Indeksi Fizibilitetit të premimit për “Transformimin e sistemit të edukimit parauniversitar”

🧩 Përmbledhje e Premtimit

Transformimi i sistemit të edukimit parauniversitar përmes masave që rrisin ndjeshmërinë sociale, barazinë në edukim, kreativitetin dhe identitetin kombëtar.

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësim: 4.2/5 ✅

Analizë për çdo pikë:

Nr.	Premtimi	Qartësi
7	Hiqet vlerësimi deri në klasë të tretë	✅ Qartë, kërkon ndryshim të ligjit dhe të praktikës.
8	Theksi në bashkëpunim dhe respekt	⚠️ E vagullt; kërkon përkufizim praktik në kurrikulë.
9	Himni çdo mëngjes	✅ Qartë, kërkon vendim administrativ.
10	Uniforma miratohet nga vetë shkolla	✅ Qartë, decentralizim i vendimmarrjes.
11	Unifikimi i kurrikulës me konkurrim të hapur	⚠️ Nevojitet sqarim për mënyrën e realizimit.
12	Tekste falas për kategori në nevojë	✅ Qartë, vijimësi e politikës ekzistuese.
13	Kodimi si lëndë më vete	✅ Qartë, kërkon reformë didaktike dhe burime.
14	Klasë e mirëkuptimit dhe harmonisë sociale	⚠️ Nevojitet konceptim i programit mësimor për këtë.

2. Gjendja Aktualisht

📊 Vlerësim: 3.6/5

• Sistemi i notimit përdoret që në klasën e parë, por përballë është kritikuar për efekt negativ mbi zhvillimin emocional të fëmijëve.

• Tekstet falas aktualisht mbulohen për klasa të ulëta dhe familjet në ndihmë ekonomike.

• Kodimi ofrohet eksperimental në disa shkolla, por jo si lëndë më vete.

• Kurrikula kombëtare ekziston, por nuk është produkt i konkurrencës publike.

• Uniformat dhe himni nuk janë të detyrueshme në të gjithë vendin.

3. Masat për Zbatim

📊 Vlerësim: 3.8/5

🔹 Masat me zbatim të shpejtë (1 vit):

• Himni kombëtar çdo mëngjes → vendim i thjeshtë administrativ.

• Tekste falas për kategori të zgjeruara → kërkon vetëm rritje buxheti.

• Uniformat vendore → vendim i brendshëm i shkollës.

🔹 Masat me zbatim të moderuar (2-3 vite):

• Heqja e notimit deri në klasë III → kërkon ndryshim të ligjit + trajnime.

• Lënda e kodimit + klasa e mirëkuptimit → konceptim, pilotim, formim mësuesish.

🔹 Masat afatmesme (3-4 vite):

• Unifikimi i kurrikulës me konkurs → kërkon reformë të gjerë arsimore dhe pjesëmarrje publike.

4. Kostoja dhe Financimi

📊 Vlerësim: 3.9/5

Masë	Kostoja Vjetore (përafërsisht)
Tekste falas për kategori më të gjera	3 – 5 mln euro
Zbatimi i lëndës së kodimit	5 – 7 mln euro për trajnime dhe pajisje IT
Klasa e mirëkuptimit	2 mln euro (formim + manuale)
Reformim i kurrikulës (konkurs kombëtar)	1 mln euro + ekspertizë ndërkombëtare

🔸 Burimet:

• Buxheti i shtetit për arsim, projektet IPA, organizatat si UNICEF, UNESCO.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.4/5 ✅

🔹 Efekte pozitive të parashikuara:

• Përmirësim i klimës shkollore (mosvlerësimi në klasat e ulëta).

• Nxitje e edukimit qytetar dhe kohezionit social (himni, mirëkuptimi, bashkëpunimi).

• Zhvillim i aftësive teknologjike që në moshë të hershme (kodimi).

• Rritje e pjesëmarrjes për shkak të mbështetjes me tekste falas.

🔸 Sfida: Sigurimi i trajnim të vazhdueshëm për mësuesit për të përthithur filozofinë e re.

6. Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 4.0/5 ✅

Masë	Afati realist
Himni, uniforma, tekstet	Brenda 1 viti
Kodimi, klasa e mirëkuptimit	2 – 3 vite
Kurrikula e unifikuar me konkurs	3 – 4 vite

🔸 Rreziku: Nëse nuk hartohet një plan 3-vjeçar për trajnime dhe përfshirje të komunitetit mësimor, zbatimi mbetet sipërfaqësor.

📌 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia	4.2	✅
Gjendja aktuale	3.6	⚠️
Masat për Zbatim	3.8	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.9	✅
Ndikimi Ekonomik dhe Social	4.4	✅
Afati i Zbatimit	4.0	✅

🔍 Paketa e premtimeve për arsimin parauniversitar është e realizueshme dhe e përputhshme me objektivat strategjikë për një shkollë gjithëpërfshirëse, të barabartë dhe moderne. Premtimet nuk kërkojnë buxhete të papërballueshme, por kërkojnë organizim, trajnim dhe pilotim.

🔸 Politikat më të efektshme janë ato që lidhen me barazinë (tekste falas, mosvlerësim i hershëm), identitetin (himni, uniforma), dhe përgatitjen digjitale (kodimi).