Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin mbi “Përmirësimin e Infrastrukturës dhe Teknologjisë në Shëndetësi”

1. Qartësia e Premtimit ✅

Ky premtim është i qartë dhe i matshëm:

• Ripërtëritja e aparaturave të diagnostikimit dhe mjekimit, si dhe përmirësimi i dixhitalizimit të sistemit shëndetësor, janë objektiva të qarta që mund të maten dhe monitorohen përmes procesit të investimeve dhe avancimit të infrastrukturës dhe teknologjisë.

• Ky objektiv mund të matet nëpërmjet përmirësimit të efikasitetit të shërbimeve shëndetësore, reduktimit të kohës për diagnostikim dhe trajtim, si dhe rritjes së aksesit në shërbime të avancuara.

2. Disponueshmëria e Burimeve Financiare ⚠️

Ky objektiv kërkon burime të mëdha financiare:

• Investime të mëdha janë të nevojshme për ripërtëritjen e aparaturave dhe për dixhitalizimin e sistemit shëndetësor. Ky proces kërkon burime që mund të jenë të vështira për t’u siguruar pa mbështetje të gjerë financiare dhe mund të përbëjë një sfidë për një ekonomi të brishtë.

• Mbështetje ndërkombëtare mund të jetë e nevojshme për të mbështetur këto investime. Kjo mund të përfshijë fonde nga organizata ndërkombëtare ose kredi të buta, por këto mund të jenë të pasigurta dhe varet nga marrëveshjet dhe prioritetet e donatorëve ndërkombëtarë.

• Sistemi shëndetësor aktual mund të ketë nevojë për rinovim të gjerë, përfshirë përmirësimin e infrastrukturës fizike dhe teknologjike, duke kërkuar investime të mëdha për të siguruar që sistemi të mbetet modern dhe i aftë për të përmbushur kërkesat e popullsisë.

Llogaritja për Burimet Financiare:

• Vlera e investimeve të nevojshme: Pasi ripërtëritja e aparaturave dhe dixhitalizimi janë investime që kërkojnë burime të konsiderueshme, mund të vlerësojmë se për një periudhë katërvjeçare, shpenzimet totale mund të arrijnë rreth 300 milionë euro. Kjo shifër përfshin:

  • Ripërtëritjen e aparaturave: 150 milionë euro.

  • Investimet në dixhitalizimin e sistemit: 150 milionë euro.

• Burimet financiare nga buxheti i shtetit: Me një nivel të të ardhurave fiskale prej 3% të PBB-së dhe me një PBB prej 25.2 miliardë euro (sipas të dhënave të fundit), të ardhurat fiskale për vitin 2025 janë rreth 6.63 miliardë euro.

  • Pjesa që mund të alokohet për shëndetësinë (në varësi të prioriteteve): Kjo mund të jetë deri në 5% e të ardhurave fiskale, që do të rezultonte në 5 milionë euro për periudhën katërvjeçare.

  • Kjo vlerë është afërsisht në përputhje me nevojat e investimeve, por ka një mungesë të mundshme nëse mbështetja ndërkombëtare nuk sigurohet.

3. Teknologjia dhe Trajnimi ⚠️

• Teknologjia moderne kërkon kapacitete të avancuara për përdorim dhe mirëmbajtje. Për të siguruar përdorimin e efikas të teknologjisë, është e nevojshme të investohet në trajnimin e personelit të shëndetësisë. Kjo përfshin trajnime për përdorimin e aparaturave të reja dhe për administrimin e sistemit dixhital të shëndetësisë.

• Aftësitë e personelit janë të rëndësishme për të siguruar që teknologjia të përdoret në mënyrë të suksesshme dhe që përfitimet e saj të realizohen plotësisht.

• Trajnimi i stafit shëndetësor për përdorimin e pajisjeve moderne dhe sistemeve të dixhitalizuar mund të jetë i kushtueshëm dhe kërkon kohë, dhe ndoshta një periudhë kaluese deri sa të arrihet një nivel i duhur efikasiteti.

Llogaritja për Trajnim:

• Kostoja e trajnimit për personel: Kostoja e trajnimit mund të jetë 10 milionë euro për një periudhë katërvjeçare për stafin në nivel kombëtar.

• Ky përllogaritje bazohet në numrin e mjekëve dhe infermierëve që do të trajnohen për përdorimin e aparaturave moderne dhe sistemeve dixhitalizimi.

4. Mbështetje Ndërkombëtare ⚠️

• Mbështetje financiare dhe teknologjike nga organizatat ndërkombëtare, si dhe mundësitë për partneritete publiko-private, mund të ofrojnë mundësi për të lehtësuar investimet e nevojshme.

• Rizgjerimi i bashkëpunimit me aktorë ndërkombëtarë, si Banka Botërore, Fondi Monetar Ndërkombëtar, dhe donatorë të tjerë, mund të ndihmojë në sigurimin e fondeve dhe në transferimin e teknologjive të avancuara që mund të ulë koston e përmirësimit të infrastrukturës dhe dixhitalizimit.

• Megjithatë, ky bashkëpunim mund të jetë i pasigurt dhe të varet nga prioritetet e shteteve dhe organizatave të tjera.

5. Përputhshmëria me Politikat Shëndetësore dhe Prioritetet e Qeverisë ✅

• Ky objektiv është në përputhje të plotë me prioritetet e qeverisë për përmirësimin e shërbimeve shëndetësore dhe modernizimin e sistemit të shëndetësisë. Implementimi i tij mund të rrisë cilësinë e shërbimeve dhe efikasitetin, si dhe mund të përmirësojë qasjen dhe përvojën e pacientëve.

• Përmirësimi i infrastrukturës dhe dixhitalizimi do të lehtësojë administratën e shërbimeve shëndetësore, do të rrisë efikasitetin e shërbimeve dhe mund të ulë kohën e pritjes për pacientët.

6. Implementimi dhe Koordinimi Administrativ ⚠️

• Ky objektiv kërkon një menaxhim dhe koordinim të fortë administrativ për të siguruar që investimet në infrastrukturë dhe teknologji të realizohen në mënyrë efikase. Kjo përfshin organizimin e tenderëve për furnizimin dhe instalimin e aparaturave, si dhe krijimin e sistemeve të dixhitalizuara për administratën shëndetësore.

• Përgatitja e një plani të detajuar implementimi, që përfshin investimet, trajnimin dhe bashkëpunimin me aktorët ndërkombëtarë, do të jetë thelbësor për të siguruar suksesin e projektit.

7. Ndikimi në Cilësinë dhe Aksesin në Shërbime Shëndetësore ✅

• Ky objektiv mund të përmirësojë cilësinë e shërbimeve shëndetësore duke mundësuar diagnostikim dhe trajtim më të shpejtë dhe më efikas për pacientët.

• Dixhitalizimi dhe ripërtëritja e aparaturave mund të rrisë saktësinë e diagnostikimit dhe efikasitetin e trajtimit, duke kontribuar në shërbime më të mira dhe më të shpejta për pacientët.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit 📊

Indeksi i Fizibilitetit: 3.9/5

Ky objektiv ka mundësi mesatare për realizim, por kërkon investime të mëdha financiare dhe një angazhim të fortë për implementimin e ndryshimeve teknologjike dhe infrastrukturore.

Burimet financiare të disponueshme nga buxheti i shtetit janë të mjaftueshme për të përballuar pjesën më të madhe të investimeve, por mund të kërkohen mbështetje ndërkombëtare për të mbuluar diferencën. Kostoja e trajnimit dhe periudha kaluese për optimizimin e përdorimit të teknologjisë shtojnë kompleksitetin e implementimit

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin mbi “Shërbimet Shëndetësore për Sëmundjet Malinje”

1. Qartësia e Premtimit ✅

Premtimi është i qartë dhe i matshëm, duke synuar krijimin e një fondi të veçantë për mbulimin e shpenzimeve të trajtimit të sëmundjeve malinje. Kjo është një objektiv tërësisht i matshëm dhe mund të monitorohet nëpërmjet mbështetjes që ofrohet për pacientët dhe përmirësimit të mbulimit të shpenzimeve shëndetësore. Po ashtu, mund të matet nëpërmjet bashkëpunimit ndërkombëtar që mund të ofrojë mundësi për të ulur kostot e trajtimit.

2. Disponueshmëria e Burimeve Financiare ⚠️

Ky objektiv ka sfida të rëndësishme financiare:

• Kostot e krijimit të fondit kërkojnë burime të konsiderueshme dhe mund të realizohet vetëm përmes mbledhjes së taksave speciale, një proces që mund të jetë sfidues për t’u zbatuar në një ekonomi që ka pasur vështirësi në mbledhjen e tatimeve. Nëse marrim një vlerësim të shpenzimeve të mundshme për krijimin e fondit, mund të thuhet se kostoja e krijimit të këtij fondi mund të variojë në përputhje me ndihmën financiare të brendshme dhe ndihmën ndërkombëtare që mund të merret. Ky fond mund të vlerësohet në një shifër nga 50 deri në 100 milion euro në vit për mbulimin e kostove të trajtimit të sëmundjeve malinje.

• Mbështetje financiare nga burime të tjera: Nëse nuk sigurohen burime të mjaftueshme nga taksat speciale, mund të kërkohet ndihma nga burime të tjera financiare si donacione ndërkombëtare. Megjithatë, mbledhja efikase e këtyre burimeve është e paqartë dhe mund të jetë sfiduese.

• Vështirësitë e mbledhjes së tatimeve janë një pengesë, duke krijuar presion mbi sistemin tatimor që mund të ndikojë negativisht në realizimin e objektivit. Për të siguruar mjetet e nevojshme, duhet të rritet rendimenti i mbledhjes së tatimeve nga 80% në 90%, një përpjekje që mund të rrisë ndjeshëm kapacitetin për financimin e fondit, por që kërkon reforma dhe përmirësime të mëdha në administratën tatimore.

3. Bashkëpunimi Ndërkombëtar ⚠️

• Përfshirja e bashkëpunimit ndërkombëtar mund të ndihmojë në uljen e kostos për trajtimin e sëmundjeve malinje, duke ofruar mundësi për mbështetje teknike dhe financiare. Mirëpo, ky bashkëpunim është shpesh i pasigurt dhe varet nga marrëveshjet me organizata ndërkombëtare dhe shtete të tjera.

Përfitimet nga bashkëpunimi ndërkombëtar mund të ndihmojnë në transferimin e njohurive dhe teknologjisë për trajtimin e sëmundjeve malinje, por siguria e këtij bashkëpunimi mbetet e paqartë, dhe mund të ndikojë në implementimin efektiv të fondit. Një vlerësim i mundshëm i ndihmës ndërkombëtare mund të jetë deri në 30% të totalit të kërkesave për mbështetje financiare, por gjithashtu duhet të merren parasysh kufizimet dhe paqartësitë e marrëveshjeve të mundshme.
4. Kërkesa për Trajtim të Specializuar ⚠️

• Shpenzimet për trajtimin e sëmundjeve malinje janë të larta dhe mund të ngarkojnë rëndë buxhetin shtetëror. Kërkesa për trajtime të specializuara si kirurgji dhe terapinë biologjike mund të përbëjnë një ngarkesë të konsiderueshme për sistemin shëndetësor.

• Buxheti shtetëror mund të përballet me presion të madh për të mbuluar këto shpenzime, duke krijuar sfida në menaxhimin e kostove dhe shpenzimeve të larta që kërkohen për trajtimet e avancuara. Duke përllogaritur shpenzimet, mund të themi që mesatarisht një trajtim për sëmundjet malinje mund të arrijë në 10,000 deri në 50,000 euro për pacient, ndërkohë që numri i të prekurve mund të jetë në rreth 5,000 pacientë në vit. Ky shpenzim përbën një ngarkesë të rëndë për buxhetin.

5. Përputhshmëria me Politikat Shëndetësore dhe Prioritetet e Qeverisë ✅

• Ky objektiv është në përputhje me prioritetet e qeverisë për përmirësimin e shërbimeve shëndetësore dhe mbështetje për pacientët që vuajnë nga sëmundje malinje.

• Krijimi i një fondi të dedikuar mund të forcojë sistemin e shëndetësisë dhe mund të lehtësojë ngarkesën financiare për pacientët dhe familjet e tyre.

• Rritja e besimit të publikut është një përfitim tjetër, pasi kjo do të sigurojë që qytetarët të besojnë se qeveria është angazhuar për të ofruar mbështetje për ata që kanë nevojë për trajtim të specializuar.

6. Implementimi dhe Koordinimi Administrativ ⚠️

• Koordinimi ndërministror midis ministrive të shëndetësisë, financave dhe administratës tatimore është i nevojshëm për të siguruar që taksat speciale të mblidhen dhe të administrohen në mënyrë efikase.

• Krijimi i një infrastrukture për mbështetje dhe menaxhimin e fondeve kërkon një menaxhim të mirëorganizuar dhe transparencë. Ky proces mund të jetë i komplikuar dhe kërkon kohë dhe burime të konsiderueshme.

• Zhvillimi i një sistemi të menaxhimit të informacionit dhe ndarja e burimeve do të kërkojë përgatitje të kujdesshme dhe mund të shtyjë implementimin në kohë. Për të realizuar këtë, mund të ketë nevojë për një investim fillestar të madh në infrastrukturën administrative dhe teknologjinë e informacionit. Ky investim mund të arrijë deri në 5 milion euro, me një kohëzgjatje për implementim që mund të shkojë deri në 2 vjet.

7. Ndikimi në Cilësinë dhe Aksesin në Shërbime Shëndetësore ✅

• Ky objektiv ka mundësinë të përmirësojë cilësinë dhe aksesin në shërbimet shëndetësore për pacientët që vuajnë nga sëmundje malinje, duke siguruar mbështetje financiare për trajtime të specializuara që shpesh janë shumë të shtrenjta.

• Përmirësimi i qasjes për trajtime të specializuara mund të ulë ngarkesën financiare mbi pacientët dhe mund të sigurojë shërbime më të mira për ata që janë të prekur nga këto sëmundje.

 Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit 📊

Indeksi i Fizibilitetit: 3.4/5

Ky objektiv ka mundësi mesatare për realizim, pasi kërkon një menaxhim të kujdesshëm të burimeve financiare dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Sfida kryesore është lidhur me kostot e larta dhe mbledhjen e burimeve financiare për të mbuluar nevojat për trajtime të specializuara. Përveç kësaj, ndihma ndërkombëtare është një mundësi, por mbetet e paqartë dhe mund të ndikohet nga marrëveshje të pasigurta.

Për të realizuar këtë premtim, do të duhen përmirësime të konsiderueshme në kapacitetin administrativ dhe menaxhimin e burimeve, si dhe një angazhim të fortë ndërkombëtar.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin mbi “Sigurimin e Shërbimeve Shëndetësore pa Barriera Financiare”

1. Qartësia e Premtimit ✅ (5/5)

Ky premtim është i qartë dhe i matshëm:

• Krijimi i një sistemi sigurimesh shëndetësore pa barriera financiare, ku do të ketë konkurrencë midis institucioneve të sigurimeve për të ofruar shërbime cilësore.

• Mund të matet nëpërmes krijimit të një infrastrukture të re sigurimesh dhe mbulimit të shërbimeve për të gjitha shtresat e shoqërisë.

2. Disponueshmëria e Burimeve Financiare ⚠️ (2/5)

Ky objektiv ka sfida të rëndësishme:

• Kostoja vjetore e sistemit të ri: Bazuar në eksperiencat e vendeve me sisteme të ngjashme, kostoja mund të shkojë nga 5-8% e PBB. Me PBB-në e Shqipërisë në 2023 prej 2 miliardë euro, kostoja mund të variojë nga 1.26 deri në 2 miliardë euro.

• Mbulimi financiar: Aktualisht, buxheti i shëndetësisë në Shqipëri është rreth 500 milionë euro. Një rritje e madhe do të kërkohej, gjë që mund ta bëjë të vështirë implementimin e plotë.

3. Mbështetje nga Sektorët Privat dhe Publik ⚠️ (3/5)

• Angazhimi i sektorit privat: Implementimi i konkurrencës midis institucioneve të sigurimeve mund të rrisë efikasitetin, por gjithashtu mund të sjellë pasiguri për sektorin publik.

• Kostoja administrative: Vendet e BE që kanë zbatuar skema të ngjashme raportojnë një kosto administrative prej 10-15% të totalit të financimeve.

4. Përfshirja e Grupeve të Varfra ⚠️ (3/5)

• Numri i qytetarëve që nuk përfshihen aktualisht: Rreth 20% e popullsisë nuk ka akses në sigurime shëndetësore. Për këta qytetarë, subvencioni shtetëror do të ishte minimalisht 150-200 milionë euro në vit.

• Burimi i financimit: Një pjesë mund të vijë nga taksat progresive ose ndihma nga organizatat ndërkombëtare.

5. Përputhshmëria me Politikat Shëndetësore dhe Prioritetet e Qeverisë ✅ (5/5)

• Ky objektiv është në linjë me angazhimet qeveritare për përmirësimin e aksesit në shërbime shëndetësore.

• Reforma mund të përmirësojë cilësinë dhe zvogëlojë pabarazitë shëndetësore.

6. Implementimi dhe Koordinimi Administrativ ⚠️ (2/5)

• Nevoja për reformim të administratës: Krijimi i një skeme të re sigurimesh do të kërkojë modernizimin e institucioneve publike dhe dixhitalizimin e sistemeve.

• Rritja e efikasitetit: Kalimi nga modeli aktual tek një model me konkurrencë do të kërkojë 5-7 vite për të funksionuar plotësisht.

7. Ndikimi në Cilësinë dhe Aksesin në Shërbime Shëndetësore ✅ (4/5)

• Rritja e aksesit: Kjo reformë mund të reduktojë pritjet dhe të rrisë mbulimin për shërbime cilësore.

• Konkurrenca midis sigurimeve: Ky element do të mund të sjellë rritje të cilësisë dhe zvogëlim të kostove në afatgjatë.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit

Indeksi i Fizibilitetit llogaritet duke përdorur mesataren e ponderuar të secilit faktor, bazuar në rëndësinë e tyre:

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.1 / 5

Ky objektiv ka mundësi mesatare për realizim. Ndërsa përmirësimi i shërbimeve shëndetësore është një prioritet dhe në përputhje me politikat qeveritare, sfidat kryesore janë burimet financiare dhe organizimi administrativ.

Qeveria do të duhet të balancojë burimet e saj, të angazhojë sektorin privat dhe të krijojë mekanizma efikas për të garantuar mbulim universal.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin mbi “Trajtimin e Krimit të Koncesioneve në Shëndetësi”

1. Qartësia e Premtimit ✅

Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Shkëputja e lidhjeve me mafien e koncesioneve dhe ndalimi i praktikave të dëmshme janë objektiva të qarta.
• Mund të matet duke monitoruar kontratat e reja dhe ekzistuese, si dhe duke vlerësuar ndikimin e ndryshimeve në buxhetin e shtetit.
• Verifikimi mund të kryhet duke analizuar procedurat e reja të koncesioneve dhe zvogëlimin e humbjeve financiare.

Indeksi i Fizibilitetit: 4/5

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale ⚠️

Pengesat kryesore:

• Nevoja për ndryshime ligjore dhe rishikim të kontratave të kaluara, të cilat mund të jenë të mbrojtura nga ligje dhe traktate ndërkombëtare.
• Forcimi i institucioneve zbatimore dhe aftësia për të ndërprerë kontratat e dëmshme.
• Prania e korrupsionit dhe lidhjet politike me aktorët e koncesioneve si faktorë pengues.

Indeksi i Fizibilitetit: 2.5/5

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi ⚠️

Llogaritja e Kostos:

• Investime për forcimin e institucioneve të mbikëqyrjes dhe zbatimit të ligjit.
• Alokimi i fondeve për hetime të pavarura dhe reforma në menaxhimin e koncesioneve.
• Kompensime për kontratat e prishura, në rast se janë në konflikt ligjor.

Burime të mundshme financimi:

1. Ristrukturimi i shpenzimeve publike.
2. Përdorimi i fondeve ndërkombëtare.
3. Rritja e efikasitetit në menaxhimin e kostove.

Indeksi i Fizibilitetit: 3/5 

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

• Zvogëlimi i humbjeve financiare nga kontratat e dëmshme.
• Rritje e besimit publik në sistemin shëndetësor dhe transparencë më e madhe.
• Konsolidim i sistemit shëndetësor dhe përdorim më efikas i burimeve.

Indeksi i Fizibilitetit: 4/5

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ ⚠️

• Nevojitet angazhim i fortë politik për të sfiduar grupet e interesit që përfiton nga koncesionet.
• Administrata publike ka sfida të konsiderueshme në zbatimin e reformave për shkak të mungesës së burimeve dhe kapaciteteve.

Indeksi i Fizibilitetit: 2.5/5

6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit ⚠️

• Ndalimi i kontratave të dëmshme dhe reforma e plotë mund të zgjasë disa vite.
• Hetimet e pavarura dhe proceset ligjore mund të vonojnë implementimin.
• Mbështetja nga institucionet ndërkombëtare mund të ndihmojë.

Indeksi i Fizibilitetit: 2.5/5

7. Ndikimi në Cilësinë e Shërbimeve Shëndetësore ✅

• Alokim më i drejtë i fondeve dhe përmirësim i transparencës.
• Zvogëlim i mundësisë për korrupsion dhe pastrim parash.
• Menaxhim më i mirë i burimeve dhe një sistem më efikas.

Indeksi i Fizibilitetit: 4/5

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit 📊

Indeksi Mesatar i Fizibilitetit: 3.0/5

Ky indeks sugjeron një mundësi mesatare për realizimin e premtimit. Për të pasur sukses, nevojitet:

• Forcim i kapaciteteve administrative.
• Angazhim politik dhe vullnet për të përballuar ndikimet e grupeve të interesit.
• Sigurimi i fondeve dhe ristrukturimi i institucioneve.

Implementimi kërkon një periudhë të gjatë kohore dhe një plan të mirëkoordinuar.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin mbi “Dyfishimin e Buxhetit për Shëndetësinë”
1. Qartësia e Premtimit ✅ (5/5 – Shumë e Lartë)

Ky premtim është i qartë dhe i matshëm:

• Dyfishimi i buxhetit për shëndetësinë është një objektiv konkret dhe i kuptueshëm.
• Mund të matet duke krahasuar shpenzimet për shëndetësinë para dhe pas zbatimit.
• Objektiv i qartë dhe i verifikueshëm, ndaj ka një vlerësim të lartë të fizibilitetit në këtë aspekt.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale ⚠️ (3/5 – Mesatare)

Pengesat kryesore lidhen me:

• Nevoja për ndryshime ligjore për të lehtësuar rritjen e investimeve publike në sektorin shëndetësor.
• Rishikimi i strategjive dhe politikave financiare për të bërë të mundur një rritje të tillë të financimeve.
• Përfshirja e aktorëve të tjerë, si organizatat ndërkombëtare dhe shoqatat shëndetësore, për të siguruar mbështetje dhe ekspertizë.
• Reformimi i sistemit të prokurimit publik, për të parandaluar abuzimet dhe për të garantuar një përdorim më efikas të fondeve shtetërore.
• Rezistenca nga grupet e interesit që përfitojnë nga struktura aktuale e financimit të shëndetësisë.

Ndryshimet ligjore janë të realizueshme, por kërkojnë kohë dhe koordinim institucional.
3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi ⚠️ (2/5 – Ulët)
Llogaritja e kostos:

• PBB e Shqipërisë në 2024:2 miliardë euro.
• Buxheti aktual për shëndetësinë: Rreth 3% e PBB-së (~750 milionë euro).
• Dyfishimi i buxhetit: Kërkon rreth 750 milionë euro shtesë çdo vit.
• Burime të mundshme financimi:
  1. Rritja e të ardhurave nga taksat, por kërkon rritje ekonomike të qëndrueshme.
  2. Rialokimi i shpenzimeve publike, por kjo mund të ndikojë negativisht në sektorë të tjerë.
  3. Marrja e kredive ose borxhit publik, por rrezikon rritjen e deficitit buxhetor.

Kapaciteti fiskal është i kufizuar, dhe një rritje kaq e madhe e shpenzimeve do të kishte një ndikim të madh në stabilitetin financiar.
4. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅ (4/5 – Lartë)
Ndikime pozitive:

• Përmirësimi i shëndetit publik, duke ulur kostot e trajtimeve në periudhë afatgjatë.
• Rritja e cilësisë së jetesës dhe produktivitetit të forcës së punës.
• Më shumë vende pune në sektorin shëndetësor, duke ndihmuar në uljen e papunësisë.

Ndikimi ekonomik dhe social është shumë i favorshëm, por sfida mbetet në financimin e tij.
5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ ⚠️ (3/5 – Mesatare)

• Vullneti politik ekziston, por duhet një strategji afatgjatë dhe angazhim mbi një mandat qeverisës.
• Administrata publike duhet të përmirësojë kapacitetet e saj për të menaxhuar një rritje të tillë të buxhetit.
• Korrupsioni dhe abuzimi me fondet publike mund të jenë pengesa për efektivitetin e rritjes së financimeve.

Ekziston vullneti politik për ta promovuar këtë premtim, por menaxhimi dhe mbikëqyrja mbeten sfidë.
6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit ⚠️ (2/5 – Ulët)

• Afati për realizimin e dyfishimit të buxhetit është shumë ambicioz.
• Një rritje e menjëhershme do të ishte e vështirë për t’u administruar, ndaj do të kërkohej një zbatim gradual në disa vite.
• Mund të ketë vonesa për shkak të reformave të nevojshme administrative dhe infrastrukturore.

Realizimi i plotë i premtimit brenda një mandati është i pamundur pa rreziqe të mëdha fiskale.
7. Ndikimi në Cilësinë e Shërbimeve Shëndetësore ✅ (5/5 – Shumë i Lartë)

• Më shumë fonde = më shumë investime në infrastrukturë dhe personel mjekësor.
• Shërbimet shëndetësore do të bëhen më të aksesueshme dhe cilësore.
• Mund të përmirësojë besimin e qytetarëve në sistemin shëndetësor publik, duke reduktuar varësinë nga shërbimet private.

Ndikimi në cilësinë e shërbimeve është padyshim pozitiv, por kërkon menaxhim të mirë të fondeve.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit

📊 Indeksi Përfundimtar i Fizibilitetit: 3.0/5

Dyfishimi i buxhetit për shëndetësinë është një premtim i qartë dhe i matshëm, me një ndikim të lartë pozitiv në cilësinë e shërbimeve. Megjithatë, është shumë e vështirë të realizohet brenda një mandati qeverisës pa rrezikuar stabilitetin fiskal.

Burimet e financimit janë të kufizuara dhe kërkojnë një planifikim të kujdesshëm.

Një alternativë më e realizueshme do të ishte një rritje graduale, duke kombinuar financime shtesë me reforma të thella në menaxhimin e sistemit shëndetësor.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit mbi “Reformën Shëndetësore bazuar në Modelin Gjerman”

1. Qartësia e Premtimit ✅

Premtimi për reformën shëndetësore bazohet në një model të qartë dhe të matshëm, pasi përfshin:

• Adoptimin e modelit gjerman të shërbimit shëndetësor.
• Përmirësimin e cilësisë dhe efikasitetit të shërbimeve shëndetësore.
• Ofrimin e shërbimeve të përballueshme dhe me cilësi të lartë. Ky angazhim është i qartë dhe matet nëpërmjet përmirësimeve në infrastrukturë, aksesin në shërbime dhe rezultatet e shëndetit publik.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale ⚠️

Për të implementuar modelin gjerman, nevojiten ndryshime të mëdha në legjislacion dhe strukturat institucionale:

• Ligje të reja për rregullimin e sigurimeve shëndetësore dhe përfshirjen e sektorit privat.
• Rishikimi i kontratave ekzistuese, veçanërisht koncesioneve dhe privatizimeve në sistemin shëndetësor.
• Bashkëpunimi me partnerët ndërkombëtarë për ekspertizë dhe asistencë teknike.
• Kundërshtime nga grupet e interesit që përfitojnë nga sistemi aktual.

3. Kapaciteti Fiskal dhe Burimet e Financimit ⚠️

Një reformë e tillë kërkon investime të mëdha në infrastrukturë, teknologji dhe trajnimin e personelit.

Kostoja e Reformës:

• Investime fillestare: 700-900 milionë euro për ndërtim dhe modernizim të spitaleve.
• Trajnimi i personelit: 200-300 milionë euro.
• Sistemet e informacionit dhe dixhitalizimi: 150-200 milionë euro.
• Kosto operacionale vjetore të sistemit të ri: 250-400 milionë euro më shumë se buxheti aktual.

Kapaciteti Buxhetor:

• Buxheti i shtetit për shëndetësinë aktualisht është rreth 600 milionë euro/vit (2.4% e PBB-së).
• Për të zbatuar këtë reformë, do të kërkohet të paktën dyfishimi i këtij fondi, duke e çuar në 2 miliardë euro/vit.
• Kjo do të përbënte rreth 8% të PBB-së, që është një rritje e ndjeshme krahasuar me normat historike të shpenzimeve publike në shëndetësi.

Burimet e Financimit:

1. Të ardhura shtesë nga taksat – Rritja e TVSH-së për mallrat jo thelbësore ose kontributet e reja shëndetësore.
2. Rishpërndarje buxhetore – Rialokimi nga sektorë të tjerë, por kjo mund të ndikojë në financimin e arsimit dhe infrastrukturës.
3. Kredi dhe borxh publik – Rritja e borxhit mund të rrisë rreziqet fiskale.
4. Mbështetje nga BE dhe FMN – Financimi i pjesshëm përmes fondeve të reformës shëndetësore.

Duke marrë parasysh edhe premtimet e tjera qeveritare, të cilat kërkojnë shpenzime të larta për infrastrukturën rrugore dhe arsimin, kapaciteti fiskal i buxhetit është i kufizuar. Rreziku kryesor është që financimi i pamjaftueshëm mund të sjellë një reformë të paplotë ose të zgjatur përtej një mandati 4-vjeçar.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

• Pozitiv për përmirësimin e cilësisë së jetesës, aksesit në shërbime dhe uljen e vdekshmërisë nga sëmundjet kronike.
• Rritja e produktivitetit në ekonomi për shkak të një popullsie më të shëndetshme.
• Kosto të larta afatshkurtra, por kursime afatgjata nga ulja e nevojës për trajtime të kushtueshme për sëmundjet kronike.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ ✅

• Vullneti politik është i nevojshëm për miratimin e reformës, por rreziku është që zbatimi të mbetet i pjesshëm.
• Administrata ka kapacitete për reforma të pjesshme, por një reformë e thellë kërkon ndihmë nga ekspertiza ndërkombëtare.
• Presioni nga grupet e interesit mund të ngadalësojë ose ndryshojë reformën.

6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit ⚠️

• Zbatim i pjesshëm në 4 vite – Do të jetë e pamundur të arrihet një transformim i plotë brenda një mandati qeverisës.
• Fazat kryesore:
  1. Viti 1-2 – Përgatitja e kornizës ligjore dhe institucionale.
  2. Viti 2-3 – Fillimi i projekteve pilot dhe ndërtimi i spitaleve të reja.
  3. Viti 3-4 – Rritja e financimit dhe zgjerimi i sistemit të ri.
• Rreziku është që reformat të mbeten në nivel pilot ose të ndalen me ndryshimin e qeverisë.

7. Ndikimi në Cilësinë e Shërbimeve Shëndetësore ✅

• Përmirësime në trajtimin e pacientëve dhe shërbimet spitalore.
• Efikasitet më i lartë dhe transparencë më e madhe në menaxhimin e sistemit shëndetësor.
• Reduktim i informalitetit dhe korrupsionit në sektorin shëndetësor.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 2.5/5

Reforma është e nevojshme dhe mund të ketë ndikim të madh pozitiv, por ka sfida serioze për financimin dhe zbatimin e saj brenda një mandati 4-vjeçar. Mungesa e një strategjie të qartë për financimin dhe kapacitetin administrativ e bën reformën të vështirë për t’u realizuar plotësisht në kohën e premtuar.

Nëse nuk sigurohen burime të qarta financimi, reforma mund të ngecë në fazat e para ose të mbetet e fragmentuar. Rekomandohet një qasje graduale dhe një plan i qartë për të garantuar qëndrueshmërinë fiskale të reformës.