Indeksi i fizibilitetit të premtimit mbi “Ruajtjen e parimit të pronës”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë në aspektin ideologjik, duke theksuar rëndësinë e pronësisë si një shtyllë themelore e stabilitetit ekonomik dhe social. Përmendja e konceptit të “pronës së zotit” e lidh këtë premtim me idenë e të drejtave të patjetërsueshme mbi tokën, por nuk përcakton mekanizmat konkretë për mbrojtjen e këtyre të drejtave.

📊 Vlerësimi: ✅ (4.5/5)Premtimi është i drejtpërdrejtë dhe lehtësisht i kuptueshëm, por do të ishte më i fortë nëse përfshinte specifika mbi mekanizmat e mbrojtjes së pronës.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

⚠️ Aktualisht, çështja e pronësisë në Shqipëri përballet me sfida të shumta, si:

• Procesi i legalizimeve dhe kthimit të pronave – shumë pronarë ende nuk kanë marrë pronat e tyre, ndërsa procesi ka qenë i ngadaltë dhe shpesh i kontestuar.

• Konfliktet mbi pronësinë – një numër i madh çështjesh gjyqësore të pazgjidhura mbi të drejtat e pronës.

• Ndikimi i reformave të fundit – ndryshimet në ligjin për tokën bujqësore dhe aktet nënligjore për pronësinë mbi pasuritë e paluajtshme kanë krijuar pasiguri ligjore për disa grupe pronarësh.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (3/5)

Çështja e pronësisë është e ndërlikuar dhe përballet me pengesa të mëdha burokratike dhe ligjore. Një premtim i tillë kërkon masa konkrete për të adresuar këto sfida.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

✅ Për të garantuar të drejtat e pronarëve mbi tokën e tyre, do të nevojiten këto masa:

1️⃣          Përshpejtimi i procesit të kthimit dhe kompensimit të pronave – një reformë e re e bazuar në transparencë dhe rishikim të mekanizmave aktualë të kompensimit.2️⃣          Forcimi i regjistrit të pronësisë dhe dixhitalizimi i sistemit të pronave – për të shmangur konfliktet dhe për të garantuar sigurinë juridike.3️⃣          Mbrojtja e pronës nga abuzimet dhe eksproprijimi pa kompensim të drejtë – përfshirja e mekanizmave të fortë mbrojtës në ligj.4️⃣          Lehtësimi i procedurave për menaxhimin e pronës nga pronarët – eliminimi i pengesave administrative për përdorimin dhe shitblerjen e tokës.

📊 Vlerësimi: ✅ (4.2/5)Masat janë të mundshme, por kërkojnë një përmirësim të madh të administratës publike dhe një reformë ligjore gjithëpërfshirëse.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

⚠️ Kthimi i pronave dhe kompensimi kërkon burime financiare të konsiderueshme.

Kostoja e kompensimit të pronave:

• Vlerësimet aktuale tregojnë një detyrim prej mbi 1 miliard eurosh për kompensimin e pronave, një shumë që është e vështirë të sigurohet në afat të shkurtër.

Burimet e financimit:

• Fondet e buxhetit të shtetit, të cilat janë të kufizuara për shkak të detyrimeve të tjera fiskale.

• Donacionet ndërkombëtare, të cilat kanë qenë të vogla deri tani.

• Përdorimi i tokës shtetërore si kompensim – një zgjidhje e pjesshme që ka hasur në kundërshtime.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (2.8/5)Sfida kryesore është financimi i një procesi të tillë, pasi kërkon fonde të konsiderueshme dhe një strategji të qartë financiare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Efektet pozitive:

• Rritja e sigurisë juridike për investitorët – pronësia e qartë mbi tokën nxit investimet private.

• Zvogëlimi i konflikteve të pronësisë – stabiliteti social do të përmirësohej ndjeshëm nëse zgjidhen çështjet e mbetura.

• Përdorim më efikas i tokës bujqësore dhe pasurive të paluajtshme – do të nxitej zhvillimi rural dhe urban.

Rreziqet e mundshme:

• Mundësi për abuzime me pronat shtetërore, nëse nuk ka një sistem të qartë transparence.

• Zgjidhja e shpejtë e çështjeve të pronësisë mund të krijojë tensione mes grupeve të ndryshme të interesit.

📊 Vlerësimi: ✅ (4/5)Ndikimi ekonomik dhe social do të ishte pozitiv, por kërkon një menaxhim të kujdesshëm për të shmangur përplasje sociale dhe spekulime me pronat.

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Një zbatim i plotë i këtij premtimi do të kërkonte disa faza:

📅 2025-2027:

• Përmirësimi i legjislacionit për pronësinë dhe dixhitalizimi i regjistrit të pronës.

• Fillimi i kompensimeve financiare dhe me toka alternative.

📅 2027-2030:

• Zgjidhja e çështjeve të mbetura gjyqësore.

• Plotësimi i procesit të kthimit dhe kompensimit të pronave.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (3/5)Procesi është kompleks dhe kërkon një afatgjatësi që mund të kalojë mandatin qeverisës.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5🔹 Qartësia e Premtimit: ✅ (4.5/5)🔹 Situata Aktuale: ⚠️ (3/5)🔹 Masat për Zbatimin: ✅ (4.2/5)🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (2.9/5)🔹 Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4/5)🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️ (3.2/5)

Ky premtim është i rëndësishëm për stabilitetin ekonomik dhe social të vendit, por ka sfida të mëdha financiare dhe burokratike. Ai mund të realizohet vetëm përmes një reforme të strukturuar dhe financimi të qëndrueshëm.