Indeksi i Fizibilitetit “Përmirësimi i Kushteve për Minatorët”

Premtimi për përmirësimin e kushteve për minatorët, duke përfshirë sigurimin e jetës për ta, dëmshpërblimet në rast aksidentesh, si dhe rritjen e pagave dhe përfitimeve, synon të adresojë një nga sektorët më të rrezikuar dhe më të pasigurt të ekonomisë shqiptare.

Ky program ka për qëllim të përmirësojë mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve, si dhe të kontribuojë në zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe social të Shqipërisë, duke ofruar një sistem më të drejtë dhe të qëndrueshëm të punës.

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.8/5)

Ky premtim është shumë i qartë dhe synon të përmirësojë kushte jetese dhe punë për një grup të rëndësishëm të punëtorëve që janë të ekspozuar ndaj rrezikut. Pikat kyçe të premtimit përfshijnë:

• Sigurimi i jetës për minatorët: Sigurimi që punëtorët e minierave të kenë mbrojtje të plotë gjatë punës.

• Dëmshpërblimet për aksidentet: Sigurimi që minatorët të kenë dëmshpërblime të drejta dhe të përballueshme në rast aksidentesh.

• Rritja e pagave dhe përfitimeve: Përmirësimi i kushteve financiare për minatorët për të reflektuar punën e tyre të rrezikshme dhe të vështirë.

Ky premtim është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, dhe adreson disa nga çështjet më të rëndësishme për sigurinë dhe mirëqenien e punëtorëve të minierave.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.1/5)

• Rreziku i lartë dhe kushtet e pasigurta: Minatorët janë të ekspozuar ndaj kushteve të rrezikshme të punës, ku aksidentet janë të shpeshta dhe shpesh fatale. Siguria e punës është një problem i madh në shumë miniera.

• Paga dhe përfitimet e ulëta: Paga dhe përfitimet për minatorët shpesh janë të ulëta dhe nuk reflektojnë vështirësinë dhe rrezikun që përballojnë. Ky sektor nuk ofron shpesh mundësi të mjaftueshme për minatorët për të siguruar një jetë të dinjitetshme.

• Mungesa e mbrojtjes pas aksidenteve: Minatorët që ndodhin në aksidente shpesh nuk marrin dëmshpërblime të mjaftueshme dhe nuk janë të mbrojtur mjaftueshëm nga ligji.

Probleme kryesore:

• Kushte të pasigurta dhe rreziku i lartë në punë.

• Paga dhe përfitime të ulëta që nuk pasqyrojnë vlerën dhe rrezikun.

• Mungesa e mbrojtjes adekuate pas aksidenteve.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.6/5)

Për realizimin e këtij premtimi, janë të nevojshme disa masa kyçe:

• Përmirësimi i kushteve të sigurisë: Rritja e masave të sigurisë për të mbrojtur minatorët, përfshirë investime në infrastrukturë dhe teknologji për të përmirësuar sigurinë në miniera.

• Rritja e dëmshpërblimeve dhe mbrojtjes ligjore: Përmirësimi i dëmshpërblimeve për minatorët në rast aksidentesh dhe përforcimi i legjislacionit për të garantuar mbrojtjen ligjore për ta.

• Rritja e pagave dhe përfitimeve: Paga dhe përfitimet duhet të rriten për të pasqyruar vështirësitë dhe rreziqet që minatorët përballojnë, si dhe për të siguruar një jetesë dinjitoze.

• Trajnime për sigurinë në punë: Ofrimi i trajnimeve për minatorët për të rritur ndërgjegjësimin dhe aftësitë për të punuar në kushte më të sigurta.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Kostoja e përmirësimeve: Ky program do të kërkojë investime të konsiderueshme për përmirësimin e kushteve të sigurisë dhe rritjen e pagave për minatorët. Këto masa mund të kenë kosto të larta, sidomos në sektorin e minierave që kanë nevojë për rinovim të pajisjeve dhe mbështetje të reja për sigurinë.

• Burimet për financimin: Burimet mund të vijnë nga buxheti shtetëror për investime në sigurinë e punës dhe fondet ndërkombëtare që mbështesin zhvillimin e sektorëve të rrezikshëm. Gjithashtu, një pjesë e financimit mund të mbështetet nga kompanitë private që operojnë në miniera.

• Rreziku financiar: Rritja e pagave dhe përfitimeve mund të jetë një barrë për buxhetin shtetëror dhe për kompanitë që operojnë në sektorin e minierave, sidomos ato që janë në vështirësi financiare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.7/5)

• Përmirësimi i kushteve të punës: Ky program do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e kushteve të punës për minatorët, duke kontribuar në një mjedis më të sigurt dhe më të qëndrueshëm.

• Rritja e mirëqenies së minatorëve: Rritja e pagave dhe përfitimeve do të kontribuoni në përmirësimin e jetesës së minatorëve dhe të familjeve të tyre, duke rritur mundësitë për investime sociale dhe zhvillim ekonomik.

• Zhvillimi i sektorit dhe forcimi i ekonomisë: Përmirësimi i kushteve të punës dhe sigurisë do të kontribuoni në forcimin e sektorit të minierave dhe në zhvillimin e qëndrueshëm të tij, duke rritur produktivitetin dhe sigurinë e punës.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.3/5)

• Faza 1 (2025-2026): Hartimi i kornizës ligjore dhe financimi fillestar për përmirësimin e kushteve të sigurisë dhe dëmshpërblimeve për minatorët.

• Faza 2 (2027-2029): Rritja e pagave dhe përfitimeve për minatorët, si dhe implementimi i trajnimeve dhe masave të reja të sigurisë.

• Faza 3 (2030-2035): Monitorimi i përparimeve dhe konsolidimi i masave për sigurimin e kushteve të punës dhe mbrojtjen e minatorëve, duke siguruar që kjo të bëhet pjesë e një sistemi të qëndrueshëm dhe të zhvilluar.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.8
Situata Aktuale	4.1
Masat për Zbatimin	4.6
Kostoja dhe Financimi	4.0
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.7
Afati i Zbatimit	4.3

Ky program ka potencial të madh për të përmirësuar kushte jetese dhe punë për minatorët në Shqipëri, duke siguruar që ata të kenë mbrojtje të duhur ligjore dhe mbështetje për të përballuar rreziqet e punës së tyre.

Investimet dhe burimet e nevojshme janë të konsiderueshme, por ndikimi ekonomik dhe social afatgjatë është shumë i lartë, duke forcuar sektorin dhe përmirësuar mirëqenien e minatorëve.

Indeksi i Fizibilitetit “ Këshillat e Punëtorëve në Ndërmarrjet e mesme dhe të mëdha”

Premtimi për krijimin e Këshillave të Punëtorëve në ndërmarrjet e mesme dhe të mëdha, për të siguruar një ekuilibër mes interesave të punëtorëve dhe sipërmarrjeve dhe për të mundësuar përfaqësim të drejtpërdrejtë dhe konsultime për çështje të rëndësishme si punësimi, orët e punës dhe siguria në punë, synon forcimin e marrëdhënieve të punës dhe krijimin e një mjedisi të drejtpërdrejtë dhe të balancuar mes palëve. Ky premtim mund të ndihmojë në krijimin e kushteve të drejta për punëtorët dhe një bashkëpunim më efikas mes tyre dhe punëdhënësve. Ja një vlerësim i detajuar i tij:

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.7/5)

Premtimi është shumë i qartë dhe ka si objektiv krijimin e Këshillave të Punëtorëve në sektorët e mesëm dhe të mëdhenj. Kjo nismë synon të mundësojë një përfaqësim të drejtpërdrejtë të punëtorëve dhe të sigurojë një konsultim të rregullt për çështje si:

• Punësimi: Sigurimi i kushteve të mira dhe të drejta për punësimin e punëtorëve.

• Orët e punës: Negocimi për orët e punës dhe siguria që ato janë në përputhje me ligjin.

• Siguria në punë: Përmirësimi i kushteve të sigurisë dhe shëndetit në punë për të mbrojtur punëtorët.

Ky premtim është i qartë dhe synon të adresojë disa nga problematikat më të rëndësishme në marrëdhëniet e punës.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Mungesa e strukturave përfaqësuese në shumë ndërmarrje: Aktualisht, shumica e ndërmarrjeve të mesme dhe të mëdha nuk kanë struktura të formalizuara për përfaqësimin e punëtorëve në nivel menaxhimi dhe vendimmarrje. Ndërmarrjet që kanë këshilla janë të pakta, dhe ato nuk janë gjithmonë të fuqishme ose efektive.

• Mungesa e konsultimeve për çështje të rëndësishme: Edhe pse ligji ofron mundësi për konsultim, zbatimi i tij është shpesh i dobët, dhe punëtorët shpesh ndihen të papërfaqësuar dhe të pa-informuar për ndryshimet që i prekin ata direkt.

• Mungesa e një kulture të bashkëpunimit: Pavarësisht se mund të ekzistojnë mundësi për të pasur një dialog, shpesh ka një hendek mes punëdhënësve dhe punëtorëve që pengon bashkëpunimin e frytshëm. 

Probleme kryesore:

• Mungesa e strukturave të këshillave të punëtorëve.

• Dobësia e procesit të konsultimit për çështje të rëndësishme.

• Mungesa e një kulture të fortë të bashkëpunimit dhe dialogut.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Për të realizuar këtë premtim, do të jenë të nevojshme disa masa specifike:

• Krijimi i kornizës ligjore për këshillat e punëtorëve: Ndryshimi dhe përmirësimi i legjislacionit që rregullon krijimin dhe funksionimin e këshillave të punëtorëve në ndërmarrje.

• Sigurimi i mbështetjes dhe trajnimit për këshillat e punëtorëve: Ofrimi i trajnimeve dhe mbështetjes për anëtarët e këshillave për të siguruar që ata të jenë të aftë të përfaqësojnë punëtorët dhe të marrin pjesë në proceset e vendimmarrjes.

• Përmirësimi i kulturës së dialogut social: Krijimi i mundësive të vazhdueshme për dialog dhe konsultime mes punëtorëve dhe punëdhënësve, dhe rritja e ndërgjegjësimit për rëndësinë e bashkëpunimit.

• Zbatimi i mekanizmave të mbikëqyrjes dhe raportimit: Sigurimi që këshillat e punëtorëve të jenë të përgjegjshëm dhe që të kenë një mekanizëm mbikëqyrës që të sigurojë funksionimin e duhur të këshillave dhe zbatimin e vendimeve të marra.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Kostoja e implementimit: Kostoja e këtij projekti është e mundshme, por e ndërlikuar. Kjo përfshin ndryshimin e legjislacionit dhe krijimin e infrastrukturës për këshillat e punëtorëve në çdo ndërmarrje. Po ashtu, janë të nevojshme trajnime dhe mbështetje administrative për të funksionuar.

• Burimet për financimin e këtij projekti: Burimet mund të vijnë nga buxheti shtetëror, duke përfshirë fonde për trajnimin dhe mbështetje të strukturave për këshillat, por gjithashtu mund të kërkohen mbështetje dhe fonde nga institucione ndërkombëtare që mbështesin përmirësimin e kushteve të punës dhe të drejtat e punëtorëve.

• Rreziku financiar: Disa ndërmarrje mund të kenë vështirësi në mbulimin e kostove të zbatimit të këshillave, veçanërisht ato që janë të vogla ose që përballen me sfida financiare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

• Përmirësimi i kushteve të punës dhe produktiviteti: Këshillat e punëtorëve mund të çojnë në një përmirësim të kushteve të punës dhe në një rritje të produktivitetit, pasi punëtorët do të ndihen më të përfshirë në proceset e vendimmarrjes dhe do të kenë mundësi të përfaqësohen.

• Zbutja e tensioneve dhe përmirësimi i marrëdhënieve të punës: Ky mekanizëm mund të kontribuoni në zbutjen e tensioneve mes punëdhënësve dhe punëtorëve, duke siguruar një balancë më të mirë mes interesave të të dyja palëve.

• Përmirësimi i cilësisë së jetesës për punëtorët: Këshillat do të kontribuojnë në mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve dhe përmirësimin e kushteve të tyre të punës, duke sjellë përfitime direkte për mirëqenien e tyre.

  Përfitimet afatgjata: Ky projekt do të ndihmojë në krijimin e një mjedisi të punës më të drejtë dhe të sigurt për punëtorët, duke kontribuar në zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Faza 1 (2025-2026): Krijimi i kornizës ligjore dhe struktura fillestare për këshillat e punëtorëve në ndërmarrje, përfshirë trajnime dhe mbështetje për menaxherët dhe punëtorët.

• Faza 2 (2027-2029): Zgjerimi i këtij mekanizmi për të përfshirë një numër më të madh ndërmarrjesh, me vëmendje të veçantë për integrimin e këshillave të punëtorëve në proceset e vendimmarrjes.

• Faza 3 (2030-2035): Konsolidimi dhe monitorimi i procesit, duke siguruar që këshillat funksionojnë në mënyrë efikase dhe që ata kontribuojnë në një përmirësim të vazhdueshëm të kushteve të punës.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.7
Situata Aktuale	4.0
Masat për Zbatimin	4.5
Kostoja dhe Financimi	3.8
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5
Afati i Zbatimit	4.2

Ky premtim ka një ndikim të mundshëm të madh në përmirësimin e kushteve të punës dhe marrëdhënieve të punës në Shqipëri, duke kontribuar në një ekuilibër mes interesave të punëtorëve dhe sipërmarrjeve. Ndërsa ka nevojë për ndryshime ligjore dhe burime financiare për zbatimin e tij, përfitimet afatgjata për stabilitetin social dhe ekonomik janë të mëdha.

Indeksi i Fizibilitetit “Përmirësimi i Kodit të Punës”

Premtimi për përmirësimin e Kodit të Punës, duke sanksionuar rikthimin e punëtorëve të hequr padrejtësisht nga puna dhe duke rritur mundësitë për formimin e sindikatave dhe garantimin e të drejtave të punëtorëve për t’u organizuar, synon forcimin e mbrojtjes së të drejtave të punëtorëve dhe rritjen e ndikimit të sindikatave në tregun e punës. Ky premtim mund të kontribuoni në përmirësimin e kushteve të punës dhe në sigurimin e një mjedisi më të drejtë dhe të sigurt për punonjësit. Ja një vlerësim i detajuar i tij:

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.8/5)

Premtimi është shumë i qartë dhe synon dy objektiva të rëndësishëm:

• Rikthimi i punëtorëve të hequr padrejtësisht nga puna: Kjo do të sigurojë që punëtorët të kenë mundësinë të kthehen në punën e tyre pas një largimi të padrejtë.

• Rritja e mundësive për formimin e sindikatave: Ofrimi i mundësive për formimin dhe veprimin e sindikatave për të mbrojtur të drejtat e punëtorëve dhe për t’u siguruar që ata mund të organizohen pa pengesa ligjore ose administrative.

  Ky premtim është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke synuar një përmirësim të drejtpërdrejtë të kushteve të punës dhe mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Problemet me largimet e padrejta nga puna: Ndërkohë që ka një legjislacion për mbrojtjen e punëtorëve, largimi i padrejtë nga puna mbetet një problem i përhershëm, dhe shumë punëtorë nuk kanë mundësi të rikthehen në vendin e punës pas një largimi të tillë.

• Pengesat për formimin e sindikatave: Pavarësisht përpjekjeve për të forcuar rolin e sindikatave, ka ende pengesa ligjore dhe administrative që kufizojnë mundësitë për punëtorët të formojnë dhe drejtojnë sindikata. Gjithashtu, shumë punëtorë kanë frikë të organizohen për shkak të hakmarrjes ose presionit nga punëdhënësit.

• Mungesa e mbrojtjes së plotë ligjore: Ka mangësi në zbatimin e legjislacionit të punës, veçanërisht për punëtorët e sektorëve më të prekshëm dhe në pozita më të pasigurt.

• Mungesa e ndërgjegjësimit: Shumë punëtorë nuk janë të informuar për të drejtat e tyre dhe nuk janë të ndërgjegjshëm për mundësitë për të kërkuar ndihmë juridike ose për t’u organizuar në sindikata.

  Probleme kryesore:

• Largimet e padrejta mbeten një problem i dukshëm.

• Pengesat ligjore dhe administrative për sindikatat.

• Mungesa e mbrojtjes së duhur ligjore dhe ndërgjegjësimi i punëtorëve për të drejtat e tyre.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.6/5)

Për të realizuar këtë premtim, janë të nevojshme masat e mëposhtme:

• Përmirësimi i legjislacionit dhe rritja e sanksioneve: Rishikimi i Kodit të Punës për të siguruar që largimi i punëtorëve të jetë i drejtë dhe në përputhje me ligjin, dhe për të garantuar rikthimin e punëtorëve që janë larguar padrejtësisht.

• Mbështetje për sindikatat dhe organizatat e punëtorëve: Sigurimi i kushteve të përshtatshme ligjore dhe administrative për formimin e sindikatave, duke i dhënë mundësi punëtorëve të mbrojnë interesat e tyre pa pengesa.

• Krijimi i një mekanizmi mbrojtës për punëtorët: Vendosja e një sistemi më të qartë për mbrojtjen e punëtorëve që janë larguar padrejtësisht, duke ofruar mundësi për ankimim dhe rikthim në punë.

• Fushata ndërgjegjësimi: Organizimi i fushatave për të rritur ndërgjegjësimin e punëtorëve mbi të drejtat e tyre dhe mundësitë për t’u organizuar në sindikata. Dobësi: Përmirësimi i Kodit të Punës mund të kërkojë përpjekje të mëdha për të kaluar ndryshimet në Kuvend dhe për të siguruar mbështetje nga aktorë të ndryshëm.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Kostoja e ndryshimeve në Kodin e Punës: Ky projekt mund të sjellë kosto për shtetin në lidhje me mbështetje ligjore, administratën e punës dhe krijimin e një infrastrukture për mbrojtjen e punëtorëve.

• Burimet për mbështetje sindikatash: Ky projekt mund të kërkojë mbështetje financiare për sindikatat dhe për ofrimin e shërbimeve ligjore dhe administratave që mbështesin punëtorët.

• Financimi nga buxheti shtetëror: Financimi mund të sigurohet nga buxheti shtetëror për përmirësimin e legjislacionit dhe mbështetje për sindikatat. Gjithashtu, mund të kërkohen fonde nga programet ndërkombëtare dhe institucione të drejta për të mbështetur mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

  Rrezik: Burimet financiare mund të jenë të kufizuara dhe zbatimi i ndryshimeve mund të kërkojë një periudhë të gjatë për të siguruar mbështetje të mjaftueshme.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

• Përmirësimi i kushteve të punës: Ky premtim do të sigurojë një mjedis më të drejtë dhe të sigurt për punonjësit, duke mbrojtur ata nga abuzimet e mundshme dhe duke garantuar që ata të kenë mundësi për të kthyer punën e tyre në rast të largimit të padrejtë.

• Rritja e fuqisë sindikale: Rritja e mundësive për formimin e sindikatave mund të sjellë një forcim të mbrojtjes së punëtorëve dhe mund të kontribuoni në përmirësimin e kushteve të punës për sektorët më të prekshëm.

• Stabiliteti social dhe ekonomik: Përmirësimi i kushteve të punës dhe mbrojtja më e fortë e të drejtave të punëtorëve mund të ndihmojë në reduktimin e protestave dhe konflikteve të punës, duke sjellë stabilitet social dhe ekonomik.

  Përfitimet afatgjata: Përmirësimi i kushteve të punës do të rrisë produktivitetin dhe cilësinë e jetesës së punëtorëve, duke kontribuar në një zhvillim të qëndrueshëm të ekonomisë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.1/5)

• Faza 1 (2025-2026): Ndryshimi i Kodit të Punës dhe rritja e mundësive për formimin e sindikatave. Implementimi i rregulloreve dhe mbështetje ligjore për rikthimin e punëtorëve të hequr padrejtësisht.

• Faza 2 (2027-2029): Monitorimi dhe përmirësimi i kushteve të punës përmes analizave të zbatimit dhe krijimi i mundësive për rritjen e ndërgjegjësimit të punëtorëve për të drejtat e tyre.

• Faza 3 (2030-2035): Përmirësimi i procesit dhe mbështetje afatgjatë për sindikatat dhe përpunimin e ligjeve dhe rregulloreve të tjera që mbështesin punëtorët.

  Sfida kryesore: Pjesa më e madhe e punëtorëve dhe sindikatave mund të përballen me sfida të ndryshme në angazhimin e ligjit dhe pasivitetin e administratës publike.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.8
Situata Aktuale	4.2
Masat për Zbatimin	4.6
Kostoja dhe Financimi	4.0
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5
Afati i Zbatimit	4.1

Ky premtim ka një ndikim të mundshëm të madh në përmirësimin e kushteve të punës dhe mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

Ndërkohë që implementimi i tij do të kërkojë ndryshime ligjore dhe burime financiare, përfitimet afatgjata për punëtorët dhe për stabilitetin social dhe ekonomik janë të mëdha.

Indeksi i Fizibilitetit “Rritja e Pagës Mininale për të reduktuar Emigrimin dhe përdorimin e Fuqisë Puntore”

Për të analizuar Indeksin e Fizibilitetit të Premtimit për “Rritja e Pagës Mininale në 60,000 lekë për të reduktuar emigrimin e forcës punëtore dhe për të rritur produktivitetin e punës në Shqipëri”, ndjekim një strukturë logjike të vlerësuar në indikatorë të veçantë, të bazuar në realizueshmëri politike, administrative, fiskale dhe sociale.

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i qartë dhe ka objektiva të matshëm:

• Rritja e pagës minimale në 60,000 lekë, një rritje e konsiderueshme që do të ndikojë në uljen e emigracionit dhe rritjen e produktivitetit të punës.

• Paga minimale është një instrument kyç për mbështetje sociale dhe ekonomike të grupeve të pambrojtura.

  Dobësi: Nuk ka informacion të mjaftueshëm për efektet afatgjata dhe ndikimin në sektorë të ndryshëm të ekonomisë, veçanërisht në ato me paga më të ulëta.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Paga minimale aktuale në Shqipëri është rreth 32,000 lekë, shumë më e ulët se në shumicën e vendeve të BE-së.

• Mungesa e mundësive për rritjen e pagës mund të nxjerrë më shumë individë jashtë vendit për mundësi më të mira pune.

• Të dhënat tregojnë se një pjesë e madhe e popullsisë nuk mund të mbulojë shpenzimet e nevojshme për jetesë me pagën aktuale.

  Probleme të theksuara:

• Rritja e pagës minimale mund të rrisë barrën e kostos për punëdhënësit dhe mund të ndikojë në papunësi në disa sektorë.

• Ndikimi i mundshëm i emigrimit i lidhur me pagat më të ulëta dhe mundësitë më të pakta për zhvillim.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.2/5)

Për zbatimin e premtimit, duhen ndërmarrë disa masa:

• Përmirësimi i të ardhurave buxhetore: Kjo kërkon rritje të të ardhurave dhe mund të realizohet përmes rritjes së konsumit, rritjes së taksave dhe luftës kundër informalitetit.

• Rritja e prodhimit dhe produktivitetit: Rritja e produktivitetit do të ndihmojë në mbështetje për punëdhënësit për të mundësuar këtë rritje të pagës.

• Mbështetje për bizneset e vogla dhe të mesme: Ofrimi i lehtësirave fiskale për ta mundëson qëndrueshmërinë e pagës së rritur.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.7/5)

Kosto totale e parashikuar për rritjen e pagës minimale:

• Rritja e pagës nga 32,000 lekë në 60,000 lekë për 300,000 punëtorë të regjistruar do të ketë një kosto shtesë prej rreth 4 miliardë lekë në muaj.

• Për një vit, kjo do të rezultonte në një rritje totale prej 8 miliardë lekë (rreth 820 milionë euro).

  Burime financimi:

• Pritet të rritet të ardhurat buxhetore, kryesisht nga rritja e konsumit dhe taksave mbi produktet dhe shërbimet.

• Ofrimi i lehtësirave për bizneset dhe angazhimi në luftën kundër informalitetit mund të ndihmojë në mbulimin e një pjese të kostos.

  Rrezik: Mungesa e burimeve të qëndrueshme mund të krijojë vështirësi në mbulimin e këtij angazhimi dhe mund të përkeqësojë bilancin buxhetor.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

Ndikime pozitive:

• Rritja e pagës minimale mund të reduktojë emigrimin dhe të stimulojë rritjen e produktivitetit të punës.

• Rritja e mundësive për individët me paga të ulëta do të përmirësojë cilësinë e jetës dhe mund të ndikojë në rritjen e konsumit dhe ekonomisë.

  Përfitime afatgjata:

• Rritja e kërkesës për shërbime dhe produkte lokale, duke kontribuar në zhvillimin ekonomik.

• Ulja e varfërisë dhe përmirësimi i kushteve sociale.

  Rrezik:

• Rritja e pagës minimale mund të çojë në rritje të papunësisë në disa sektorë të veçantë, si dhe mund të rrisë presionin mbi bizneset e vogla për të mbajtur këtë pagë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.9/5)

Fazat e zbatimit të premtimit:

• Faza 1 (2025-2026): Rritja e pagës minimale në 45,000 lekë dhe monitorimi i ndikimit të parë.

• Faza 2 (2027-2028): Rritja e pagës në 60,000 lekë dhe realizimi i programeve për rritjen e produktivitetit.

• Faza 3 (2029-2030): Vlerësimi dhe përshtatja e politikave për të siguruar qëndrueshmërinë.

  Sfida kryesore:

• Mungesa e një planifikimi të qartë fiskal dhe administrativ mund të pengojë realizimin në kohë dhe të ndikoje negativisht buxhetin publik.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.5
Situata Aktuale	3.8
Masat për Zbatimin	4.2
Kostoja dhe Financimi	3.7
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.4
Afati i Zbatimit	3.9

Premtimi për rritjen e pagës minimale në 60,000 lekë është një masë pozitive për uljen e emigracionit dhe rritjen e produktivitetit të punës. Megjithatë, realizimi i tij kërkon një mbështetje të fortë buxhetore dhe struktura administrative që mund të përballojnë këtë angazhim.

Ndikimi në sektorët më të dobët dhe në bilancin buxhetor mund të paraqesin sfida të rëndësishme për zbatimin e tij të suksesshëm.

Indeksi i Fizibilitetit “Përmirësimi i Ministrisë së Punës dhe forcimi i kapaciteteve të saj për të trajtuar të Drejtat e Punëtorëve dhe Sigurinë në Punë”

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësim: 5/5

Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke synuar forcimin e Ministrisë së Punës dhe përmirësimin e sigurisë në punë përmes riorganizimit të Inspektoratit Shtetëror të Punës dhe rritjes së inspektimeve. Kjo është një nismë e rëndësishme për përmirësimin e kushteve të punës dhe për mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

🔴 Rrisqet

Mundësia e mungesës së burimeve për të realizuar riorganizimin dhe rritjen e inspektimeve.

Dështimi i ngritjes së kapaciteteve në Ministrinë e Punës për të menaxhuar një sasi më të madhe të inspektimeve dhe aktiviteteve administrative.

Rezistenca nga sektori i biznesit për të pranuar më shumë inspektime, që mund të ndikojë në zbatimin efektiv të masave.

Për shkak të këtyre rrisqeve, qartësia e premthimit duhet të trajtohet me kujdes të shtuar, pasi mund të ketë ngecje të mëdha gjatë implementimit për shkak të mungesës së burimeve dhe mbështetjes politike.

2. Gjendja Aktuale dhe Nevoja Sociale

   📊 Vlerësim: 4.0/5

Gjendja e tanishme e kushteve të punës në Shqipëri, veçanërisht në sektorët me rrezik të lartë, është shqetësuese. Inspektimet janë të pamjaftueshme, dhe ndodh shpesh që të drejtat e punëtorëve të injorohen. Riorganizimi i Inspektoratit dhe forcimi i kapaciteteve të Ministrisë së Punës është një nevojë urgjente për të adresuar këto probleme.

🔴 Rrisqet

Dështimi për të marrë mbështetje të mjaftueshme financiare për përmirësimin e inspektoratit dhe për trajnimin e inspektorëve.

Mungesa e vullnetit politik dhe mbështetje nga institucionet për ta mbështetur këtë reformë dhe të sigurohen burime të nevojshme.

Ky element është i rëndësishëm, por ka nevojë për një plan më të detajuar dhe për angazhim të lartë nga të gjitha palët e përfshira për të shmangur pengesat burokratike dhe financiare.

3. Masat për Zbatim

   📊 Vlerësim: 4.8/5

Masat e propozuara janë të qarta dhe të realizueshme, duke përfshirë riorganizimin e Inspektoratit Shtetëror të Punës dhe rritjen e inspektimeve të rastësishme. Njëkohësisht, trajnimi i inspektorëve dhe rritja e burimeve është i mundur për të përmbushur kërkesat e shtuar për inspektime.

Masa	Zbatueshmëria	Komente
Riorganizimi i Inspektoratit dhe rritja e numrit të inspektorëve	✅	Kjo është një masë e mundshme dhe e nevojshme, por kërkon investime të konsiderueshme për të ndërtuar një strukturë efikase dhe mbështetje të vazhdueshme për inspektorët.
Rritja e inspektimeve rastësore, sidomos në sektorët me rrezik të lartë	✅	Mund të realizohet duke përmirësuar logjistikën dhe burimet, por kërkon angazhim të lartë për të mbajtur një përqindje të lartë të inspektimeve pa shpërdorime.

🔴 Rrisqet

Pasiguria lidhur me krijimin e një sistemi të qëndrueshëm të inspektimeve dhe përballimin e numrit të inspektorëve të nevojshëm.

Kërkesa për trajnime të vazhdueshme dhe buxhete shtesë që mund të krijojnë vështirësi në implementimin e masave.

Ky element ka një nivel të lartë të realizueshmërisë, por kërkon angazhim të qëndrueshëm dhe mbështetje të fortë financiare dhe logjistike për të qenë i suksesshëm.

4. Kostoja dhe Burimet

   📊 Vlerësim: 4.5/5

Kostoja për riorganizimin e Inspektoratit dhe trajnimin e inspektorëve është e konsiderueshme, por mund të arrihet nëpërmjet një planifikimi të duhur buxhetor. Sidoqoftë, duhet një angazhim i lartë nga ana e qeverisë për të siguruar burimet e nevojshme.

Kategoria	Kostoja dhe Burimet
Kostoja për riorganizimin e Inspektoratit dhe shtimin e inspektorëve	Lartë – 200,000 – 500,000 euro
Kostoja për trajnimin dhe mbështetje për inspektorët	Mesatare – 50,000 – 150,000 euro për vit
Përfitimet nga forcimi i inspektimeve dhe rritja e mbrojtjes së punëtorëve	Të mëdha – Përdorimi i mjeteve më efikas dhe mbrojtja e të drejtave të punëtorëve do të rezultonte në një rritje të nivelit të sigurisë dhe mirëqenies së punëtorëve.

🔴 Rrisqet

Mundësia që financimi i nevojshëm të mos mbështetet plotësisht nga qeveria, duke vonuar implementimin.

Shpërdorimi i fondeve dhe mungesa e transparencës mund të krijojë pengesa në zbatimin e këtij programi.

Kostoja është e lartë dhe kërkon një menaxhim të kujdesshëm për të siguruar alokimin e burimeve në mënyrë efikase dhe transparente. Mungesa e mbështetjes financiare është një rrezik i mundshëm që mund të pengojë realizimin e projektit.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

   📊 Vlerësim: 5/5

Ky propozim ka potencial të madh për të përmirësuar kushte të sigurta pune dhe të drejtat e punëtorëve, duke ndikuar pozitivisht në shëndetin e punëtorëve dhe në cilësinë e jetës. Po ashtu, do të kontribuonte në uljen e aksidenteve në punë dhe në rritjen e produktivitetit.

Kategoria	Ndikimi
Rritja e sigurisë dhe mbrojtjes së punëtorëve	✅ Rritja e numrit të inspektorëve dhe inspektimeve do të ulë aksidentet në punë dhe do të sigurojë kushte më të sigurta për punëtorët.
Ndikimi në zhvillimin ekonomik	✅ Duke përmirësuar kushte pune dhe siguri, ky propozim ndihmon në rritjen e produktivitetit dhe në zhvillimin e një tregu pune më të fortë dhe më të qëndrueshëm.

🔴 Rrisqet

Mund të ketë një ndikim të ngadalshëm në përmirësimin e kushteve për punëtorët, veçanërisht në sektorët ku ka rezistencë të lartë ndaj ndryshimeve.

Mund të ndodhin rezistenca nga bizneset që mund të kërkojnë më shumë kohë për të përmbushur kërkesat e reja për sigurinë dhe mbrojtjen e punëtorëve.

Vlerësimi kritik: Ndikimi ekonomik dhe social ka potencial të madh, por kërkon implementim të kujdesshëm për të siguruar rezultate afatgjata. Rezistenca mund të vonojë përfitimet në disa sektorë.

6. Afati i Zbatimit

   📊 Vlerësim: 4.5/5

Masa	Afat
Riorganizimi i Inspektoratit dhe rritja e numrit të inspektorëve	6 – 12 muaj
Rritja e inspektimeve rastësore, sidomos në sektorët me rrezik të lartë	12 – 18 muaj

🔴 Rrisqet

Vonesa e mundshme për shkak të burokracisë, proceset e tenderimeve dhe marrja e lejeve të nevojshme mund të krijojnë vonesa në zbatimin e masave.

Shpërndarja e burimeve dhe trajnimi i stafit mund të ndikojnë në kohën e nevojshme për implementim.

Afatet janë të realizueshme, por kërkojnë mbështetje të qëndrueshme dhe përpjekje të koordinuara për të shmangur pengesat administrative dhe financiare.

 

 

Përfundimi i Indeksit të Fizibilitetit:

Elementi	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	5/5
Gjendja Aktuale dhe Nevoja Sociale	4.0/5
Masat për Zbatim	4.8/5
Kostoja dhe Burimet	4.5/5
Ndikimi Ekonomik dhe Social	5/5
Afati i Zbatimit	4.5/5

Vlerësimi Përfundimtar: 4.6/5

Ky propozim ka një realizueshmëri të lartë, por për të arritur suksesin në afate të shpejta dhe me ndihmën e burimeve të nevojshme financiare dhe njerëzore, do të jetë e rëndësishme të menaxhohen rrezikshmëria dhe pengesat që mund të dalin gjatë implementimit

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Zhvillimi Ekonomik dhe lufta kundër Informalitetit”

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësim: 5/5

Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke përfshirë përkrahjen për sektorin bujqësor dhe shërbimet kualifikuara, rritjen e produktivitetit dhe eksporteve, si dhe luftën kundër informalitetit dhe formalizimin e punës. Objektivi është përmirësimi i kushteve për rritjen e eksporteve dhe krijimi i një tregu të punës më të rregulluar dhe të sigurt.

2. Gjendja Aktuale dhe Nevoja Sociale

📊 Vlerësim: 4.7/5

• Sektori bujqësor në Shqipëri ka nevojë për përkrahje të mëtejshme, pasi është një nga sektorët që ka potencial të madh për rritjen e produktivitetit dhe zhvillimin e eksporteve.

• Informaliteti dhe puna e paligjshme janë ende të përhapura, duke ndikuar në stabilitetin e ekonomisë dhe duke penguar rritjen e mundësive për punësim dhe mbrojtjen sociale.

• Formalizimi i punës dhe rimëkëmbja e inspektoratit të punës do të kontribuojnë në rregullimin e tregut të punës dhe do të sigurojnë një buxhet më të qëndrueshëm për sigurimet shoqërore.

3. Masat për Zbatim

📊 Vlerësim: 4.6/5

Masa	Zbatueshmëria	Komente
Përkrahja për sektorin bujqësor dhe shërbimet kualifikuara	✅	Ky propozim kërkon investime në infrastrukturë dhe trajnime për bujqësinë, si dhe mbështetje për shërbimet kualifikuara, duke nxitur investimet e huaja direkte dhe duke rritur potencialin e eksportit.
Lufta kundër informalitetit dhe formalizimi i punës	✅	Kjo masë kërkon përmirësime në legjislacionin për punën dhe rimëkëmbjen e inspektoratit të punës, si dhe nxitjen e formimit të shoqërive të bashkëpunimit bujqësor për të pasur një treg pune më të rregulluar.

 4. Kostoja dhe Burimet

📊 Vlerësim: 4.4/5

Kategoria	Kostoja dhe Burimet
Përkrahja për sektorin bujqësor dhe shërbimet kualifikuara	Të larta – 3-5% të PBB
Lufta kundër informalitetit dhe rimëkëmbja e inspektoratit të punës	Mesatare – 1-2% të PBB

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.8/5

Kategoria	Ndikimi
Rritja e produktivitetit dhe eksporteve	✅ Ky propozim do të nxisë zhvillimin e sektorit bujqësor dhe do të përmirësojë konkurrueshmërinë e eksporteve, duke kontribuar në rritjen e PBB-së dhe reduktimin e papunësisë.
Formalizimi i punës dhe rregullimi i tregut të punës	✅ Lufta kundër informalitetit dhe formalisimi i punës do të ndihmojnë në krijimin e një tregu të punës të sigurt dhe të rregulluar, duke rritur të ardhurat e sigurimeve shoqërore dhe përmirësuar mundësitë për punëtorët.

6. Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 4.5/5

Masa	Afat
Përkrahja për sektorin bujqësor dhe shërbimet kualifikuara	18 – 24 muaj
Lufta kundër informalitetit dhe formalizimi i punës	12 – 18 muaj

7. Vlerësimi Përfundimtar

📊 Vlerësim: 4.7/5

Premtimi për përkrahjen e sektorit bujqësor dhe shërbimeve kualifikuara, si dhe luftën kundër informalitetit dhe formalizimin e punës, është një masë e rëndësishme për rritjen e produktivitetit dhe zhvillimin e eksporteve, dhe gjithashtu për rregullimin e tregut të punës.

Ky propozim kërkon investime të konsiderueshme dhe do të sjellë përfitime afatgjata për ekonominë dhe shoqërinë, duke ndihmuar në formalizimin e punës dhe nxitjen e zhvillimit të qëndrueshëm.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Masa të Përbashkëta dhe Mbështetje për Bizneset”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i qartë dhe specifik, përfshin disa masa kryesore për mbështetje të biznesit dhe përmirësimin e efikasitetit të prodhimit dhe eksportit. Më konkretisht:

• Rritja e Kapaciteteve të Prodhimit dhe Eksportit: Mbështetje për automatizimin dhe rinovimin e makinerive për të rritur cilësinë dhe efikasitetin.

• Mbështetje e Qëndrueshme për Bizneset: Strategji bashkëpunimi ndërinstitucional për rritjen e konkurrencës dhe qëndrueshmërisë ekonomike.

• Zhvillimi i Infrastrukturës dhe Rrjetit të Furnizimit: Investime në infrastrukturë për mbështetje të proceseve të prodhimit dhe eksportit.

🔹 Dobësi: Pasqyra e masave është e përgjithshme dhe mund të kërkojë specifikime më të detajuara për instrumentet dhe burimet e financimit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Kapaciteti i Prodhimit dhe Eksportit: Bizneset, veçanërisht ato të vogla dhe të mesme, shpesh hasin në vështirësi për t’u zhvilluar për shkak të mungesës së teknologjisë moderne dhe makinerive të përparuara.

• Mbështetje për Bizneset: Edhe pse ka mbështetje, shpesh mungon një koordinim më i mirë ndërmjet institucioneve dhe një strategji e qëndrueshme për t’i mbajtur bizneset konkurruese në tregjet ndërkombëtare.

• Infrastruktura dhe Rrjeti i Furnizimit: Një problem i vazhdueshëm mbetet infrastruktura e papërshtatshme dhe mbingarkesa e rrjeteve të furnizimit, që shpesh pengon rritjen e prodhimit dhe eksportit.

🔹 Problemet thelbësore:

• Mungesa e teknologjisë moderne dhe mbështetjes financiare për automatikimin.

• Nevoja për përmirësim të infrastrukturës dhe rritje të kapaciteteve të rrjeteve të furnizimit.

• Koordinimi i dobët ndërinstitucional dhe mungesa e një kornize qëndrueshmërie për bizneset.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

• Mbështetje për Automatizimin dhe Rinovimin e Makinerive: Krijimi i një fondi të specializuar për të mbështetur rinovimin e makinave dhe automatikimin e bizneseve, veçanërisht ato që eksportojnë.

• Mbështetje e Qëndrueshme për Bizneset: Implementimi i një platforme të koordinuar që mbështet bizneset përmes granteve, lehtësirave fiskale dhe mundësive të trajnimit për zhvillimin e kapaciteteve menaxheriale.

• Zhvillimi i Infrastrukturës dhe Rrjetit të Furnizimit: Investime në rrugë, portet dhe rrjetet e energjisë për të siguruar që bizneset të kenë mundësi të shpejta dhe të efektshme për të furnizuar dhe eksportuar produktet e tyre.

🔹 Masat konkrete:

• Implementimi i një fondi për automatikimin dhe rinovimin e makinerive.

• Bashkëpunimi ndërinstitucional dhe mbështetje për sektorët që kanë potencial të rriten përmes trajnimeve dhe mbështetjes financiare.

• Krijimi i një plani afatgjatë për përmirësimin e infrastrukturës që mbështet prodhimin dhe eksportin.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Automatizimi dhe Rinovimi i Makinerive: Kostoja për krijimin e një fondi për mbështetje automatikimi dhe rinovimi të makinerive mund të arrijë deri në 50-70 milionë euro në periudhën afatmesme.

• Mbështetje për Bizneset: Kostoja e mbështetjes për bizneset mund të jetë në formën e granteve dhe lehtësirave fiskale, e cila mund të variojë nga 10-20 milionë euro për vit.

• Infrastruktura dhe Rrjeti i Furnizimit: Investimet për përmirësimin e infrastrukturës kërkojnë një angazhim afatgjatë me një buxhet që mund të arrijë deri në 200 milionë euro për ndihmën e sektorëve të eksportit dhe industrisë prodhuese.

🔹 Burime të mundshme financimi:

• Fonde të BE-së për zhvillimin e sektorëve të industrisë.

• Fondi i Zhvillimit të Bujqësisë dhe Infrastrukturës për të mbështetur zhvillimin e infrastrukturës.

• Partneritete Publiko-Private për investime në rinovimin e makinerive dhe mbështetje për sektorët eksportues.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.6/5)

• Ndikimi Ekonomik: Përmirësimi i kapaciteteve të prodhimit dhe eksportit, si dhe rritja e konkurrencës, do të çojë në një rritje të PBB-së dhe në zhvillimin e qëndrueshëm të sektorëve kyç. Automatizimi dhe rinovimi i makinerive do të rrisin efikasitetin dhe do të kontribuoni në rritjen e eksportit.

• Ndikimi Social: Krijimi i mundësive të reja pune dhe përmirësimi i kushteve të punës do të ndihmojë në uljen e papunësisë, veçanërisht në zonat rurale dhe ato të prekura nga kriza ekonomike.

🔹 Ndikimi i mundshëm:

• Krijimi i mundësive të reja pune dhe rritja e eksporteve do të përmirësojnë balancat tregtare dhe do të kontribuoni në zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë.

• Rritja e konkurrencës dhe investimeve mund të krijojë një mjedis më të favorshëm për bizneset lokale.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.1/5)

• Faza 1 (2025-2026): Krijimi i fondeve dhe mbështetje për rinovimin e makinerive, dhe nisja e projekteve për përmirësimin e infrastrukturës.

• Faza 2 (2027-2028): Monitorimi i ndikimit të masave dhe përmirësimi i bashkëpunimit ndërinstitucional për të përkrahur bizneset.

• Faza 3 (2029-2030): Optimizimi i rrjeteve të furnizimit dhe rritja e mundësive për eksportet përmes infrastruktura më të përmirësuara dhe mbështetjes të qëndrueshme.

🔹 Sfida kryesore:

• Koordinimi ndërinstitucional dhe sigurimi i financimeve të mjaftueshme për investime të mëdha dhe mbështetje afatgjatë për sektorët kyç.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.5	✅
Situata Aktuale	4.0	⚠️
Masat për Zbatimin	4.4	✅
Kostoja dhe Financimi	4.2	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.6	✅
Afati i Zbatimit	4.1	⚠️

Premtimi për mbështetje të bizneseve dhe rritjen e kapaciteteve të prodhimit dhe eksportit ka një ndikim të mundshëm shumë pozitiv në ekonominë shqiptare, veçanërisht në rritjen e konkurrencës dhe zhvillimin e infrastrukturës.

Ky program kërkon mbështetje të fuqishme ndërinstitucionale dhe investime të konsiderueshme, por ka potencial të madh për zhvillimin e qëndrueshëm të sektorëve eksportues dhe krijimin e mundësive të reja pune.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Rimëkëmbja e Industrisë Ushqimore Agro-Përpunuese”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.6/5)

Premtimi ka një qartësi të lartë dhe qëllime të matshme, duke përfshirë:

• Mbështetje për Përpunimin e Ushqimit: Subvencione për sipërmarrje të reja në sektorin e përpunimit të ushqimit.

• Laboratorë të Akredituar për Sigurinë Ushqimore: Ngritja e laboratorëve të akredituar për certifikimin e produkteve ushqimore.

• Unifikimi i Legjislacionit me BE: Rritja e përputhshmërisë me ligjet e BE për të lehtësuar investimet dhe eksportet.

• Rinegocimi i Kuotave të Eksportit të Peshkut: Shtrirja e kuotave të eksportit për peshk.

• Heqja e Takës për Importin e Mishit: Lehtësimi i kostove të importit për mish dhe rritja e konkurrencës.

🔹 Dobësi: Nuk janë specifikuar detaje për mënyrën e implementimit të mbështetjes dhe masave të tjera konkrete për mbështetje të ndërmarrjeve të reja dhe sektorëve të tjerë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.1/5)

• Industria Ushqimore: Ka një potencial të madh, por përballet me sfida si mungesa e investimeve dhe infrastruktura e vjetër për përpunimin e produkteve.

• Siguria Ushqimore: Siguria ushqimore është një problem i rëndësishëm, dhe Shqipëria ka nevojë për laboratorë të akredituar për të garantuar cilësinë dhe sigurinë e produkteve që dalin në treg.

• Legjislacioni: Pavarësisht përpjekjeve, legjislacioni shqiptar ende nuk është plotësisht në përputhje me standardet e BE, që pengon investimet e huaja dhe eksportet.

• Peshkimi: Kuotat e eksportit të peshkut janë të kufizuara dhe pengojnë rritjen e eksporteve dhe zhvillimin e industrisë përpunuese të peshkut.

• Taksa për Mishin: Taksa për importin e mishit është një pengesë për konkurrencën dhe për zhvillimin e blegtorisë vendase.

🔹 Problemet thelbësore:

• Mungesa e mbështetjes për përpunuesit dhe përmirësimi i infrastrukturës.

• Nevoja për rritjen e kapaciteteve për certifikimin e produkteve ushqimore dhe për të rritur sigurinë ushqimore.

• Ndikimi i kufizimeve për eksportin e peshkut dhe taksës për importin e mishit.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.3/5)

• Mbështetje për Përpunimin e Ushqimit: Krijimi i një fondi për mbështetje të sipërmarrjeve të reja dhe ndihma për zhvillimin e kapaciteteve për përpunimin e produkteve ushqimore.

• Laboratorë të Akredituar: Ngritja e laboratorëve të akredituar në bashkëpunim me universitetet dhe autoritetet për certifikimin e sigurisë ushqimore.

• Unifikimi i Legjislacionit: Rritja e bashkëpunimit me institucionet e BE për të siguruar përputhshmëri dhe mundësi investimesh.

• Rinegocimi i Kuotave të Eksportit të Peshkut: Nisja e bisedimeve për rritjen e kuotave të eksportit dhe përmirësimi i kushteve për industrinë.

• Heqja e Takës për Importin e Mishit: Heqja e taksës për të ulur kostot dhe për të stimuluar konkurrencën, mbështetje për blegtorinë vendase.

🔹 Masat konkrete:

• Krijimi i fondeve për mbështetje të përpunuesve të ushqimit dhe krijimi i mundësive për investime në sektor.

• Bashkëpunimi me autoritete të BE dhe të vendit për të ngritur laboratorë dhe përmirësuar sigurinë ushqimore.

• Negociatat për kuotat e eksportit dhe lehtësimi i procedurave për eksportin e produkteve të përpunuara.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Mbështetje për Përpunimin e Ushqimit: Subvencionimi i sipërmarrjeve mund të kërkojë një investim prej 10-20 milionë euro për vit.

• Laboratorë të Akredituar: Krijimi i laboratorëve të akredituar mund të kërkojë investime të konsiderueshme, rreth 5-7 milionë euro.

• Unifikimi i Legjislacionit: Ky proces mund të ketë kosto të konsiderueshme për konsultime dhe përgatitje të dokumenteve ligjore.

• Rinegocimi i Kuotave të Eksportit të Peshkut: Procesi i negocimit dhe rritja e kuotave mund të ketë kosto administrative dhe juridike të moderuara.

• Heqja e Takës për Mishin: Heqja e taksës mund të krijojë humbje të ardhurash për buxhetin e shtetit, por do të stimulojë konkurrencën dhe do të rrisë prodhimin vendas.

🔹 Burime të mundshme financimi:

• Fondi i Zhvillimit të Bujqësisë.

• Fonde të BE-së për zhvillimin e industrisë ushqimore.

• Investime nga sektori privat dhe partneritete me kompani ndërkombëtare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

• Ndikimi Ekonomik: Rritja e prodhimit ushqimor dhe përpunimit të produkteve vendase mund të kontribuoni në rritjen e PBB-së dhe të eksporteve. Kjo do të ndihmojë gjithashtu në përmirësimin e bilancit tregtar të Shqipërisë.

• Ndikimi Social: Krijimi i mundësive të reja pune dhe rritja e sektorëve të lidhur do të ndihmojë në uljen e papunësisë dhe do të kontribuoni në zhvillimin e qëndrueshëm të zonave rurale.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Dështimi në implementimin e masave për mbështetje dhe sigurimin e konkurrencës mund të pengojë efektet pozitive të këtij programi.

• Nevoja për të ruajtur balancën mes politikave fiskale dhe stimulimit të sektorit ushqimor.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Faza 1 (2025-2026): Krijimi i fondeve për mbështetje të ndërmarrjeve dhe ngritja e laboratorëve të akredituar.

• Faza 2 (2027-2028): Përfundimi i procesit të unifikimit të legjislacionit dhe fillimi i bisedimeve për kuotat e eksportit të peshkut.

• Faza 3 (2029-2030): Monitorimi i ndikimit dhe optimizimi i masave për përpunimin dhe eksportimin e produkteve ushqimore.

🔹 Sfida kryesore:

• Ndikimi i politikave fiskale dhe administratës publike mund të vonojnë proceset e implementimit të këtij programi.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.6	✅
Situata Aktuale	4.1	⚠️
Masat për Zbatimin	4.3	✅
Kostoja dhe Financimi	4.0	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.4	✅
Afati i Zbatimit	4.0	⚠️

Premtimi për rimëkëmbjen e industrisë ushqimore agro-përpunuese ka një potencial të madh për të kontribuar në rritjen e prodhimit dhe eksportit, krijimin e mundësive të punës dhe rritjen e sigurisë ushqimore në Shqipëri. Ky program ka një ndikim pozitiv në ekonominë dhe mund të kontribuoni në zhvillimin e qëndrueshëm të industrisë, por kërkon mbështetje të konsiderueshme dhe implementim të kujdesshëm për të arritur rezultatet e dëshiruara.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Rimëkëmbja e Industrisë Tekstile dhe Këpucëve”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi ka objektiva të qarta dhe të matshme:

• Kufizimi i Qarkullimit të Euro: Bashkëpunim me Bankën e Shqipërisë për kufizimin e qarkullimit të euros dhe promovimin e lekut.

• Subvencionimi i Ndërmarrjeve të Vogla dhe të Mesme: Mbështetje për blerjen e lëndës së parë dhe orientim drejt prodhimit me cikël të plotë.

• Mbështetje për Automatizimin e Prodhimit: Mbështetje për rinovimin dhe automatizimin e makinerive.

• Marrëveshje Bilaterale për Lëndën e Parë: Nisja e bisedimeve për marrëveshje me eksportuesit e lëndës së parë.

• Promovimi i “Made in Albania”: Pjesëmarrje në panaire ndërkombëtare.

🔹 Dobësi: Duhet më shumë informacion për mënyrën specifike se si do të realizohen këto objektiva dhe cilat janë masat konkrete që do të merren.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Industria Tekstile dhe Këpucëve: Industria tekstile dhe e këpucëve ka pësuar një rënie të dukshme në vitet e fundit për shkak të konkurrencës nga vendet me kosto më të ulëta pune dhe mungesës së investimeve në teknologji dhe infrastrukturë.

• Qarkullimi i Euros: Përdorimi i euros është shumë i përhapur në Shqipëri, duke e bërë lekun më pak tërheqës për përdorim në tregti.

• Subvencionimi i Ndërmarrjeve: Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme përballen me vështirësi financiare dhe mungesë mbështetjeje për blerjen e lëndës së parë.

• Automatizimi i Prodhimit: Shumë biznese të mëdha ende kanë infrastrukturë të vjetëruar dhe kanë nevojë për rinovim dhe automatizim.

• Marrëveshje Bilaterale: Mungesa e marrëveshjeve bilaterale të tilla mund të pengojë eksportet dhe zhvillimin e industrisë.

• Promovimi i Markave: Produktet shqiptare nuk janë të njohura sa duhet në tregjet ndërkombëtare.

🔹 Problemet thelbësore:

• Përdorimi i euros mund të pengojë politikat monetare dhe të bëjë më të vështirë kontrollin ekonomik.

• Mungesa e mbështetjes për zhvillimin e kapaciteteve të prodhimit dhe zhvillimin e markave vendase.

• Kërkesa e ulët për produkte të prodhuara lokalizuar dhe standarde të ulëta të cilësisë në disa raste.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.3/5)

• Kufizimi i Qarkullimit të Euro: Bashkëpunim me Bankën e Shqipërisë dhe një plan afatshkurtër për të promovuar lekun në transaksionet ditore, ndoshta përmes subvencioneve për përdorimin e lekut.

• Subvencionimi i Ndërmarrjeve: Ofrohet mbështetje direkte financiare për ndërmarrjet që do të investojnë në ciklet e prodhimit të plotë dhe mund të zhvillojnë prodhim të markave shqiptare.

• Automatizimi i Prodhimit: Krijimi i fondeve për mbështetje të automatizimit, duke ofruar mundësi për rinovimin e makinerive dhe përmirësimin e proceseve të prodhimit.

• Marrëveshje Bilaterale: Nisja e bisedimeve për marrëveshje me vendet eksportuese të lëndës së parë dhe zbatimi i standardeve të përbashkëta me BE-në.

• Promovimi i “Made in Albania”: Krijimi i një strategjie për të promovuar markat shqiptare në panaire dhe eksporte ndërkombëtare.

🔹 Masat konkrete:

• Zbatimi i politikave monetare për të kufizuar qarkullimin e euros dhe për të inkurajuar përdorimin e lekut në tregti.

• Përshtatja e fondeve për mbështetje të industrisë tekstile dhe këpucëve.

• Krijimi i një platforme për promovimin e markave shqiptare dhe pjesëmarrja në panaire të rëndësishme ndërkombëtare.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Kostot e Subvencioneve për Ndërmarrjet: Mbështetje për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme mund të kërkojë një investim të konsiderueshëm, rreth 10-15 milionë euro në vit për mbështetje financiare dhe përmirësime infrastrukturore.

• Automatizimi i Prodhimit: Subvencionet për rinovimin e makinerive dhe investimet në automatizim mund të kërkojnë 5-10 milionë euro në periudhë.

• Kostot e Promovimit të “Made in Albania”: Pjesëmarrja në panaire ndërkombëtare dhe krijimi i fushatave të promovimit mund të kërkojë një buxhet prej 2-5 milionë euro.

• Burime të mundshme financimi:

  • Fondi i Stabilizimit të Infrastrukturës.

  • Fonde të BE-së për zhvillimin e industrisë.

  • Investime nga sektori privat dhe partneritete me kompani ndërkombëtare.

🔹 Rrezik: Mund të ketë vështirësi në alokimin e burimeve financiare për të realizuar të gjitha masat dhe mund të mungojnë stimujt e duhur për investitorët.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

• Ndikimi Ekonomik: Zhvillimi i industrisë tekstile dhe të këpucëve mund të kontribuoni në rritjen e punësimit dhe rritjen e eksporteve, si dhe përmirësimin e balancës tregtare.

• Ndikimi Social: Krijimi i mundësive të punës për shumë individë dhe ndihma për mbështetje të ndërmarrjeve të vogla do të ketë një ndikim pozitiv në rritjen e nivelit të jetesës dhe ndihmën për familjet me të ardhura të ulëta.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Pa një plan të qartë dhe të detajuar, zhvillimi i këtyre sektorëve mund të mos ketë një ndikim të mjaftueshëm afatgjatë.

• Përshtatja e politikave dhe mbështetje për ndërmarrjet mund të jetë e vështirë për t’u implementuar në nivel të gjerë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.9/5)

• Faza 1 (2025-2026): Përcaktimi i strukturës për mbështetje dhe automatizim të prodhimit.

• Faza 2 (2027-2028): Implementimi i subvencioneve dhe fillimi i bisedimeve për marrëveshje bilaterale.

• Faza 3 (2029-2030): Monitorimi i ndikimit dhe përmirësimi i masave të zbatuara për një rimëkëmbje të qëndrueshme.

🔹 Sfida kryesore:

• Zbatimi mund të vonohet për shkak të ngarkesës buxhetore dhe kërkesave administrative.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.5	✅
Situata Aktuale	4.0	⚠️
Masat për Zbatimin	4.3	✅
Kostoja dhe Financimi	3.8	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.4	✅
Afati i Zbatimit	3.9	⚠️

Premtimi për rimëkëmbjen e industrisë tekstile dhe këpucëve ka një ndikim të mundshëm pozitiv në ekonominë shqiptare, veçanërisht në krijimin e mundësive të punës dhe zhvillimin e eksporteve. Sidoqoftë, për realizimin e tij është e nevojshme një mbështetje e qëndrueshme financiare dhe administrativisht, duke përfshirë politika monetare, stimuj për automatikim, dhe një qasje sistematike për promovimin e markave shqiptare në tregjet ndërkombëtare.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimet mbi “Përdorimin e të Ardhurave nga Sektori i Naftës për Zhvillim Social dhe Ekonomik”

(Analizë me strukturë logjike dhe llogaritje për kosto dhe përfitime në ekonomi dhe buxhet)

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësimi: 4.7/5

Premtimet janë të qarta dhe përfshijnë disa hapa të rëndësishëm që kanë ndikim në sektorin e naftës dhe menaxhimin e të ardhurave:

1. Bashkëpronësia e kompanive shtetërore përfshin përfshirjen e punëtorëve në aksionariatin e kompanive naftëmbajtëse.

2. Menaxhimi i të ardhurave nga sektori përmes Fondit Sovran.

3. Rritja e përqindjes së të ardhurave nga renta që kalon në pushtetin lokal.

4. Sigurimi i një menaxhimi të qëndrueshëm të prodhimit të naftës.

Për të siguruar transparencë dhe legjitimitet, çdo hap kërkon qartësi të mëtejshme në lidhje me mënyrën e implementimit dhe përfitimet për punëtorët dhe komunitetet lokale.

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore

📊 Vlerësimi: 4.3/5

• Bashkëpronësia e kompanive shtetërore ka pasur eksperienca të limituara në Shqipëri, dhe zbatimi i këtij modeli kërkon rregullore të reja dhe mund të shkaktojë kundërshtime nga menaxhmenti ekzistues.

• Menaxhimi i të ardhurave nga Fondi Sovran është ende një koncept i paqartë dhe i paimplementuar në praktikë. Shqipëria ka bërë hapa të vegjël drejt krijimit të një Fondi Sovran të menaxhuar nga shteti për investime strategjike dhe zhvillimin e ekonomisë.

• Rritja e përqindjes së të ardhurave që kalojnë në pushtetin lokal mund të jetë problematike pa një sistem të decentralizuar të menaxhimit të fondeve dhe aftësinë e bashkive për t’i përdorur këto fonde në mënyrë efektive.

• Menaxhimi i intensitetit të prodhimit të naftës mbetet një sfidë për të minimizuar ndikimet mjedisore dhe të siguruar qëndrueshmërinë e sektorit.

3. Masat për Zbatimin e Premtimeve

📊 Vlerësimi: 4.1/5

• Bashkëpronësia mund të zbatohet nëpërmjet një ligji që ofron mundësi për punëtorët të bëhen aksionarë të kompanive shtetërore.

• Fond Sovran mund të krijohet nëpërmjet një ligji të ri dhe mund të mbështetet nga financa ndërkombëtare për të siguruar qëndrueshmërinë dhe transparencën.

• Rritja e përqindjes së të ardhurave për pushtetin lokal mund të kërkojë ndryshime në ligjet që rregullojnë menaxhimin e burimeve natyrore dhe ndarjen e të ardhurave.

• Menaxhimi i intensitetit të prodhimit të naftës do të kërkojë një plan të qëndrueshëm, me përdorimin e teknologjive të pastra dhe monitorimin e impaktit mjedisor.

4. Kosto dhe Burime Financimi

📊 Vlerësimi: 4.0/5

Llogaritje e Kostove dhe Burimeve të Financimit:

• Kostoja e Bashkëpronësisë

  • Implementimi i një modeli të bashkëpronësisë për punëtorët kërkon një proces të gjatë ligjor dhe administrativ, duke përfshirë vlerësimin e kompanive dhe shpërndarjen e aksioneve.

  • Kostoja e vlerësimit të aksioneve: 1–2 milionë euro për çdo kompani naftëmbajtëse.

  • Kosto operacionale vjetore për mbështetje të bashkëpronësisë:5 milionë euro për çdo kompani.

• Kosto e krijimit të Fondit Sovran:

  • Konsulencë ligjore dhe financiare për të krijuar fondin: 0.5–1 milionë euro

  • Kapital fillestar: 100–200 milionë euro (duke përfshirë investimet në burime të tjera si nafta dhe gazi).

• Rritja e përqindjes së të ardhurave për pushtetin lokal:

  • Kosto për ndihmën ligjore dhe administratën që do të menaxhojë rritjen e përqindjes: 0.3–0.5 milionë euro.

  • Rritje e transfertës për pushtetin lokal: +10–15 milionë euro/vit (ndikuar nga sasia e prodhimit të naftës dhe renta totale).

• Menaxhimi i intensitetit të prodhimit të naftës

  • Investime për teknologji më të pastra: 30–40 milionë euro për implementim të teknologjive të pastra dhe mbrojtjes mjedisore.

Burimet e Financimit:

• Buxheti i shtetit

• Fondi Sovran (përmes fitimeve nga sektori i naftës dhe gazit)

• Investime nga sektorët privatë dhe ndërkombëtarë

• Kreditorë ndërkombëtarë si Banka Botërore dhe BERZH për investime në zhvillim ekonomik dhe infrastrukturë.

5. Përfitimet për Ekonominë dhe Buxhetin

📊 Vlerësimi: 4.6/5

Përfitime të Llogaritshme:

• Bashkëpronësia e kompanive naftëmbajtëse:

  • Puna për punëtorët do të stimulojë angazhimin dhe motivimin, duke sjellë përmirësim të rendimentit dhe rritje të efikasitetit në sektor.

  • Përdorimi i fitimeve për rritje dhe zhvillim të burimeve të reja.

  • Mundësi për diversifikimin e investimeve për punëtorët në industri të tjera.

• Fondi Sovran:

  • Shtim të kapitalit: Investimi i të ardhurave të sektorit të naftës në projekte të zhvillimit ekonomik dhe sociale do të rrisë kapacitetet dhe mundësitë e shtetit për të mbështetur projekte infrastrukturore dhe arsimore.

  • Përfitime për ekonominë: 3–5% rritje ekonomike për vitin pas krijimit të fondit dhe përdorimit të tij strategjik.

• Rritja e të ardhurave për pushtetin lokal:

  • Rritje të të ardhurave për pushtetet lokale që do të përdoren për zhvillimin e infrastrukturës dhe shërbimeve për qytetarët.

  • Rritje të mundësive për punësim dhe zhvillim të qëndrueshëm në komunitetet lokale.

• Menaxhimi i qëndrueshëm i prodhimit të naftës:

  • Reduktimi i ndikimeve mjedisore dhe përmirësimi i imazhit të sektorit të naftës, që mund të sjellë mundësi për tregje të reja dhe rritje të investimeve të gjelbra.

6. Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes

📊 Vlerësimi: 3.8/5

• Bashkëpronësia mund të implementohet brenda një periudhe 2-3 vjeçare, duke kërkuar ndryshime ligjore dhe administratën e re.

• Krijimi i Fondit Sovran mund të kërkojë 1-2 vjet për t’u implementuar dhe mund të ketë vonesa në zbatimin e investimeve.

• Rritja e transfertës për pushtetin lokal mund të realizohet shpejt, por kërkon një reformë të plotë në menaxhimin e burimeve natyrore.

• Menaxhimi i qëndrueshëm i prodhimit të naftës mund të ketë vonesa për shkak të nevojës për pajisje dhe trajnime të reja për kompanitë naftëmbajtëse.

 

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.7
Situata Aktuale	4.3
Masat për Zbatimin	4.1
Kostoja dhe Financimi	4.0
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.6
Afati i Zbatimit	3.8

Premtimet për përdorimin e të ardhurave nga sektori i naftës për zhvillim social dhe ekonomik janë të realizueshme, me një ndikim të madh potencial për zhvillimin ekonomik të Shqipërisë.

Megjithatë, sfidat lidhen me krijimin e një Fondi Sovran të suksesshëm, menaxhimin e qëndrueshëm të prodhimit të naftës dhe implementimin e bashkëpronësisë.

Kostoja e krijimit të strukturave të reja është e lartë, por përfitimet mund të jenë të dukshme për ekonominë dhe pushtetin lokal, duke sjellë një rritje të të ardhurave dhe mundësi për zhvillim të qëndrueshëm.