Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Vlerësimin e Kulturës si çështje identiteti kombëtar”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi synon të mbrojë dhe zhvillojë kulturën shqiptare si një pjesë thelbësore të identitetit kombëtar.✅ Përmendet nevoja për të parandaluar shkatërrimin e kulturës, por nuk jepen detaje specifike mbi mënyrën se si do të realizohet kjo mbrojtje.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i rëndësishëm dhe i qartë, por mungojnë elementët konkretë mbi hapat që do të ndërmerren për ta përmbushur atë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

a) Mungesa e Financimit dhe Mbështetjes për Kulturën

• Shqipëria ka një nga buxhetet më të ulëta për kulturën në rajon, me më pak se 1% të buxhetit të shtetit të alokuar për këtë sektor.

• Institucionet kulturore publike (teatrot, muzeumet, arkivat, bibliotekat) vuajnë nga mungesa e fondeve dhe mirëmbajtjes.

b) Mbrojtja e Trashëgimisë Kulturore

• Mbrojtja e monumenteve historike ka qenë e dobët, me raste të shumta shkatërrimi ose degradimi për shkak të ndërtimit të pakontrolluar.

• Ndërhyrjet në qendrat historike si ajo e Tiranës, Beratit apo Gjirokastrës shpesh janë bërë pa një plan të qartë konservimi.

c) Dominimi i Kulturës Komerciale ndaj Asaj Tradicionale

• Mediet dhe platformat kulturore janë të fokusuara në përmbajtje komerciale, duke lënë pak hapësirë për promovimin e kulturës kombëtare dhe vlerave tradicionale.

• Artistët dhe krijuesit e rinj nuk kanë mbështetje adekuate nga shteti, duke bërë që shumë prej tyre të largohen nga vendi.

⚖ Vlerësimi: 3.7/5 Situata është kritike, veçanërisht për sa i përket mbrojtjes së trashëgimisë dhe financimit të kulturës.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

a) Rritja e Financimit për Kulturën

🔹 Rritja e buxhetit të shtetit për kulturën në minimumi 2% të PBB-së, duke siguruar fonde për muze, teatro dhe artistë të rinj.🔹 Subvencione për artistët dhe krijuesit shqiptarë për të promovuar artin dhe kulturën shqiptare brenda dhe jashtë vendit.🔹 Krijimi i një Fondi Kombëtar të Kulturës, që do të financojë projekte kulturore dhe artet pamore, teatrale dhe muzikore.

b) Mbrojtja e Trashëgimisë Kulturore

🔹 Forcimi i mbikëqyrjes dhe mbrojtjes së monumenteve historike, duke ndaluar ndërtimet dhe ndërhyrjet që rrezikojnë integritetin e tyre.🔹 Restaurimi i objekteve të vjetra historike me një plan të qartë dhe të mirëfinancuar.🔹 Krijimi i një databaze digjitale për trashëgiminë kulturore, që do të monitorojë dhe dokumentojë të gjitha asetet kulturore të vendit.

c) Promovimi i Kulturës Kombëtare në Media dhe Edukim

🔹 Integrimi i historisë dhe kulturës shqiptare në kurrikulën shkollore, duke e bërë atë më tërheqëse për gjeneratat e reja.🔹 Mbështetje për produksione filmike, teatrore dhe muzikore që pasqyrojnë kulturën shqiptare.🔹 Krijimi i një platforme online për promovimin e artit dhe kulturës shqiptare, duke u dhënë mundësi artistëve të rinj të shprehin talentin e tyre.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të realizueshme dhe adresojnë drejtpërdrejt problemet kryesore të kulturës shqiptare.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Rritja e buxhetit për kulturën (nga 1% në 2% të PBB-së) → 50-70 milionë euro shtesë në vit.🔹 Restaurimi dhe mbrojtja e monumenteve historike → 10-15 milionë euro për projekte afatgjata.🔹 Subvencione për artistët dhe krijuesit → 5-10 milionë euro në vit.🔹 Platforma digjitale dhe edukimi kulturor → 3-5 milionë euro në vit.

Totali i kostove të mundshme: 70-100 milionë euro në vit.Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit dhe taksat mbi industrinë e ndërtimit (e cila shpesh dëmton trashëgiminë kulturore).✅ Fondet e BE-së dhe UNESCO-s për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.✅ Partneritetet publiko-private me sektorin e turizmit dhe medias.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Kostoja është e lartë, por e përballueshme nëse financimi menaxhohet me efikasitet.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Mbrojtja e trashëgimisë kulturore do të nxisë turizmin dhe do të krijojë vende të reja pune në këtë sektor.✅ Rritja e investimeve në kulturë do të ndihmojë në krijimin e një identiteti më të fortë kombëtar dhe do të forcojë lidhjen e qytetarëve me historinë e tyre.✅ Artistët shqiptarë do të kenë më shumë mundësi për të krijuar dhe për të promovuar artin e tyre brenda dhe jashtë vendit.⚠ Sfida kryesore: Mund të ketë rezistencë nga grupet e interesit që përfitojnë nga ndërtimi i pakontrolluar dhe privatizimi i hapësirave publike kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Ndikimi do të jetë kryesisht pozitiv, duke ndihmuar ekonominë dhe identitetin kombëtar.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i strategjive për rritjen e financimit dhe mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.📌 3-5 vitet e ardhshme: Zbatimi i projekteve për restaurimin e monumenteve dhe krijimi i platformave për artistët.📌 6-10 vitet: Konsolidimi i politikave dhe zhvillimi i një modeli të qëndrueshëm për kulturën kombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon një angazhim të gjatë dhe të vazhdueshëm nga qeveria dhe institucionet e kulturës.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.0/5)

• Situata Aktuale dhe Problemet: ⚠️ (3.7/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.0/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.7/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

Politika për vlerësimin e kulturës si një çështje identiteti kombëtar është e realizueshme, por kërkon një rritje të ndjeshme të financimit dhe një menaxhim më të mirë të burimeve ekzistuese.🔵 Nëse zbatohet siç duhet, do të ketë një ndikim pozitiv të madh në zhvillimin e kulturës shqiptare dhe në forcimin e identitetit kombëtar.🔴 Sfida kryesore është sigurimi i fondeve dhe ndalimi i shkatërrimit të trashëgimisë kulturore për interesa komerciale.