Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Transformimi në një Superfuqi Energjetike”
-
Qartësia e Premtimit
✅ Premtimi është shumë ambicioz dhe i qartë, duke synuar:
-
Transformimin e Shqipërisë në një superfuqi energjetike të rajonit.
-
Sigurimin e energjisë të lirë për qytetarët shqiptarë.
-
Shumëfishimin e prodhimit dhe eksportimit të energjisë, duke përdorur çdo burim energjie (hidro, diell, erë, etj.).
Vlerësimi: ✅
Premtimi është ambicioz dhe i qartë, duke adresuar nevojën për rritjen e kapaciteteve energjetike dhe përmirësimin e kushteve për furnizimin me energji, përfshirë mundësinë e eksportimit të energjisë.
-
Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore
⚠️ Gjendja aktuale:
-
Varësia nga energjia hidroelektrike: Aktualisht, Shqipëria është shumë e varur nga burimet hidroelektrike, dhe kjo ndikon në furnizimin e qëndrueshëm të energjisë gjatë periudhave të thatësirës.
-
Kostoja e energjisë për qytetarët: Edhe pse energjia është e lirë për shumë qytetarë, ka ende probleme me mundësinë e furnizimit stabil dhe çmimet e energjisë për bizneset dhe konsumatorët në disa periudha të vitit.
-
Mungesa e diversifikimit të burimeve energjetike dhe zhvillimi i ngadalshëm i sektorëve të energjisë së rinovueshme, si ajo diellore dhe energjia nga era.
-
Problemet e infrastrukturës energjetike dhe nevoja për modernizim dhe investime në rrjetin e energjisë për të siguruar një furnizim të qëndrueshëm dhe të sigurt.
Vlerësimi: ⚠️
Shqipëria ka potencial të madh energjetik, por është ende e varur nga disa burime të energjisë dhe ka nevojë për investime të mëdha në diversifikimin e burimeve dhe modernizimin e infrastrukturës.
-
Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit
✅ 1️⃣ Diversifikimi i Burimeve të Energjinë:
-
Përfshirja e energjisë diellore dhe nga era: Investime në ndërtimin e fermave diellore dhe parqeve të erës, për të shtuar kapacitetet e prodhimit të energjisë.
-
Zhvillimi i energjisë termale dhe biomasës për të krijuar mundësi të reja për prodhimin e energjisë.
✅ 2️⃣ Rritja e Kapaciteteve të Prodhimit të Energjisë:
-
Zgjerimi i kapaciteteve hidroelektrike, përfshirë ndërtimin e digave të reja dhe modernizimin e sistemeve ekzistuese.
-
Ndërtimi i impianteve të energjisë nga burime të rinovueshme (diellore, era) në mënyrë që Shqipëria të bëhet një eksportues neto energjie.
✅ 3️⃣ Rritja e Eksportit të Energjisë:
-
Krijimi i mundësive për eksport: Përmes zgjerimit të lidhjeve të rrjetit elektrik me vendet fqinje dhe modernizimin e infrastrukturës së energjisë për të mundësuar eksportin e energjisë.
✅ 4️⃣ Modernizimi i Infrastrukturës së Energjisë:
-
Investime në rrjetin e energjisë për të rritur efikasitetin dhe për të lehtësuar transportin e energjisë nga burimet prodhuese deri tek konsumatorët.
Vlerësimi: ✅
Masat janë të detajuara dhe përfshijnë përdorimin e burimeve të rinovueshme, rritjen e kapaciteteve të prodhimit, dhe mundësitë për eksport, të cilat janë të realizueshme me angazhime serioze dhe financime të duhur.
-
Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit
📊 Kostoja Buxhetore:
-
Për zhvillimin e energjisë diellore dhe erës, investimet mund të shkojnë nga 200 deri në 500 milionë euro, për ndërtimin e impianteve të mëdha dhe infrastrukturës përkatëse.
-
Për zgjerimin e kapaciteteve hidroelektrike, ndërtimi i digave të reja dhe modernizimi i impianteve ekzistuese mund të kërkojë 1-2 miliardë euro.
-
Për ndërtimin e infrastrukturës energjetike (rrjetet dhe linjat e transmetimit), mund të kërkohet një investim prej 500 milionë deri në 1 miliardë euro.
📊 Kapaciteti Fiskal:
-
Buxheti shtetëror ka mundësi të mbulojë pjesërisht këto investime, por është e nevojshme të tërhiqen investime të jashtme nga banka botërore, BE dhe investitorë privatë.
-
Financimi nga sektori privat do të jetë një komponent kyç, duke ofruar mundësi për partneritete publiko-private (PPP) për ndërtimin e impianteve dhe modernizimin e infrastrukturës.
Vlerësimi Fiskal: ⚠️
Kostoja e lartë e këtij transformimi do të kërkojë një përzierje të financimeve nga burime të jashtme dhe investime private, duke e bërë planin të vështirë për t’u zbatuar vetëm me burime vendase.
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Ndikimi pozitiv:
-
Furnizim i qëndrueshëm dhe i lirë me energji për qytetarët dhe industrinë, duke reduktuar koston e energjisë për konsumatorët.
-
Krijimi i mundësive të reja pune në sektorët e rinovueshëm dhe në ndërtimin e infrastrukturës energjetike.
-
Zhvillimi ekonomik i rajonit përmes eksportimit të energjisë dhe mundësive për të bërë Shqipërinë një qendër energjetike për rajonin.
⚠️ Rreziqet e mundshme:
-
Kostot e larta të investimeve mund të krijojnë presion në financat publike, duke kërkuar alokimin e burimeve të tjera dhe mund të shkaktojnë vonesa në zbatimin e projekteve.
-
Rreziku i ndryshimeve klimatike mund të ndikojë në kapacitetin e prodhimit të energjisë hidroelektrike, duke ulur furnizimin në periudha thatësire.
Vlerësimi: ✅
Ky transformim ka ndikime të mëdha pozitive në ekonominë e Shqipërisë, duke përfshirë krijimin e mundësive për zhvillim të qëndrueshëm dhe përmirësimin e kushteve për qytetarët. Megjithatë, ka rreziqe të lidhura me ndryshimet klimatike dhe financat publike.
-
Afati i Zbatimit
📅 Afati i mundshëm: 2025-2035
-
2025-2027: Zhvillimi i impianteve të energjisë së rinovueshme dhe zgjerimi i rrjetit të energjisë.
-
2027-2030: i i projekteve të mëdha hidroelektrike dhe përgatitja për eksport.
-
2030-2035: Konsolidimi i pozicionit të Shqipërisë si një superfuqi energjetike dhe rritja e kapaciteteve për eksport.