Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Amnistia Periodike për Gratë dhe të Miturit”
Premtimi:
Aplikimi i një amnistie periodike për gratë dhe të miturit në sistemin e drejtësisë penale, me qëllim rehabilitimin dhe riintegrimin e këtyre grupeve vulnerabël.
1. Qartësia e Premtimit
✅ Premtimi është i qartë, por ka disa elemente që duhet të specifikohen më tej:
-
Çfarë do të thotë “amnisti periodike”? A do të ndodhë çdo vit, çdo mandat, apo në një afat të pacaktuar?
-
Cilat kategori të grave dhe të miturve do të përfitojnë? A përjashtohen ata që janë dënuar për krime të rënda?
-
Si do të sigurohet që amnistia të mos përdoret për abuzime ligjore?
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i qartë, por kërkon më shumë detaje për mënyrën e zbatimit.)
2. Situata Aktuale në Shqipëri
📊 Të dhëna dhe sfida:
-
Shqipëria ka aplikuar amnisti penale herë pas here, kryesisht për raste specifike (p.sh., për festa kombëtare ose për raste të veçanta sociale).
-
Gratë dhe të miturit përbëjnë një pjesë të vogël të popullsisë së burgjeve në Shqipëri, por mbeten grupe vulnerabël.
-
Riintegrimi social pas dënimit është problematik: ka mungesë mbështetjeje për punësim, arsim dhe rehabilitim.
-
Kritikat nga organizatat ndërkombëtare: Amnistitë e shpeshta mund të rrezikojnë parimin e drejtësisë dhe të dëmtojnë besimin në sistemin penal.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Amnistia është një praktikë e njohur, por kërkon mekanizma për të shmangur abuzimet dhe për të siguruar qëllimin rehabilitues.)
3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit
1️⃣ Hartimi i një Ligji të Qartë mbi Amnistinë Periodike
-
Përcaktimi i kritereve të sakta: Kush përfiton? Për çfarë lloj veprash penale?
-
Ndërtimi i një mekanizmi të monitorimit për të siguruar që përfituesit të mos përsërisin krimet.
2️⃣ Krijimi i Programeve për Riintegrimin Social
-
Për gratë: Mësime profesionale, mbështetje për punësim dhe asistencë psikologjike.
-
Për të miturit: Riintegrim në arsim, trajnime për aftësi pune dhe mbështetje psikosociale.
3️⃣ Forcimi i Sistemit të Drejtësisë për të Siguruar Zbatim të Rregullt
-
Shmangia e përdorimit politik të amnistisë.
-
Kontrolli i individëve që përfitojnë, për të parandaluar lirimin e personave që mund të paraqesin rrezik për shoqërinë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Për të shmangur keqpërdorimet, nevojitet një ligj i detajuar dhe një sistem i fuqishëm rehabilitimi.)
4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit
💰 Shpenzimet e nevojshme:
-
Programet e rehabilitimit dhe riintegrimit: 3-5 milionë euro në vit.
-
Trajnime dhe punësim për të liruarit nga burgu: 2-4 milionë euro në vit.
📌 Mundësi financimi:✅ Buxheti i shtetit për drejtësinë dhe rehabilitimin social.✅ Ndihma nga organizatat ndërkombëtare (BE, OKB, UNICEF) për riintegrimin e të miturve.
📌 Vlerësimi Fiskal: ⚠️ (Kostoja nuk është shumë e lartë, por kërkon angazhim afatgjatë të qeverisë.)
5. Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Ndikimi pozitiv:
-
Riintegrimi i të miturve dhe grave në shoqëri do të ulë recidivizmin (përsëritjen e krimit).
-
Kursimi i fondeve për burgjet, pasi numri i të dënuarve do të reduktohet.
-
Përmirësimi i imazhit të Shqipërisë në raportet ndërkombëtare mbi të drejtat e njeriut.
⚠️ Rreziqet potenciale:
-
Nëse aplikohet pa kritere të qarta, amnistia mund të dëmtojë besimin në sistemin e drejtësisë.
-
Kritika nga shoqëria nëse persona me precedentë penalë të rrezikshëm lirohen.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi është kryesisht pozitiv, por me rreziqe që duhen menaxhuar me kujdes.)
6. Afati i Zbatimit
📅 Afati i parë i mundshëm: 2025-2026
-
2024 – Hartimi i ligjit dhe konsultimet me aktorët e sistemit të drejtësisë.
-
2025 – Zbatimi i amnistisë së parë dhe ndërtimi i programeve të rehabilitimit.
-
2026 – Monitorimi i efekteve dhe përmirësimi i politikave.
