Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Projekte për uljen e Konsumit të Energjisë në Banesa”

Ky premtim ka si qëllim të zbatojë projekte për uljen e konsumit të energjisë në banesa, duke synuar kursime më të mëdha se 10 milionë euro për të reduktuar kostot e energjisë dhe për të rritur efikasitetin energjetik të banesave të qytetarëve. Në këtë analizë do të shqyrtohen aspekte të ndryshme për të vlerësuar fizibilitetin e këtij premtimi.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, pasi synon të ulë konsumet energjetike dhe të rrisë efikasitetin energjetik në banesa. Objektivi i arritjes së kursimeve më të mëdha se 10 milionë euro është një qëllim konkret dhe i prekshëm, që mund të matet duke vlerësuar uljen e kostove të energjisë për individët dhe familjet pas implementimit të projekteve.

Për ta realizuar këtë, do të jenë të nevojshme investime në përmirësimin e infrastrukturës energjetike të banesave, si instalimi i sistemeve më efikas të ngrohjes, izolimi i ndërtesave dhe përdorimi i burimeve të rinovueshme të energjisë.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtimi është i qartë dhe mund të matet përmes kursimeve financiare dhe përmirësimeve në efikasitetin energjetik.)

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani

⚠️ Gjatë periudhës së kaluar, ka pasur disa përpjekje për të përmirësuar efikasitetin energjetik në banesa, si ndihma për instalimin e paneleve diellore dhe përmirësimi i izolimeve në ndërtesa. Megjithatë, këto përpjekje kanë qenë të kufizuara në disa zona dhe nuk kanë arritur të përfshijnë të gjithë popullatën.

Për të arritur një kursim më të madh se 10 milionë euro, është e nevojshme që projekti të përfshijë një pjesë më të madhe të popullatës dhe të mundësojë mbështetje më të gjerë financiare dhe teknologjike. Deri tani, ka pasur disa projekte pilot, por nuk ka pasur implementime masive që të mund të çojnë në kursime të dukshme dhe të qëndrueshme për qytetarët.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progresi deri tani është modest dhe kërkon investime më të mëdha dhe përfshirje më të gjerë.)

3. Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar

⚠️ Për të arritur kursime më të mëdha se 10 milionë euro, do të nevojiten investime të konsiderueshme në përmirësimin e infrastrukturës energjetike të banesave. Disa nga investimet mund të përfshijnë:

• Izolimin termik të ndërtesave: Ky proces mund të përfshijë izolimin e mureve, çative dhe dyshemeve për të ulur humbjet e energjisë. Çmimi i izolimit për banesa mund të shkojë nga 10 deri në 30 euro për metër katror, varësisht nga lloji i materialeve dhe sipërfaqja e banesës.

• Instalimi i sistemeve të ngrohjes efikase: Këto sisteme mund të përfshijnë ngrohje me pompa nxehtësie, ose sisteme diellore për ngrohjen e ujit, që mund të kërkojnë investime që kapin shifra të konsiderueshme, rreth 3,000 deri në 7,000 euro për banesë, varësisht nga madhësia dhe lloji i instalimit.

• Instalimi i sistemeve të energjisë së rinovueshme: Për përdorimin e energjisë solare dhe teknologjive të tjera të rinovueshme, shpenzimet mund të arrijnë nga 5,000 deri në 15,000 euro për familje, varësisht nga kapaciteti i sistemit.

📌 Vlerësimi i Shpenzimeve: Shpenzimet totale mund të arrijnë rreth 500 milionë deri 1 miliardë euro për të përmirësuar efikasitetin energjetik në një numër të konsiderueshëm banesash, për të arritur kursime mbi 10 milionë euro.

4. Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin

⚠️ Ky premtim do të kërkojë koordinim të ngushtë ndërmjet qeverisë, bashkive dhe sektorit privat. Qeveria duhet të sigurojë mbështetje financiare dhe teknologjike për qytetarët dhe kompani për të mundësuar zbatimin e projekteve të efikasitetit energjetik.

Gjithashtu, bashkitë duhet të luajnë një rol kyç në ofrimin e mbështetjes dhe monitorimit të zbatimit të këtyre projekteve. Duhet të zhvillohen mekanizma të qartë për të menaxhuar shpërndarjen e fondeve dhe për të siguruar që projektet të realizohen në mënyrë efikase.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Koordinimi ndërmjet institucioneve dhe sektori privat është kyç për suksesin e këtij plani.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ulja e konsumit të energjisë do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në kursimet financiare të familjeve dhe individëve, duke ulur faturat e energjisë dhe duke përmirësuar kushte më të mira të jetesës. Gjithashtu, do të kontribuoni në uljen e ndotjes dhe në zhvillimin e një mjedisi më të qëndrueshëm.

Në aspektin ekonomik, do të krijohen mundësi të reja për rritjen e kërkesës për shërbime të ndryshme si ndihma për instalimin e sistemeve të energjisë së rinovueshme dhe izolimin termik të ndërtesave. Kjo do të stimulojë aktivitete të reja dhe mund të krijojë mundësi punësimi në sektorët e ndërtimit dhe energjisë.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv, pasi do të ndihmojë në zhvillimin e qëndrueshëm të zonave dhe përmirësimin e kushteve të jetesës.)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Ky premtim mund të ketë një periudhë të gjatë realizimi, pasi përfshin një numër të madh banesash dhe projekte që kërkojnë planifikim dhe investime të konsiderueshme. Për të arritur objektivin e kursimeve dhe efikasitetit energjetik, duhet të realizohen disa faza, përfshirë studime për identifikimin e prioriteteve dhe zbatuarjen e projekteve të izoluara dhe të energjisë së rinovueshme në periudha të ndryshme.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati i zbatimit është i gjatë dhe kërkon menaxhim të kujdesshëm dhe monitorim të vazhdueshëm.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Projekte për Uljen e Konsumit të Energjisë në Banesa”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.4/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️

• Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️

• Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅

• Afati i Zbatimit: ⚠️

Ky premtim ka potencial të madh për të ulur kostot e energjisë për qytetarët dhe për të përmirësuar efikasitetin energjetik të banesave, duke kontribuar kështu në zhvillimin e qëndrueshëm të Shqipërisë. Megjithatë, realizimi i tij kërkon investime të mëdha dhe një koordinim të efektshëm ndërmjet aktorëve të ndryshëm.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Planifikimi i Projekteve Energjetike të Qëndrueshëm”

Ky premtim synon të sigurojë që çdo projekt energjetik të planifikohet dhe të jetë i bazuar në studime të qëndrueshme ekonomike dhe mjedisore, për të siguruar zhvillim të qëndrueshëm dhe harmoni me mjedisin.

1. Qartësia e Premtimit ✅ Premtimi është i qartë dhe i artikuluar, duke shprehur angazhimin për një planifikim të qëndrueshëm të projekteve energjetike.

Nuk ka pasur përmendje të detajuar për mekanizmat e zbatimit, si dhe për mënyrën se si do të realizohet ky planifikim i qëndrueshëm në terma praktikë.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)

1. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 ⚠️ Në mandatin e kaluar, ka pasur disa projekte energjetike që janë planifikuar dhe implementuar, por shumë prej tyre janë kritikuar për mungesë transparence dhe përpjekje të pamjaftueshme për të siguruar qëndrueshmërinë mjedisore dhe financiare.

Projekte si HEC-et dhe kompleksi i energjisë diellore janë zhvilluar pa pasur studime të plota të ndikimit mjedisor dhe pa një analizë të qëndrueshmërisë financiare afatgjatë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Politikat e deritanishme nuk kanë përfshirë gjithmonë planifikim të qëndrueshëm)

1. Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet ⚠️ Mbështetje financiare për projekte të qëndrueshme kërkon investime të larta dhe burime shtesë financiare.

Ndërsa disa projekte energjetike janë planifikuar, ato mund të kërkojnë fonde të mëdha për të siguruar qëndrueshmërinë ekonomike dhe mjedisore.

Alternativat për të mbështetur projekte të qëndrueshme mund të përfshijnë grante dhe mbështetje ndërkombëtare, por kjo mund të ndikojë në borxhin publik.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi kërkon investime të mëdha dhe mund të ketë ndikim në buxhetin publik)

1. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅ Investimi në projekte energjetike të qëndrueshme mund të ketë ndikime pozitive në ekonominë e vendit dhe të mbështesë zhvillimin ekonomik afatgjatë.

Pozitiv:

• Siguron zhvillim të qëndrueshëm dhe rritje të qëndrueshmërisë energjetike.

• Rrit mundësitë për krijimin e vendeve të punës në sektorin energjetik dhe të ripërtëritshëm.

Negativ:

• Kostoja fillestare mund të jetë e lartë për implementimin e projekteve që janë mjedisorisht dhe ekonomikisht të qëndrueshme.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin e qëndrueshëm, por me kosto fillestare të lartë)

1. Kapacitetet Institucionale dhe Ligjore ⚠️ Për zbatimin e këtij premtimi, nevojiten kapacitete të forta institucionale dhe mbështetje ligjore për të siguruar që çdo projekt energjetik të jetë në përputhje me kërkesat mjedisore dhe ekonomike.

Aktualisht, legjislacioni dhe politikat e energjisë nuk janë gjithmonë të përshtatshme për të mbështetur plotësisht projekte energjetike të qëndrueshme, dhe ka nevojë për rishikim të thellë të ligjeve dhe rregulloreve që lidhen me energjinë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten reforma dhe kapacitete shtesë për mbështetje ligjore dhe institucionale)

1. Afati i Zbatimit ⚠️ Zbatimi i një plani të qëndrueshëm energjetik kërkon kohë dhe mund të ndikojë në buxhetin afatshkurtër.

Për të realizuar projekte të qëndrueshme energjetike, mund të jetë e nevojshme të kalohen disa vite për të marrë rezultate të matshme, veçanërisht nëse kërkohen studime të thelluara dhe procese të miratimit.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Zbatimi mund të kërkojë disa vite për realizim të plotë)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Planifikimin e Projekteve Energjetike të Qëndrueshëm”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi mekanizmat e zbatimit)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Politikat e deritanishme nuk kanë favorizuar plotësisht planifikimin e qëndrueshëm)

• Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet: ⚠️ (Premtimi kërkon investime të mëdha dhe mund të ndikojë në buxhetin publik)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin e qëndrueshëm, por me kosto fillestare të lartë)

• Kapacitetet Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Nevojiten reforma dhe mbështetje ligjore për implementim)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Zbatimi mund të kërkojë disa vite)

Premtimi për planifikimin e projekteve energjetike të qëndrueshëm është një hap i rëndësishëm për zhvillimin e qëndrueshëm energjetik, por realizimi i tij kërkon investime të mëdha, kapacitete të forta institucionale dhe një planifikim afatgjatë. Suksesi do të varet nga sigurimi i burimeve financiare dhe përmirësimi i kapaciteteve ligjore dhe teknike për të siguruar projekte të qëndrueshme ekonomikisht dhe mjedisore

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Mbrojtja e Aseteve Publike dhe Ndalimi i Privatizimit të Burimeve Strategjike”

Ky premtim synon të garantojë mbajtjen e kontrollit shtetëror mbi asetet strategjike energjetike dhe të ndalojë privatizimin e tyre.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Qartë i artikuluar, por pa specifikime të qarta mbi mekanizmat e zbatimit

• Nuk përcaktohet qartë cilat burime strategjike janë të mbrojtura dhe si do të ndalohet privatizimi.

• Nuk sqarohet nëse qeveria do të ndalojë vetëm privatizimin e pronës publike ekzistuese apo edhe dhënien e koncesioneve të reja.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025

⚠️ Politikat e deritanishme kanë lejuar partneritetet me privatët, por jo domosdoshmërisht kanë favorizuar privatizimin e aseteve strategjike

• Në sektorin e energjisë:

  • Qeveria nuk ka privatizuar asete strategjike si KESH, OSHEE apo OST, por ka vazhduar praktikat e dhënies me koncesion të hidrocentraleve të reja.

  • HEC Skavica nuk është dhënë me koncesion, por është planifikuar të ndërtohet me financim të qeverisë shqiptare dhe mbështetje nga SHBA (Bechtel si kontraktor ndërtimi).

  • TEC-i i Vlorës është planifikuar për një partneritet publik-privat, por jo për privatizim të plotë.

• Në sektorin e gazit natyror:

  • Gazsjellësi TAP mbetet një projekt me investim ndërkombëtar, dhe nuk ka pasur ndryshime në strukturën e tij të pronësisë nga ana e qeverisë shqiptare.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Në mandatin e kaluar ka pasur koncesione dhe PPP, por jo një prirje të qartë për privatizimin e aseteve strategjike)

3. Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet

⚠️ Mbajtja e të gjitha aseteve nën menaxhim shtetëror kërkon investime të mëdha

• Ndërmarrjet publike si KESH dhe OSHEE kanë nevojë për mbi 1 miliard euro investime deri në 2030 për modernizim.

• Nëse shteti nuk lejon privatizimin apo koncesionet, atëherë duhet të mbulojë vetë të gjitha kostot për modernizimin e rrjetit dhe ndërtimin e kapaciteteve të reja.

• Alternativa: Në vend të privatizimit, qeveria mund të marrë grante dhe kredi nga institucionet ndërkombëtare, por kjo do të ndikojë borxhin publik.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i kushtueshëm dhe kërkon financim të madh)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Mbajtja e aseteve strategjike nën kontroll shtetëror garanton siguri energjetike

• Pozitiv:

  • Siguron kontroll mbi çmimet e energjisë dhe shmang spekulimet nga privatët.

  • Rrit sovranitetin energjetik dhe parandalon varësinë nga kompani të huaja.

  • Forcon transparencën dhe ndalon abuzimet me kontrata klienteliste.

• Negativ:

  • Nëse menaxhimi publik nuk është efikas, rrezikohet rritja e borxhit të ndërmarrjeve publike.

  • Shteti mund të mos ketë fonde të mjaftueshme për të ndërtuar impiante të rinj pa përfshirë privatët.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim kryesisht pozitiv, por me rreziqe për menaxhimin financiar)

5. Kapacitetet Institucionale dhe Ligjore

⚠️ Qeveria duhet të ndryshojë ligjet për të ndaluar privatizimin e aseteve

• Aktualisht, privatizimi dhe koncesionet janë të lejuara me ligj dhe disa projekte janë në proces:

  • HEC Skavica (me Bechtel)

  • TEC-i i Vlorës (planifikohet të jepet me koncesion)

• Për të ndaluar privatizimin, qeveria duhet të ndryshojë ligjet e privatizimit dhe koncesioneve ose të ndërpresë kontratat ekzistuese.

• Kjo mund të sjellë padi ndërkombëtare nga investitorët privatë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten reforma ligjore dhe mbrojtje ndaj padive të mundshme)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Ndryshimet ligjore dhe financiare kërkojnë kohë

• Ndalimi i privatizimit mund të miratohet shpejt me ndryshime ligjore.

• Forcimi i menaxhimit shtetëror kërkon investime afatgjata (5-10 vjet).

• Disa koncesione janë të lidhura për dekada dhe nuk mund të anulohen lehtë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Zbatimi i plotë kërkon vite dhe mbështetje financiare të fortë)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Mbrojtjen e Aseteve Publike dhe Ndalimin e Privatizimit”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi mekanizmat e zbatimit)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Politikat e mëparshme kanë favorizuar privatizimin dhe koncesionet)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Mbajtja e aseteve shtetërore kërkon investime të mëdha)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Siguron sovranitet energjetik, por me sfida financiare)

• Kapacitetet Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Ndryshimet kërkojnë reforma dhe rrezikojnë padi ndërkombëtare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Ndryshimet ligjore mund të bëhen shpejt, por investimet kërkojnë më shumë kohë)

Premtimi për të ndaluar privatizimin e burimeve strategjike është një angazhim i rëndësishëm për sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, realizimi i tij kërkon ndryshime ligjore, financim të madh dhe një menaxhim më efikas të ndërmarrjeve publike.

Suksesi i këtij premtimi varet nga:

1. Sigurimi i burimeve financiare për të përmirësuar infrastrukturën shtetërore.

2. Miratimi i ligjeve të reja për të ndaluar koncesionet dhe privatizimin.

3. Forcimi i transparencës dhe efikasitetit të menaxhimit shtetëror për të shmangur abuzimet dhe humbjet.

Nëse këto masa nuk merren, shteti mund të përballet me probleme financiare dhe ligjore, duke rritur rrezikun që sektori energjetik të ketë nevojë për rritje tarifash ose borxhe shtesë për të mbuluar kostot.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Investimet Strategjike në Infrastrukturën Energjitike”

Ky premtim synon të forcojë rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes së energjisë, për të siguruar një furnizim më të qëndrueshëm dhe pa ndërprerje.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Qartë i artikuluar, por pa detaje mbi burimet e financimit dhe prioritetet e investimit

• Premtimi fokusohet në investime në rrjetin energjetik, por nuk përmend:

  • Sa do të jetë totali i investimeve?

  • Cilat janë projektet kryesore që do të financohen?

  • A do të ketë burime shtesë financimi nga donatorët ndërkombëtarë?

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025

⚠️ Investimet në rrjet kanë qenë të kufizuara dhe me ritme të ngadalta

• Gjatë periudhës 2021-2025, investimet në rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes kanë qenë:

  • 300 milionë euro nga OST (Operatori i Sistemit të Transmetimit) për modernizimin e linjave të tensionit të lartë.

  • 250 milionë euro nga OSHEE (Operatori i Shpërndarjes) për uljen e humbjeve dhe përmirësimin e rrjetit të tensionit të mesëm dhe të ulët.

  • Projekte si linja 400 kV Shqipëri-Kosovë dhe nënstacionet e reja në Fier dhe Elbasan janë realizuar.

• Megjithatë, investimet nuk kanë qenë të mjaftueshme për të shmangur ndërprerjet e energjisë, sidomos në zonat rurale dhe gjatë stinës së dimrit.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progres i ngadaltë dhe investime të pamjaftueshme në rrjet)

3. Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet

⚠️ Investimet në rrjet kërkojnë miliarda euro, por financimi është i kufizuar

• Për një përmirësim të plotë të rrjetit të transmetimit dhe shpërndarjes, Shqipëria ka nevojë për 1-1.5 miliardë euro investime deri në 2030.

• Me ritmin aktual të investimeve, pritet të alokohen vetëm 500-600 milionë euro deri në 2027.

• Nëse financimi vjen vetëm nga burimet shtetërore, kjo mund të rrisë borxhin publik ose të kërkojë tarifa më të larta për konsumatorët.

• Alternativa: financimi nga BE, BERZH, Banka Botërore mund të ndihmojë, por kërkon angazhime afatgjata dhe reforma.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten investime të mëdha dhe burime financiare shtesë)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përmirësimi i rrjetit ul humbjet dhe garanton furnizim më të qëndrueshëm

• Pozitiv: Investimet do të ndihmojnë në:

  • Uljen e humbjeve në rrjet, që aktualisht janë rreth 17%.

  • Garantimin e një furnizimi më të qëndrueshëm për bizneset dhe konsumatorët.

  • Përmirësimin e sigurisë energjetike, duke reduktuar varësinë nga importi.

• Negativ:

  • Nëse investimet financohen me rritje të tarifave të energjisë, konsumatorët mund të përballen me fatura më të larta.

  • Nëse financimi bëhet me borxh publik, rritet ngarkesa fiskale.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në ekonomi, por me rreziqe për kostot)

5. Kapacitetet Institucionale dhe Burimet e Financimit

⚠️ Pa një strategji të qartë për financimin, premtimi mbetet i pasigurt

• Problemi kryesor në Shqipëri nuk është mungesa e projekteve, por financimi dhe zbatimi i tyre në kohë.

• Disa investime të mëdha në rrjet janë vonuar për shkak të mungesës së fondeve dhe burokracisë.

• Qeveria duhet të sigurojë burime të qëndrueshme financimi për rrjetin, duke përfshirë:

  • Grante dhe kredi nga institucionet ndërkombëtare.

  • Partneritete publike-private për ndërtimin e infrastrukturës energjetike.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kapacitetet financiare dhe institucionale janë ende të kufizuara)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Pjesa më e madhe e investimeve kërkon afate të gjata për zbatim

• Përmirësimi i rrjetit të transmetimit dhe shpërndarjes nuk mund të realizohet brenda një mandati qeverisës.

• Investimet e reja kërkojnë të paktën 5-7 vjet për të dhënë rezultate të plota.

• Për disa projekte madhore si linjat e reja të transmetimit dhe modernizimi i rrjetit të shpërndarjes, procedurat e tenderimit dhe ndërtimit mund të zgjasin më shumë se sa pritet.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi nuk mund të realizohet plotësisht brenda një mandati)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Investimet Strategjike në Infrastrukturën Energjitike”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi projektet specifike)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Investimet kanë qenë të kufizuara dhe me ritëm të ngadaltë)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Investimet kërkojnë fonde të mëdha dhe burime financiare shtesë)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime për furnizimin e energjisë dhe ekonominë)

• Kapacitetet Institucionale dhe Financimi: ⚠️ (Pa strategji të qartë financimi, premtimi mbetet i pasigurt)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Investimet kërkojnë më shumë se një mandat qeverisës për realizim)

Premtimi për investime strategjike në infrastrukturën energjetike është i rëndësishëm për stabilitetin dhe sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, përvoja e mandateve të mëparshme tregon se realizimi i investimeve të mëdha në rrjet kërkon burime financiare të qëndrueshme dhe kapacitete të forta institucionale. Deri tani, financimi ka qenë i pamjaftueshëm dhe shumë projekte janë vonuar. Për ta bërë këtë premtim të realizueshëm, qeveria duhet të sigurojë burime financimi afatgjata nga partnerë ndërkombëtarë dhe të përshpejtojë proceset e zbatimit të projekteve.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Mbajtja e çmimeve të Energjisë të Qëndrueshme dhe të Përballueshme”

Ky premtim synon të mbrojë konsumatorët familjarë nga rritjet e çmimeve të energjisë, duke garantuar mbështetje për shtresat më të brishta.

Në fillim të vitit 2025, Shqipëria u përball me një vendim historik në sektorin e energjisë elektrike. Enti Rregullator i Energjisë (ERE) miratoi uljen e çmimit të energjisë elektrike për konsumatorët familjarë, duke e reduktuar atë nga 9.5 lekë për kilovat orë (kWh) në 8.5 lekë për kWh për ata që konsumojnë deri në 700 kWh në muaj. Ky vendim hyri në fuqi nga 1 shkurti dhe do të vlejë deri më 31 dhjetor 2025.

Ulja e çmimit ishte një arritje e rëndësishme për qeverinë shqiptare dhe u cilësua si një hap historik nga Kryeministri Edi Rama. Ai theksoi se kjo ulje ishte e mundësuar nga reforma e vazhdueshme në sektorin e energjisë dhe se Shqipëria po afrohej gjithnjë e më shumë drejt një pozicioni të fuqishëm në eksportimin e energjisë në Evropë.

Ky vendim pritej të përfitojë rreth 1 milion dhe 70 mijë abonentë familjarë, duke shpëtuar rreth 100 euro në vit për familje. Për ata që konsumojnë më shumë se 700 kWh në muaj, çmimi mbeti në 9.5 lekë për kWh për të gjithë sasinë e konsumuar.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Qartë i artikuluar, por pa detaje për mekanizmat mbështetës

• Premtimi është i drejtpërdrejtë dhe lidhet me sigurinë energjetike dhe mbështetjen sociale.

• Mungojnë të dhëna mbi:

  • A do të ketë subvencione për çmimin e energjisë?

  • A do të kufizohet rritja e çmimit për konsumatorët familjarë?

  • Çfarë kriteresh do të përdoren për të mbështetur shtresat në nevojë?

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)

2. Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025

⚠️ Probleme me stabilitetin e çmimeve gjatë krizës energjetike

• Në 2021, çmimi mesatar i energjisë për familjet ishte rreth 9.5 lekë/kWh.

• Gjatë krizës energjetike (2022-2023), qeveria ndërhyri për të mbajtur çmimin e energjisë të pandryshuar për konsumatorët familjarë.

• Për bizneset e mëdha, çmimi u liberalizua dhe u rrit mbi 20 lekë/kWh.

• Subvencionet shtetërore për të mbajtur çmimet e ulëta arritën mbi 200 milionë euro në vitin 2022.

• Në 2024, qeveria ka njoftuar se do të heqë mbrojtjen e çmimeve për disa kategori konsumatorësh, çka tregon se ky premtim është sfidues.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi vështirë i realizueshëm duke parë liberalizimin e tregut)

3. Shpenzimet dhe Kostoja e Mbajtjes së Çmimeve të Qëndrueshme

⚠️ Mbajtja e çmimeve të ulëta kërkon subvencione të larta nga buxheti

• Nëse qeveria vendos të subvencionojë çmimin e energjisë, kjo do të kërkojë 300-500 milionë euro në vit, në varësi të tregut ndërkombëtar të energjisë.

• Nëse nuk sigurohen fonde shtesë, rritja e çmimit e diktuar nga tregu është e pashmangshme.

• Shqipëria ka varësi të lartë nga hidrocentralet, dhe në vitet me thatësirë, importi i energjisë rrit koston për qeverinë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kostoja financiare është e lartë dhe e pasigurt)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Mbajtja e çmimeve të ulëta ndihmon konsumatorët, por rrit borxhin publik

• Pozitiv: Për konsumatorët familjarë, çmimi i ulët i energjisë ruan fuqinë blerëse dhe redukton varfërinë energjetike.

• Negativ: Nëse qeveria vazhdon të subvencionojë energjinë, mund të rritet borxhi publik, duke ndikuar negativisht në stabilitetin fiskal.

• Liberalizimi i tregut mund të bëjë që bizneset të përballen me rritje të çmimeve, duke ndikuar tek rritja e kostove të tyre.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime për konsumatorët, por rrezik fiskal për qeverinë)

5. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Pa një strategji afatgjatë, çmimet nuk mund të mbahen të ulëta

• Qeveria duhet të sigurojë fonde të qëndrueshme për subvencionet ose të investojë në burime alternative të energjisë.

• Nëse nuk diversifikohen burimet energjetike, Shqipëria do të vazhdojë të jetë e varur nga importet, çka rrit rrezikun e rritjes së çmimeve.

• BE dhe institucionet financiare ndërkombëtare po kërkojnë liberalizimin e tregut, gjë që bie ndesh me këtë premtim.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Pa diversifikim energjetik, premtimi është i vështirë për t’u mbajtur) 

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afatshkurtër i pasigurt, afatgjatë i vështirë

• Nëse qeveria vazhdon të subvencionojë energjinë për familjet, mund të ruajë stabilitetin e çmimeve për 1-2 vitet e para.

• Në periudhën 2026-2030, presioni për liberalizimin e tregut mund ta bëjë të pamundur mbajtjen e çmimeve të ulëta.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati i zbatimit është i paqëndrueshëm)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Mbajtja e Çmimeve të Energjisë të Qëndrueshme dhe të Përballueshme”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Qartë i artikuluar, por pa detaje mbi zbatimin)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Liberalizimi i tregut bie ndesh me këtë premtim)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Mbajtja e çmimeve të ulëta kërkon subvencione të larta)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitim për konsumatorët, por rrezik fiskal për qeverinë)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Pa një strategji afatgjatë, premtimi është i pasigurt)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Mund të mbahet përkohësisht, por jo afatgjatë)

Premtimi për të mbajtur çmimet e energjisë të qëndrueshme dhe të përballueshme është i rëndësishëm për konsumatorët, por është shumë i varur nga faktorë të jashtëm si kriza energjetike, thatësirat dhe politikat e BE për liberalizimin e tregut. Qeveria arriti ta mbante çmimin e energjisë të pandryshuar gjatë mandatit 2021-2025 përmes subvencioneve të larta, por kjo nuk është një strategji e qëndrueshme. Nëse nuk diversifikohen burimet energjetike dhe nuk sigurohet një financim afatgjatë, ky premtim mbetet i vështirë për t’u realizuar pa kosto të larta fiskale.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Sigurimi i arkëtimit të plotë të Faturave të Energjisë”

Ky premtim synon të eliminojë borxhet e prapambetura dhe të rrisë nivelin e arkëtimit të faturave, për të garantuar stabilitetin financiar të sektorit energjetik.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtim i qartë, por sfidues në zbatim

• Arkëtimi i plotë i faturave është një objektiv i dëshirueshëm, por realiteti tregon se gjithmonë do të ketë një nivel të caktuar të detyrimeve të pashlyera.

• Mungon një objektiv konkret: A synohet që borxhi i OSHEE të ulet nën një prag të caktuar? A do të vendosen penalitete më të forta për debitorët?

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por kërkon mekanizma specifikë për zbatim)

2. Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025

⚠️ Probleme të vazhdueshme me borxhet e papaguara

• Në 2013, arkëtimi i faturave ishte rreth 57%, duke shkaktuar një borxh të madh në sektorin energjetik.

• Në 2023, arkëtimi i faturave ka arritur rreth 85-90%, por mbeten borxhe të prapambetura nga konsumatorët familjarë dhe bizneset.

• Gjatë krizës energjetike (2021-2023), qeveria ka subvencionuar OSHEE për të mbuluar humbjet, duke rritur borxhin publik.

• Mungon transparenca mbi borxhin total të OSHEE, por ai mbetet një problem i rëndësishëm.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progres i dukshëm, por ende larg arkëtimit 100%)

3. Shpenzimet dhe Kostoja e Projektit

⚠️ Nevojiten investime në teknologji dhe reforma ligjore

• Për të siguruar arkëtimin e plotë, duhen:

  • Matës inteligjentë që monitorojnë në kohë reale konsumin.

  • Mekanizma të rreptë penalizimi për debitorët kronikë.

  • Forcim i kuadrit ligjor për sekuestrimin e pasurisë për borxhet e energjisë.

• Kostoja e modernizimit të sistemit të arkëtimit mund të shkojë 150-300 milionë euro.

• Nëse qeveria nuk siguron fonde për këtë projekt, ai do të mbetet një premtim i paarritshëm.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kosto e lartë, financimi mbetet sfidë)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përfitime të mëdha për sektorin energjetik dhe stabilitetin fiskal

• Arkëtimi i plotë ul presionin mbi buxhetin shtetëror, duke shmangur subvencionet për OSHEE.

• Ndikon në uljen e borxhit publik, pasi qeveria nuk do të mbulojë humbjet e OSHEE me fonde shtetërore.

• Siguron më shumë investime në rrjetin energjetik për modernizim dhe përmirësim të cilësisë së shërbimit.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime të qarta ekonomike dhe sociale)

5. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Pa reforma të thella, arkëtimi 100% mbetet i vështirë

• OSHEE ka përmirësuar arkëtimet, por ende nuk është financiarisht e qëndrueshme.

• Borxhi i prapambetur mund të kërkojë një plan shlyerjeje për konsumatorët që nuk mund të paguajnë dot menjëherë.

• Pa investime në teknologji dhe reforma ligjore, do të jetë e vështirë të eliminohen borxhet e papaguara.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Reformat janë të nevojshme, por financimi mbetet problem)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Një proces afatgjatë, jo i realizueshëm menjëherë

• Nëse synohet arkëtimi 100%, do të duhen të paktën 5-7 vjet investime dhe reforma.

• Premtimi është ambicioz për një mandat qeverisës (4 vjet), përveç nëse zbatohen masa drastike.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati 4-vjeçar është shumë optimist)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Sigurimi i Arkëtimit të Plotë të Faturave të Energjisë”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Qartë i përcaktuar, por pa shifra konkrete)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Progres, por borxhet mbeten shqetësim)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Nevojiten investime të mëdha në teknologji dhe ligje)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime të mëdha në stabilitetin fiskal dhe energjetik)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Mbetet sfidë, OSHEE ende nuk është plotësisht e qëndrueshme)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Proces afatgjatë, jo i realizueshëm brenda një mandati)

Arkëtimi i plotë i faturave të energjisë është një objektiv i rëndësishëm për stabilitetin e sektorit energjetik, por është i vështirë të realizohet brenda një mandati qeverisës. Progresi në mandatet e mëparshme ka qenë i ngadaltë dhe ka nevojë për investime të mëdha në teknologji dhe reforma ligjore për të arritur këtë qëllim. Premtimi është realist në aspektin e synimit, por kërkon masa të forta dhe financim të qëndrueshëm për të qenë plotësisht i realizueshëm.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Ulja e Humbjeve në Rrjet”

Ky premtim synon reduktimin e humbjeve në rrjetin energjetik në nivelin më të ulët historik, duke përmirësuar efikasitetin dhe reduktuar humbjet financiare nga vjedhja dhe shpërdorimi i energjisë.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtim i qartë dhe i matshëm

• Objektivi është i kuptueshëm, pasi ulja e humbjeve matet me përqindje mbi energjinë totale të shpërndarë.

• Mungon një shifër e saktë për objektivin final: A synohet të arrihet niveli mesatar i BE-së (rreth 6-8%) apo një tjetër standard?

• Elementët kryesorë që ndikojnë në humbjet:

  • Humbjet teknike (rrjeti i vjetër dhe kapaciteti i kufizuar)

  • Humbjet jo-teknike (vjedhja e energjisë, lidhjet e paligjshme)

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por mungon një objektiv konkret në përqindje)

2. Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025

⚠️ Progres, por ende larg objektivit të përcaktuar ligjërisht për 2025

• Në 2013, humbjet në rrjet ishin rreth 45%.

• Në 2023, sipas OSHEE, humbjet zbritën në 19.7%, por mbeten mbi objektivin e përcaktuar.

• VKM për uljen e humbjeve energjetike për 2025: Detyron uljen e tyre nën 15%.

• Sfida kryesore: Vjedhjet vazhdojnë të jenë problematike në disa zona, ndërsa infrastruktura e rrjetit ka ende nevojë për modernizim.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Përparim, por jo ende brenda objektivit të ligjit)

3. Shpenzimet dhe Kostoja e Projektit

⚠️ Kosto e lartë për modernizimin e rrjetit dhe forcimin e kontrollit

• Për të reduktuar humbjet nën 15%, duhen investime të konsiderueshme në:

  • Përmirësimin e rrjetit të shpërndarjes dhe kabllove të amortizuara.

  • Instalimin e matësve inteligjentë për monitorim të konsumit.

  • Shtimin e kontrolleve kundër vjedhjes dhe përforcimin e ndëshkimeve ligjore.

• Kosto e parashikuar për këto investime mund të shkojë deri në 300-500 milionë euro.

• OSHEE ka ndërmarrë investime, por ritmi është i ngadaltë për ta realizuar brenda 2025.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Investime të nevojshme, por të kushtueshme)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përfitime të mëdha financiare dhe për stabilitetin energjetik

• Reduktimi i humbjeve do të ulë kostot për OSHEE dhe konsumatorët.

• Rritja e arkëtimeve mund të lehtësojë barrën fiskale për shtetin.

• Përmirësimi i furnizimit me energji do të ulë ndërprerjet dhe do të ndihmojë bizneset.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime afatgjata për ekonominë dhe konsumatorët)

5. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Pa financim shtesë, realizimi do të jetë i vështirë

• OSHEE varet nga të ardhurat e veta dhe subvencionet shtetërore.

• Pa fonde të reja nga BE ose institucione financiare, ritmi i investimeve do të mbetet i ulët.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Financimi mbetet sfidë kryesore)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Arritja e objektivit brenda 2025 është sfiduese

• Synimi për nën 15% është i vështirë për t’u realizuar në kohën e mbetur.

• Pa një strategji të qartë dhe investime të shpejta, mund të shtyhet deri në 2027-2028.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afat optimist, por vështirë i realizueshëm brenda 2025)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Ulja e Humbjeve në Rrjet”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Objektiv i matshëm, por pa shifër të qartë finale)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Progres, por ende larg objektivit të VKM për 2025)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Investime të larta të nevojshme)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime afatgjata për ekonominë dhe konsumatorët)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Nevojiten burime shtesë financiare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Mund të shtyhet përtej 2025)

Premtimi për uljen e humbjeve në rrjet është realist, por kërkon investime të mëdha dhe një qasje më agresive për ta arritur objektivin e VKM-së për 2025. Aktualisht, progresi është i ngadaltë dhe mungesa e financimit mund të pengojë arritjen e objektivit në afatin e premtuar. Për të pasur sukses, duhet një strategji më e qartë dhe përshpejtim i investimeve në infrastrukturën e rrjetit.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Dyfishimi i Kapaciteteve Prodhues të Energjisë Elektrike”

Ky premtim synon rritjen e kapacitetit prodhues të energjisë elektrike në Shqipëri në raport me vitin 2013, duke përfshirë investime në burime të reja dhe diversifikimin e energjisë.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Objektiv i matshëm, por mungon një plan i detajuar zbatimi

• Përkufizimi i “dyfishimit” është i qartë, duke e krahasuar me vitin 2013.

• Mungon një strategji e qartë për realizimin: Nuk përcaktohet nëse rritja do të vijë nga hidrocentralet, energjia diellore, eoliare apo termocentralet.

📌 Vlerësimi: ✅ (Qëllim i qartë, por pa detaje teknike)

2. Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025

⚠️ Dyfishimi ende nuk është arritur, por janë bërë disa hapa përpara

• Në vitin 2013, Shqipëria prodhonte rreth 7 TWh energji elektrike në vit.

• Në vitin 2025, prodhimi mesatar ishte rreth 8.5-9 TWh.

• Projekte si Karavasta dhe Spitalla kanë sjellë kapacitete të reja diellore, por këto mbeten të vogla krahasuar me nevojën për dyfishim.

• Në total, Shqipëria ka instaluar vetëm 400 MW kapacitet të ri në dekadën e fundit, shumë më pak se sa nevojitet për të arritur objektivin.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Përparim i kufizuar, larg dyfishimit)

3. Shpenzimet dhe Kostoja e Projektit

⚠️ Investim shumë i madh me sfida financiare

• Për të dyfishuar kapacitetin duhet të shtohen të paktën 8-10 TWh kapacitet të ri.

• Ky objektiv kërkon ndërtimin e 2,500-3,000 MW kapacitete të reja, kryesisht nga burimet e rinovueshme.

• Kostoja mesatare për 1 MW të instaluar është rreth 1-1.5 milionë euro për fotovoltaikët dhe më e lartë për hidrocentralet e reja.

• Në total, kostoja e projektit mund të arrijë në 3-5 miliardë euro.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Investime të larta, vështirësi për financim publik)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përfitime afatgjata për tregun dhe ekonominë

• Siguria energjetike: Më pak varësi nga importet.

• Eksporti i energjisë: Potencial për të sjellë të ardhura shtesë.

• Punësim dhe industri: Rritja e industrisë së ndërtimit dhe mirëmbajtjes së burimeve të rinovueshme.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime afatgjata për ekonominë dhe konsumatorët)

5. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Nevojiten investime private dhe mbështetje ndërkombëtare

• Shqipëria nuk ka mundësi ta financojë vetë këtë projekt pa investime të huaja.

• PPP-të dhe kreditë nga BE ose institucionet financiare ndërkombëtare janë të domosdoshme për realizimin e premtimit.

• Rreziku i borxhit publik rritet nëse projektet mbështeten nga buxheti shtetëror.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Pa fonde të huaja, premtimi është i vështirë për t’u realizuar)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afati 4-8 vjet është shumë ambicioz

• Deri tani, Shqipëria ka instaluar më pak se 500 MW kapacitete të reja në dekadën e fundit.

• Dyfishimi i kapaciteteve kërkon një ritëm shumë më të lartë investimesh.

• Nëse Shqipëria vijon me ritmin aktual, ky objektiv nuk do të arrihet as në 15 vjet.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afat optimist, rrezik i lartë për vonesa)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Dyfishimi i Kapaciteteve Prodhues të Energjisë Elektrike”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Matshëm, por pa strategji të detajuar)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Ende shumë larg objektivit)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Investime shumë të larta)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime afatgjata për ekonominë dhe konsumatorët)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Pa fonde të huaja, realizimi është i vështirë)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Rrezik i madh për vonesa)

Ky premtim është një objektiv i rëndësishëm, por realizimi i tij brenda një mandati qeverisës është i pamundur pa investime masive dhe një strategji të qartë për burimet energjetike.

Aktualisht, Shqipëria është larg dyfishimit të kapaciteteve, dhe ritmi aktual i investimeve nuk e mbështet këtë premtim. Për të arritur këtë objektiv, nevojitet një rritje drastike e investimeve në energji të rinovueshme, me mbështetje të fortë financiare nga jashtë.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Shqipëria Sovrane në Energji”

Ky premtim synon që Shqipëria të mos ketë më nevojë për import të energjisë dhe të bëhet një vend eksportues, duke garantuar sigurinë dhe pavarësinë energjetike.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtim ambicioz, por i paqartë në mekanizmat e realizimitSovraniteti energjetik është një objektiv madhor, por premtimi nuk shpjegon qartë se si do të arrihet. Shqipëria aktualisht varet nga kushtet klimatike për prodhimin e energjisë elektrike dhe importon sasi të konsiderueshme gjatë periudhave të thatësirës. Për t’u bërë eksportues neto, duhet:

• Rritje e kapaciteteve prodhuese të burimeve të rinovueshme.

• Zhvillimi i infrastrukturës së magazinimit të energjisë.

• Diversifikimi i burimeve energjetike për të shmangur varësinë nga hidrocentralet.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por pa plan të detajuar zbatimi)

2. Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025

⚠️ Ende larg sovranitetit energjetik

• Në vitin 2022 dhe 2025, Shqipëria importoi mesatarisht 15-20% të energjisë së saj për shkak të thatësirave dhe mungesës së rezervave të ruajtjes së energjisë.

• Pavarësia energjetike nuk është e garantuar për shkak të dominimit të hidrocentraleve, që prodhojnë rreth 95% të energjisë elektrike. Në periudha të thata, vendi detyrohet të importojë me çmime të larta.

• Projekte si Karavasta dhe Spitalla janë në zhvillim, por nuk kanë ndikuar ende në bilancin energjetik.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progres i pamjaftueshëm deri më tani)

3. Shpenzimet dhe Kostoja e Projektit

⚠️ Kosto shumë e lartë dhe nevojë për investime të mëdhaPër të arritur sovranitetin energjetik dhe për të eksportuar energji, Shqipëria duhet të:

• Shtojë të paktën 3-4 GW kapacitete të reja prodhimi, kryesisht nga dielli dhe era.

• Krijojë sisteme të ruajtjes së energjisë (bateri industriale ose hidrocentrale me pompim).

• Investojë në përmirësimin e rrjetit të shpërndarjes.

💰 Kostoja totale për këto investime mund të shkojë nga 3 deri në 5 miliardë euro, një barrë e madhe për buxhetin shtetëror.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Investime të larta fillestare, por kthim afatgjatë)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Potencial për përfitime afatgjata

• Reduktimi i importeve: Më pak varësi nga çmimet e tregut ndërkombëtar.

• Eksporti i energjisë: Potencial për të gjeneruar të ardhura nga shitja e energjisë.

• Punësim: Krijimi i vendeve të reja të punës në sektorin energjetik.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime afatgjata për ekonominë dhe konsumatorët)

5. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Pa investime të huaja, premtimi është vështirë i realizueshëm

• Shqipëria nuk ka kapacitetet financiare për të financuar e vetme këtë transformim.

• Nevojiten partneritete publike-private dhe financime nga BE apo organizata ndërkombëtare.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Mungesë burimesh të qarta financiare)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afati 4-8 vjet është optimist, por kërkon ritëm më të lartë investimesh

• Nëse Shqipëria vazhdon me ritmin aktual të investimeve, do t’i duhet të paktën 15 vjet për të arritur pavarësinë energjetike.

• Në mungesë të magazinimit të energjisë, vendi do të vazhdojë të importojë në periudha të thatësirës.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Rrezik i madh për vonesa)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Shqipëria Sovrane në Energi”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.5/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Ambicioz, por pa detaje për realizimin)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Ende larg sovranitetit energjetik)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Investime shumë të larta)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime afatgjata për ekonominë dhe konsumatorët)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Mungesë burimesh të qarta financiare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Rrezik për vonesa të mëdha)

Ky premtim është një objektiv i rëndësishëm për të ardhmen e Shqipërisë, por aktualisht mbetet i vështirë për t’u realizuar brenda një mandati qeverisës. Pavarësia energjetike kërkon investime të mëdha, zhvillim të infrastrukturës së ruajtjes dhe përmirësim të rrjetit të shpërndarjes. Pa një strategji të qartë financimi dhe investimesh të shpejta, Shqipëria do të vazhdojë të importojë energji në periudha të thatësirës.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “30% e Energjisë nga Burimet Diellore deri në 2030”

Ky premtim synon që deri në vitin 2030, 30% e prodhimit të energjisë në Shqipëri të vijë nga burimet diellore (fotovoltaike), duke synuar një sistem energjetik më të qëndrueshëm dhe të pashembullt për vendin.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë, por kërkon specifikime më të detajuaraSynimi për të arritur 30% të energjisë nga burimet diellore është një objektiv i qartë dhe ambicioz. Megjithatë, mungojnë detajet mbi mekanizmat e financimit, kapacitetin e investimeve dhe stimujt për investitorët privatë apo familjet që dëshirojnë të instalojnë panele diellore.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por pa një plan të detajuar zbatimi)

2. Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025

⚠️ Rezultate të dobëta në zhvillimin e energjisë dielloreNë mandatin 2021-2025, zhvillimi i energjisë diellore ka qenë më i ngadaltë se pritshmëritë. Shqipëria ka miratuar disa projekte të mëdha për parqe fotovoltaike, por realizimi i tyre ka qenë i pjesshëm. Për shembull:

• Parku Fotovoltaik i Karavastasë (140 MW) është ende në ndërtim.

• Parku i Spitallës (100 MW) ka pasur vonesa në nisjen e punimeve.

• Kapaciteti i instaluar fotovoltaik në vitin 2024 ishte vetëm rreth 5% e prodhimit total të energjisë.

Nëse ky trend vazhdon, arritja e 30% deri në 2030 do të kërkojë një rritje të madhe të investimeve dhe përshpejtim të projekteve.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progres i ulët deri më tani, nevojitet përshpejtim i investimeve)

3. Shpenzimet dhe Kostoja e Projektit

⚠️ Investimi fillestar është i lartë, por me kthim afatgjatëZhvillimi i energjisë fotovoltaike kërkon investime të mëdha fillestare. Kostoja mesatare për ndërtimin e parqeve diellore është 700-1000 € për kW të instaluar. Për të arritur 30% të prodhimit të energjisë nga dielli, Shqipëria do të duhet të instalojë të paktën 2.5-3 GW kapacitet fotovoltaik, që përkthehet në një kosto totale prej 1.75 – 3 miliardë euro.

• Financimi i këtyre projekteve mund të vijë nga investime private, kredi nga institucione ndërkombëtare dhe grante.

• Nëse pjesa më e madhe e financimit do të mbulohet nga buxheti i shtetit, atëherë ky premtim mund të ndikojë në rritjen e borxhit publik.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kosto të larta fillestare, por përfitime afatgjata)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Potencial i madh për zhvillim ekonomik dhe ulje të varësisë energjetike

• Përfitimet ekonomike: Rritja e prodhimit të energjisë diellore do të ulë varësinë nga hidrocentralet dhe do të sigurojë stabilitet më të madh në furnizimin me energji elektrike.

• Ulja e kostove për qytetarët dhe bizneset: Nëse investohet në panele diellore për familjet dhe bizneset, kjo mund të ulë faturat e energjisë dhe të nxisë përdorimin e teknologjive të pastra.

• Zhvillimi i industrisë së ripërtëritshme: Krijimi i kapaciteteve të reja do të hapë vende pune në sektorin e ndërtimit, mirëmbajtjes dhe teknologjisë së gjelbër.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime të mëdha për ekonominë dhe konsumatorët)

5. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Pa investime private, ky premtim mund të jetë i vështirë për t’u realizuarPër të arritur objektivin, duhet një angazhim serioz i qeverisë për të krijuar lehtësira fiskale për investitorët dhe për të siguruar mbështetje nga institucionet ndërkombëtare.

• Skemat e granteve dhe subvencioneve për familjet dhe bizneset duhet të jenë më të qarta dhe të aksesueshme.

• Nëse financimi mbështetet kryesisht nga buxheti i shtetit, kjo mund të krijojë presion mbi financat publike.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Mungesë e qartë e burimeve financiare)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Rrezik për vonesa në realizim

• Bazuar në ritmin e realizimit të projekteve energjetike në mandatin 2021-2023, Shqipëria duhet të pesëfishojë investimet në energjinë diellore për të arritur objektivin deri në 2030.

• Deri tani, vonesat në procedurat e prokurimit dhe mungesa e infrastrukturës mbështetëse kanë ngadalësuar zhvillimin e projekteve.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Rrezik për vonesa në realizim)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “30% e Energjisë nga Burimet Diellore deri në 2030”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë, por pa një plan të detajuar zbatimi)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Progres i ulët deri më tani, nevojitet përshpejtim i investimeve)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Kosto të larta fillestare, por përfitime afatgjata)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime të mëdha për ekonominë dhe konsumatorët)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Mungesë e qartë e burimeve financiare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Rrezik për vonesa në realizim)

Ky premtim ka potencial të madh për të transformuar sektorin energjetik dhe për të rritur sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, realizimi i tij varet nga investimet dhe skemat e financimit, të cilat nuk janë të qarta për momentin. Nëse qeveria nuk përshpejton procedurat dhe nuk krijon lehtësira për investitorët, arritja e objektivit prej 30% deri në vitin 2030 do të jetë e vështirë.