por mungojnë elementë thelbësorë për mënyrën e realizimit.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Gjendja e Trashëgimisë Kulturore

• Shumë monumente të rëndësishme janë të braktisura ose të dëmtuara, për shkak të mungesës së mirëmbajtjes.

• Ndërtime të paligjshme dhe urbanizimi i pakontrolluar kanë rrezikuar monumente dhe site arkeologjike, sidomos në zona si Gjirokastra, Apollonia dhe Berat.

• Mungesa e fondeve dhe investimeve ka bërë që shumë site të mos kenë restaurim të duhur dhe të humbasin vlera historike.

b) Menaxhimi dhe Keqadministrimi

• Institucionet përgjegjëse shpesh kanë mungesë transparence dhe efikasiteti.

• Fondet për trashëgiminë kulturore përdoren në mënyrë të fragmentuar dhe të paqëndrueshme.

• Ka mungesë të politikave për tërheqjen e investimeve private dhe fondeve të huaja për restaurime.

c) Turizmi dhe Trashëgimia Kulturore

• Pavarësisht potencialit të madh turistik, shumë site janë të paaksesueshme ose të papërgatitura për vizitorët.

• Nuk ka plane të qarta për integrimin e trashëgimisë në zhvillimin ekonomik dhe turistik të vendit.

⚖ Vlerësimi: 3.5/5 Problemet janë të shumta dhe kërkojnë ndërhyrje serioze për të shmangur degradimin e mëtejshëm.

3. Masat Konkrete për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore

a) Restaurimi dhe Mbrojtja e Monumenteve

🔹 Hartimi i një strategjie kombëtare për restaurimin e monumenteve, me afate të qarta dhe prioritete specifike.🔹 Krijimi i një fondi të posaçëm për trashëgiminë kulturore, të mbështetur nga buxheti i shtetit dhe donacione ndërkombëtare.🔹 Përdorimi i teknologjisë për dokumentimin dhe ruajtjen digjitale të monumenteve dhe siteve arkeologjike.

b) Lufta kundër Ndërtimeve të Paligjshme

🔹 Forcimi i legjislacionit për mbrojtjen e zonave historike dhe arkeologjike.🔹 Zbatim i rreptë i ligjit për ndalimin e ndërtimeve të paligjshme në zona të mbrojtura.🔹 Angazhimi i institucioneve të drejtësisë për ndjekjen penale të rasteve të dëmtimit të trashëgimisë kulturore.

c) Përmirësimi i Menaxhimit të Siteve Historike

🔹 Krijimi i partneriteteve me organizata ndërkombëtare për menaxhimin e siteve të rëndësishme si Butrinti dhe Apollonia.🔹 Përdorimi i modeleve të suksesshme të menaxhimit, si p.sh. autonomi financiare për parqet arkeologjike.🔹 Trajnimi i stafit dhe përmirësimi i infrastrukturës për mirëmbajtjen dhe zhvillimin e trashëgimisë kulturore.

d) Integrimi i Trashëgimisë Kulturore me Turizmin

🔹 Zhvillimi i rrugëve kulturore dhe itinerareve historike për të promovuar trashëgiminë kombëtare.🔹 Mbështetje për bizneset vendase që ofrojnë shërbime turistike të lidhura me trashëgiminë kulturore.🔹 Marketing dhe promovim ndërkombëtar për tërheqjen e turistëve kulturorë.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të realizueshme dhe mbulojnë aspekte kyçe të mbrojtjes së trashëgimisë kulturore.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Restaurimi i monumenteve kryesore: 50-80 milionë euro🔹 Forcimi i administrimit dhe menaxhimit: 10-15 milionë euro🔹 Zhvillimi i turizmit kulturor dhe infrastrukturës për vizitorët: 20-30 milionë euro

Totali i kostove të mundshme: 80-125 milionë euro

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit, me një rritje të fondeve për trashëgiminë kulturore.✅ Fondet e BE-së dhe UNESCO-s, për projekte të ruajtjes së trashëgimisë.✅ Partneritete me bizneset private për zhvillimin e turizmit kulturor.✅ Përdorimi i taksave të turizmit për mirëmbajtjen e siteve historike.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Financimi është i mundur, por kërkon një menaxhim efikas dhe bashkëpunim ndërkombëtar.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ruajtja e identitetit kombëtar dhe forcimi i lidhjes me historinë.✅ Krijimi i vendeve të reja të punës në sektorin e kulturës dhe turizmit.✅ Tërheqja e më shumë turistëve dhe rritja e të ardhurave nga turizmi kulturor.✅ Rritja e ndërgjegjësimit publik për rëndësinë e trashëgimisë kulturore.⚠ Sfida kryesore: Korrupsioni dhe keqmenaxhimi i fondeve mund të dëmtojnë përpjekjet për restaurim dhe mbrojtje.

⚖ Vlerësimi: 4.6/5 Me masat e duhura, ndikimi do të jetë pozitiv dhe i qëndrueshëm.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i strategjisë dhe sigurimi i financimit.📌 3-5 vitet e ardhshme: Restaurimi i monumenteve dhe forcimi i menaxhimit.📌 6-10 vitet: Integrimi i trashëgimisë kulturore me turizmin dhe zhvillimi i mëtejshëm i politikave mbrojtëse.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon angazhim të vazhdueshëm nga qeveria dhe institucionet përgjegjëse.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.0/5)

• Situata Aktualisht dhe Problemet: ⚠️ (3.5/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.2/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.6/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

🔵 Premtimi është i realizueshëm, por kërkon planifikim të mirë dhe eliminimin e keqmenaxhimit.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Rikthimi i Institucioneve dhe Artit në Shqipëri”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është konkret dhe synon:

• Rindërtimin e Teatrit Kombëtar

• Rikthimin e galerive të artit në hapësira funksionale

• Mbështetjen e të gjitha formave të artit dhe institucioneve kulturore në nivel kombëtar

⚠ Mungojnë detaje mbi mënyrën e financimit, modelin e menaxhimit dhe afatin kohor të zbatimit.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i qartë, por mungojnë elementë të rëndësishëm të realizimit praktik.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Shembja e Teatrit Kombëtar dhe Pasojat

• Teatri Kombëtar u shemb në maj 2020, duke shkaktuar një debat të madh publik dhe politik.

• Mungon një teatër i dedikuar kombëtar që të përfaqësojë artin skenik në nivel të lartë.

• Prej shembjes, komuniteti artistik ka mbetur pa një hapësirë të denjë për performancë.

b) Gjendja e Galerive të Artit dhe Institucioneve Kulturore

• Galeria Kombëtare e Arteve ka nevojë për restaurim dhe ristrukturim, pasi mungojnë hapësirat ekspozuese moderne.

• Shumë galeri dhe institucione artistike janë të keqfinancuara dhe nuk mund të organizojnë aktivitete të qëndrueshme.

• Përqendrimi i financimeve kryesisht në Tiranë ka lënë në harresë qytetet e tjera.

c) Financimi i Artit dhe Kulturës

• Buxheti për kulturën është i ulët (rreth 0.6% e PBB-së), çka e bën të vështirë mbështetjen e artit dhe institucioneve kulturore.

• Ka mungesë të politikave për tërheqjen e investimeve private në kulturë.

• Përfshirja e sektorit privat në menaxhimin e institucioneve është e dobët.

⚖ Vlerësimi: 3.7/5 Problemet janë serioze dhe kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme.

3. Masat Konkret për Rikthimin e Institucioneve dhe Artit

a) Rindërtimi i Teatrit Kombëtar

🔹 Ndërtimi i një Teatri të ri Kombëtar me standarde moderne, i cili të ruajë elementët historikë të institucionit të mëparshëm.🔹 Përfshirja e komunitetit artistik në vendimmarrje mbi projektin e ri.🔹 Modeli i financimit: Kombinimi i fondeve publike, donacioneve dhe partneriteteve private.

b) Restaurimi i Galerive dhe Institucioneve Kulturore

🔹 Rikonstruksioni i Galerisë Kombëtare të Arteve, duke krijuar hapësira ekspozuese të denja për artistët shqiptarë.🔹 Hapja e qendrave të artit në qytete të tjera, për të decentralizuar kulturën nga Tirana.🔹 Mbështetje për galeritë private dhe hapësirat alternative të artit.

c) Mbështetja për Artistët dhe Krijuesit

🔹 Fonde të posaçme për artistët e rinj për të promovuar krijimtarinë bashkëkohore.🔹 Lehtësira tatimore për bizneset që sponsorizojnë artin dhe kulturën.🔹 Krijimi i një platforme kombëtare për ekspozim dhe promovim të artistëve shqiptarë në tregun ndërkombëtar.

d) Menaxhimi i Qëndrueshëm i Institucioneve Kulturore

🔹 Autonomi më e madhe për institucionet artistike, duke minimizuar ndërhyrjen politike.🔹 Partneritete publiko-private për të siguruar fonde të qëndrueshme për artin.🔹 Krijimi i një bordi të pavarur për menaxhimin e institucioneve kulturore, i përbërë nga artistë, akademikë dhe përfaqësues të sektorit privat.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të realizueshme dhe prekin të gjitha aspektet e domosdoshme për ringritjen e institucioneve artistike.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Rindërtimi i Teatrit Kombëtar: 40-60 milionë euro🔹 Restaurimi i Galerisë Kombëtare: 10-15 milionë euro🔹 Zhvillimi i qendrave kulturore në rrethe: 20 milionë euro🔹 Fonde për artistët dhe projektet artistike: 5-10 milionë euro

Totali i kostove të mundshme: 75-105 milionë euro

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit – rritje e financimit për kulturën në nivelin 1% të PBB-së.✅ Fondet e BE-së dhe donacione nga organizata ndërkombëtare.✅ Partneritete me sektorin privat dhe sponsorë kulturorë.✅ Lehtësira tatimore për bizneset që investojnë në kulturë.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Kostoja është e lartë, por me një menaxhim të duhur të fondeve, projekti është i realizueshëm.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rikthimi i Teatrit Kombëtar dhe galerive do të fuqizojë industrinë kulturore dhe kreative.✅ Do të krijohen vende të reja pune për artistët dhe profesionistët e kulturës.✅ Turizmi kulturor do të marrë një shtysë të madhe, duke sjellë të ardhura shtesë.✅ Do të rritet aksesibiliteti i artit dhe kulturës për qytetarët shqiptarë.⚠ Sfida kryesore: Duhet të shmanget keqmenaxhimi i projekteve dhe abuzimi me fondet.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Politikat e duhura mund të sjellin një impakt të madh pozitiv në zhvillimin e artit dhe ekonomisë kreative.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i projektit dhe sigurimi i fondeve.📌 3-5 vitet e ardhshme: Ndërtimi i Teatrit Kombëtar dhe rikonstruksioni i galerive.📌 6-10 vitet: Konsolidimi i menaxhimit dhe zhvillimi i institucioneve të reja kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon përkushtim politik dhe mbështetje të fortë financiare.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.2/5)

• Situata Aktualisht dhe Problemet: ⚠️ (3.7/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.2/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.7/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

🔵 Ky premtim është i realizueshëm, por kërkon një qasje strategjike dhe burime financiare të sigurta.

🔴 Sfidat kryesore janë financimi dhe shmangia e politizimit të institucioneve artistike.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Rilindja e Kulturës pas Dështimit të “Rilindjes”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi fokusohet në ringjalljen e kulturës dhe artit, duke përmendur si objektiva:

• Rivendosjen e institucioneve kulturore

• Mbrojtjen e trashëgimisë kulturore

• Ndreqjen e dëmeve të shkaktuara nga qeverisja aktuale

⚠ Mungon konkretizimi i masave specifike që do të ndërmerren për të realizuar këtë rilindje kulturore.

⚖ Vlerësimi: 3.8/5 Premtimi është ambicioz dhe ka qartësi mbi problemet që synon të adresojë, por mungojnë elementët e veprimit konkret.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

a) Shkatërrimi i Trashëgimisë Kulturore

• Shembja e Teatrit Kombëtar në 2020 u konsiderua një goditje e rëndë për kulturën dhe një precedent i rrezikshëm për institucionet e tjera kulturore.

• Mungesa e restaurimit të monumenteve historike ka çuar në degradimin e qendrave historike.

• Privatizimi dhe keqmenaxhimi i hapësirave publike kulturore ka reduktuar aksesin e qytetarëve në art dhe kulturë.

b) Rënia e Institucioneve Kulturore

• Teatrot, bibliotekat dhe muzetë janë të keqfinancuar, duke funksionuar me kapacitete të kufizuara.

• Mungesa e politikave për mbështetjen e artistëve dhe krijuesve ka bërë që shumë prej tyre të largohen nga vendi.

• Mungesa e një strategjie kombëtare për promovimin e kulturës ka lënë në hije artin shqiptar, si brenda ashtu edhe jashtë vendit.

c) Politizimi i Kulturës

• Menaxhimi i institucioneve kulturore shpesh është bërë mbi baza politike, duke lënë në hije profesionalizmin.

• Projektet e rëndësishme kulturore janë ndikuar nga interesa private dhe lobime që nuk përfaqësojnë interesin publik.

⚖ Vlerësimi: 3.9/5 Problemet janë serioze dhe kanë ndikuar ndjeshëm në degradimin e kulturës dhe artit në Shqipëri.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

a) Rikthimi i Institucioneve Kulturore

🔹 Rikonstruksioni i teatrove dhe muzeve, duke përfshirë ndërtimin e një Teatri Kombëtar të ri me standarde europiane.🔹 Rritja e buxhetit për institucionet kulturore, duke synuar 2% të PBB-së.🔹 Hapja e qendrave të reja kulturore dhe artistike në qytete të ndryshme për të decentralizuar aksesin në kulturë.

b) Mbrojtja e Trashëgimisë Kulturore

🔹 Moratorium për ndalimin e ndërtimeve në zona të mbrojtura historike.🔹 Restaurimi i objekteve historike të degraduara nga mungesa e kujdesit.🔹 Krijimi i një databaze për monitorimin e trashëgimisë kulturore, për të parandaluar abuzimet me këto pasuri.

c) Mbështetja për Artin dhe Artistët

🔹 Financim publik për artistët dhe krijuesit e rinj, për të nxitur krijimtarinë artistike.🔹 Subvencione për prodhimet teatrale, kinematografike dhe muzikore, duke inkurajuar krijimtarinë vendase.🔹 Promovimi i kulturës shqiptare në skenën ndërkombëtare, përmes fondeve për ekspozita dhe festivale ndërkombëtare.

d) Reformimi i Politikave Kulturore

🔹 Depolitizimi i menaxhimit të institucioneve kulturore, duke krijuar borde të pavarura dhe profesionale.🔹 Hartimi i një strategjie afatgjatë për zhvillimin e kulturës, e bazuar në modele europiane.🔹 Fuqizimi i edukimit kulturor në shkolla, për të rritur ndërgjegjësimin mbi trashëgiminë kombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të realizueshme dhe adresojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë problemet e evidentuara.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Rikonstruksioni i teatrove dhe muzeve → 50-80 milionë euro🔹 Restaurimi i trashëgimisë kulturore → 15-20 milionë euro🔹 Subvencionet për artistët dhe krijuesit → 10-15 milionë euro🔹 Strategjia për edukimin kulturor dhe promovimin ndërkombëtar → 5-10 milionë euro

Totali i kostove të mundshme: 80-120 milionë euroBurimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit, me rritje të financimit për kulturën.✅ Fondet e BE-së për trashëgiminë kulturore.✅ Partneritetet publiko-private me sektorin e turizmit dhe medias.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Kostoja është e lartë, por e realizueshme me një menaxhim të mirë të fondeve.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ringjallja e institucioneve kulturore do të krijojë vende të reja pune në sektorin e artit dhe kulturës.✅ Restaurimi i trashëgimisë do të përmirësojë turizmin kulturor dhe do të sjellë të ardhura shtesë.✅ Artistët dhe krijuesit do të kenë më shumë mundësi për zhvillim dhe krijimtari.⚠ Sfida kryesore: Duhet të shmangen politizimi dhe abuzimi me fondet publike.

⚖ Vlerësimi: 4.6/5 Politikat e duhura mund të krijojnë një efekt të madh pozitiv në zhvillimin e kulturës dhe ekonomisë vendase.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Reformimi i institucioneve dhe rritja e financimit.📌 3-5 vitet e ardhshme: Restaurimi i trashëgimisë dhe ndërtimi i qendrave të reja kulturore.📌 6-10 vitet: Konsolidimi i sistemit kulturor me modele të qëndrueshme financimi.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Afati është realist, por kërkon vullnet politik dhe mbështetje të gjerë institucionale.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (3.8/5)

• Situata Aktuale dhe Problemet: ⚠️ (3.9/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.0/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.6/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.2/5)

Politika është e realizueshme, por kërkon një ristrukturim të thellë të financimit dhe menaxhimit të kulturës.

🔵 Nëse zbatohet siç duhet, mund të ketë një ndikim të madh në ringjalljen e kulturës shqiptare.🔴 Sfidat kryesore janë keqmenaxhimi i fondeve dhe politizimi i sektorit kulturor.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Vlerësimin e Kulturës si çështje identiteti kombëtar”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi synon të mbrojë dhe zhvillojë kulturën shqiptare si një pjesë thelbësore të identitetit kombëtar.✅ Përmendet nevoja për të parandaluar shkatërrimin e kulturës, por nuk jepen detaje specifike mbi mënyrën se si do të realizohet kjo mbrojtje.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i rëndësishëm dhe i qartë, por mungojnë elementët konkretë mbi hapat që do të ndërmerren për ta përmbushur atë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

a) Mungesa e Financimit dhe Mbështetjes për Kulturën

• Shqipëria ka një nga buxhetet më të ulëta për kulturën në rajon, me më pak se 1% të buxhetit të shtetit të alokuar për këtë sektor.

• Institucionet kulturore publike (teatrot, muzeumet, arkivat, bibliotekat) vuajnë nga mungesa e fondeve dhe mirëmbajtjes.

b) Mbrojtja e Trashëgimisë Kulturore

• Mbrojtja e monumenteve historike ka qenë e dobët, me raste të shumta shkatërrimi ose degradimi për shkak të ndërtimit të pakontrolluar.

• Ndërhyrjet në qendrat historike si ajo e Tiranës, Beratit apo Gjirokastrës shpesh janë bërë pa një plan të qartë konservimi.

c) Dominimi i Kulturës Komerciale ndaj Asaj Tradicionale

• Mediet dhe platformat kulturore janë të fokusuara në përmbajtje komerciale, duke lënë pak hapësirë për promovimin e kulturës kombëtare dhe vlerave tradicionale.

• Artistët dhe krijuesit e rinj nuk kanë mbështetje adekuate nga shteti, duke bërë që shumë prej tyre të largohen nga vendi.

⚖ Vlerësimi: 3.7/5 Situata është kritike, veçanërisht për sa i përket mbrojtjes së trashëgimisë dhe financimit të kulturës.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

a) Rritja e Financimit për Kulturën

🔹 Rritja e buxhetit të shtetit për kulturën në minimumi 2% të PBB-së, duke siguruar fonde për muze, teatro dhe artistë të rinj.🔹 Subvencione për artistët dhe krijuesit shqiptarë për të promovuar artin dhe kulturën shqiptare brenda dhe jashtë vendit.🔹 Krijimi i një Fondi Kombëtar të Kulturës, që do të financojë projekte kulturore dhe artet pamore, teatrale dhe muzikore.

b) Mbrojtja e Trashëgimisë Kulturore

🔹 Forcimi i mbikëqyrjes dhe mbrojtjes së monumenteve historike, duke ndaluar ndërtimet dhe ndërhyrjet që rrezikojnë integritetin e tyre.🔹 Restaurimi i objekteve të vjetra historike me një plan të qartë dhe të mirëfinancuar.🔹 Krijimi i një databaze digjitale për trashëgiminë kulturore, që do të monitorojë dhe dokumentojë të gjitha asetet kulturore të vendit.

c) Promovimi i Kulturës Kombëtare në Media dhe Edukim

🔹 Integrimi i historisë dhe kulturës shqiptare në kurrikulën shkollore, duke e bërë atë më tërheqëse për gjeneratat e reja.🔹 Mbështetje për produksione filmike, teatrore dhe muzikore që pasqyrojnë kulturën shqiptare.🔹 Krijimi i një platforme online për promovimin e artit dhe kulturës shqiptare, duke u dhënë mundësi artistëve të rinj të shprehin talentin e tyre.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të realizueshme dhe adresojnë drejtpërdrejt problemet kryesore të kulturës shqiptare.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Rritja e buxhetit për kulturën (nga 1% në 2% të PBB-së) → 50-70 milionë euro shtesë në vit.🔹 Restaurimi dhe mbrojtja e monumenteve historike → 10-15 milionë euro për projekte afatgjata.🔹 Subvencione për artistët dhe krijuesit → 5-10 milionë euro në vit.🔹 Platforma digjitale dhe edukimi kulturor → 3-5 milionë euro në vit.

Totali i kostove të mundshme: 70-100 milionë euro në vit.Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit dhe taksat mbi industrinë e ndërtimit (e cila shpesh dëmton trashëgiminë kulturore).✅ Fondet e BE-së dhe UNESCO-s për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.✅ Partneritetet publiko-private me sektorin e turizmit dhe medias.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Kostoja është e lartë, por e përballueshme nëse financimi menaxhohet me efikasitet.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Mbrojtja e trashëgimisë kulturore do të nxisë turizmin dhe do të krijojë vende të reja pune në këtë sektor.✅ Rritja e investimeve në kulturë do të ndihmojë në krijimin e një identiteti më të fortë kombëtar dhe do të forcojë lidhjen e qytetarëve me historinë e tyre.✅ Artistët shqiptarë do të kenë më shumë mundësi për të krijuar dhe për të promovuar artin e tyre brenda dhe jashtë vendit.⚠ Sfida kryesore: Mund të ketë rezistencë nga grupet e interesit që përfitojnë nga ndërtimi i pakontrolluar dhe privatizimi i hapësirave publike kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Ndikimi do të jetë kryesisht pozitiv, duke ndihmuar ekonominë dhe identitetin kombëtar.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i strategjive për rritjen e financimit dhe mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.📌 3-5 vitet e ardhshme: Zbatimi i projekteve për restaurimin e monumenteve dhe krijimi i platformave për artistët.📌 6-10 vitet: Konsolidimi i politikave dhe zhvillimi i një modeli të qëndrueshëm për kulturën kombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon një angazhim të gjatë dhe të vazhdueshëm nga qeveria dhe institucionet e kulturës.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.0/5)

• Situata Aktuale dhe Problemet: ⚠️ (3.7/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.0/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.7/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

Politika për vlerësimin e kulturës si një çështje identiteti kombëtar është e realizueshme, por kërkon një rritje të ndjeshme të financimit dhe një menaxhim më të mirë të burimeve ekzistuese.🔵 Nëse zbatohet siç duhet, do të ketë një ndikim pozitiv të madh në zhvillimin e kulturës shqiptare dhe në forcimin e identitetit kombëtar.🔴 Sfida kryesore është sigurimi i fondeve dhe ndalimi i shkatërrimit të trashëgimisë kulturore për interesa komerciale.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Përshpejtimi i kthimit dhe shpëtimi i Shqipërisë”

1. Qartësia e Premtimit

Ky premtim ka dy objektiva kryesore: një kthim masiv të emigrantëve dhe një politikë të gjerë për shpëtimin e Shqipërisë nga pasojat e emigracionit masiv. Pjesa e parë është e qartë dhe e fokusuara në stimulin e kthimit të shqiptarëve dhe krijimin e mundësive për investime, ndërsa pjesa e dytë është më e përgjithshme, duke sugjeruar një “shpëtim” të vendit nga emigracioni dhe krijimin e mundësive për zhvillim të qëndrueshëm. Për të qenë më efektive, ky premtim mund të përfshinte masa konkrete dhe një plan të detajuar.

Vlerësimi: ✅ (4/5)Argument: Premtimi është i qartë në objektiva, por kërkon më shumë detaje mbi masat specifike dhe mënyrën e implementimit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

Emigracioni ka qenë një fenomen shqetësues për Shqipërinë për dekada, duke shkaktuar një rënie të ndjeshme të popullsisë dhe duke lënë pas një boshllëk të madh në shumë aspekte të shoqërisë dhe ekonomisë. Ndërsa përpjekjet për të nxitur kthimin e emigrantëve janë të nevojshme, është gjithashtu e rëndësishme të adresohen shkaqet që kanë nxitur emigracionin, si papunësia, mungesa e mundësive për zhvillim dhe kushte të dobëta jetese. Politikat për të stimuluar kthimin duhet të përfshijnë mundësi për investime dhe krijimin e një ambienti të favorshëm për zhvillimin e biznesit dhe punësimin.

Vlerësimi: ⚠️ (3.8/5)Argument: Situata aktuale është sfiduese dhe kërkon më shumë se një stimulin për kthim të emigrantëve. Duhet një plan i gjerë që të adresojë problemet strukturore që kanë nxitur emigracionin masiv.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

Për të realizuar këtë premtim, është e nevojshme të ndërmerren një sërë masash konkrete:

• Stimuli për kthimin e emigrantëve: Mund të përfshijë politika të tilla si ulje taksash për ata që investojnë në Shqipëri, mbështetje financiare për krijimin e bizneseve dhe mundësi për punësim të drejtë për emigrantët që kthehen.

• Përmirësimi i kushteve të jetesës dhe mundësitë e zhvillimit: Ndërhyrje në përmirësimin e infrastrukturës, sistemit të shëndetësisë dhe arsimit, dhe zhvillimin e sektorëve strategjikë, për të krijuar mundësi për zhvillim të qëndrueshëm dhe mirëqenie për ata që qëndrojnë dhe ata që kthehen.

• Politikat e integrimit: Kthimi nuk mund të jetë i suksesshëm pa një plan të qartë për integrimin e emigrantëve që kthehen, duke përfshirë trajnimin, integrimin e mundësive të punës, dhe krijimin e kushteve për zhvillim të qëndrueshëm.

Vlerësimi: ✅ (4.3/5)Argument: Masat janë të nevojshme dhe mund të krijojnë mundësi për kthimin e emigrantëve dhe zhvillimin e qëndrueshëm të Shqipërisë, por kërkojnë një planifikim të detajuar dhe burime financiare.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

Kthimi i emigrantëve dhe zhvillimi i mundësive për ta kërkon një angazhim të konsiderueshëm financiar dhe burime të mjaftueshme për të mbështetur politikat e përshpejtuara. Kjo përfshin subvencione për investimet, mbështetje për krijimin e bizneseve, dhe përmirësimin e kushteve të jetesës në Shqipëri. Për financimin e këtij programi mund të përdoren burime të ndryshme, si buxheti i shtetit, financime nga organizata ndërkombëtare, dhe mundësi të tjera për partneritete publiko-private.

Vlerësimi: ⚠️ (3.9/5)Argument: Kostoja e programit është e lartë, dhe kërkon menaxhim të kujdesshëm të burimeve financiare. Angazhimi i sektorit privat dhe mundësitë e financimit ndërkombëtar mund të ndihmojnë, por gjithashtu kërkohet një angazhim i fortë nga shteti.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Ky program mund të ketë një ndikim pozitiv në ekonominë shqiptare. Kthimi i emigrantëve dhe krijimi i mundësive për investime mund të sjellin një rritje të kapitalit njerëzor dhe financiar, duke kontribuar në zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë. Nga ana sociale, ai mund të ndihmojë në stabilizimin e strukturave shoqërore dhe në forcimin e lidhjeve me diasporën. Megjithatë, për të pasur një ndikim afatgjatë, politikat duhet të adresojnë më thellë shkaqet që nxisin emigracionin dhe të krijojnë mundësi për një jetë më të mirë në Shqipëri.

Vlerësimi: ✅ (4.5/5)Argument: Ky premtim mund të sjellë një ndikim të rëndësishëm ekonomik dhe social, veçanërisht në krijimin e mundësive për zhvillim të qëndrueshëm dhe stabilizimin e strukturave shoqërore.

6. Afati i Zbatimit

Afatet për realizimin e këtij premtimi mund të ndahen në periudha të ndryshme:

• 2025-2026: Krijimi i një plani të plotë për stimulimin e kthimit të emigrantëve dhe zhvillimin e mundësive për investime.

• 2026-2028: Implementimi i masave për kthimin e emigrantëve dhe krijimin e mundësive për zhvillim të qëndrueshëm.

• 2028-2030: Monitorimi dhe vlerësimi i ndikimit të politikave, dhe përshtatja e masave për të siguruar një të ardhme më të ndritur për Shqipërinë dhe familjet shqiptare.

Vlerësimi: ⚠️ (3.8/5)Argument: Afatet janë të arritshme, por realizimi i planit kërkon koordinim të madh dhe mund të kërkojë më shumë kohë për të arritur një efekt të plotë.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4/5)

• Situata Aktuale: ⚠️ (3.8/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.3/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (3.9/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.5/5)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (3.8/5)

Ky premtim ka potencial të madh për të kontribuar në zhvillimin ekonomik dhe stabilizimin social të Shqipërisë, por kërkon një planifikim dhe implementim të kujdesshëm. Kostoja e lartë dhe burimet financiare të nevojshme mund të jenë një pengesë, prandaj duhet një angazhim i fortë nga shteti dhe sektori privat për të realizuar qëllimet e këtij premtimi.