Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Rritja e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme me 10 Miliardë Euro”

Ky premtim ka si objektiv rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro përmes investimeve të mëdha në infrastrukturë. Ky objektiv është i lidhur ngushtë me zhvillimin e zonave urbane dhe rurale, krijimin e kushteve për zhvillimin e pasurive të paluajtshme dhe përmirësimin e infrastrukturës. Megjithatë, për të arritur këtë objektiv, duhet të marrim parasysh kapacitetin fiskal të buxhetit të shtetit dhe ndikimin e premtimeve të tjera që janë bërë, si dhe si do të ndikohet ky proces nga kapaciteti i mundshëm buxhetor dhe menaxhimi i resurseve financiare.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, pasi ka një objektiv të drejtpërdrejtë: rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro. Ky objektiv është i lidhur ngushtë me investimet në infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve, ujësjellësve, kanalizimeve, dhe zhvillimi i zonave të ndryshme të Shqipërisë. Disa nga pasuritë e paluajtshme përfshijnë ndërtimin e pasurive të paluajtshme dhe shtimin e vlerës së pasurive ekzistuese.

Në këtë kontekst, duhet të vlerësojmë se një pjesë e konsiderueshme e pasurive të paluajtshme, më shumë se 60%, janë për përdorim rezidencial dhe jo për qëllime tregtimi apo kredimarrjeje. Kjo do të ndikojë në strategjinë për rritjen e vlerës, pasi shtimi i vlerës së pasurive të paluajtshme mund të jetë më i theksuar në zonat urbane dhe ato që kanë zhvillim tregtar.

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani

⚠️ Në periudhën e kaluar, ka pasur disa përpjekje për të investuar në infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve dhe zhvillimi i zonave urbane dhe rurale. Megjithatë, progresi i përgjithshëm në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme ka qenë i ngadaltë në disa zona të Shqipërisë, sidomos në ato që janë më të largëta nga qendrat urbane.

Çmimet e pasurive të paluajtshme kanë pësuar rritje në disa zona të Tiranës dhe qyteteve të mëdha, por nuk ka pasur rritje të ndjeshme të vlerës në disa zona më periferike. Shumica e investimeve të bëra janë për zhvillimin e zonave urbane dhe përmirësimin e kushteve për zhvillim ekonomik dhe social në këto zona.

📌 Për progresin e deri tanishëm: ⚠️ (Progresi në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme është i pasigurt dhe kërkon investime të vazhdueshme në infrastrukturë dhe zhvillim urban të qëndrueshëm.)

3. Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar

⚠️ Për të arritur rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro, janë të nevojshme investime të konsiderueshme në infrastrukturë. Shpenzimet për ndërtimin dhe rehabilitimin e infrastrukturës përfshijnë rrugët, ujësjellësit, kanalizimet, si dhe zhvillimin e zonave të reja urbane dhe rurale.

Kostoja e Investimeve për Rritjen e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme:

1. Ndërtimi dhe rehabilitimi i infrastrukturës (rrugë, ujësjellës, kanalizime, etj.) do të kërkojë rreth 10-15 miliardë euro investime, duke përfshirë:

   • Ndërtimi i rrugëve dhe përmirësimi i infrastrukturës: Pothuajse 3000 kilometra rrugë dhe përmirësimi i infrastrukturës rrugore mund të kapë një kosto rreth 6-12 miliardë euro.

   • Investimet në ujësjellës dhe kanalizime: Pjesa tjetër e nevojshme mund të shkojë për ndërtimin e rrjeteve të ujësjellësve dhe kanalizimeve në qytete dhe zona rurale të thella, me një kosto rreth 2-3 miliardë euro.

2. Shpenzimet e mundshme për zhvillimin e zonave periferike dhe përmirësimin e kushteve infrastrukturore: Rreth 1-2 miliardë euro mund të kërkohen për zhvillimin e zonave të reja urbane dhe industriale.

📌 Vlerësimi i shpenzimeve: Shpenzimet e totalizuara për investimet në infrastrukturë mund të arrijnë rreth 10-15 miliardë euro, për të realizuar një përmirësim të konsiderueshëm të infrastrukturës dhe të pasurive të paluajtshme.

Për të arritur një objektiv të tillë të lartë si 10 miliardë euro në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme, është e nevojshme që të realizohen investime të konsiderueshme në infrastrukturë. Duke marrë parasysh se Shqipëria ka një PBB prej 25.2 miliardë euro në 2023, dhe se buxheti i shtetit për vitin 2024 është i përfaqësuar nga të ardhurat fiskale që përbëjnë 26.3% të PBB-së (rreth 6.6 miliardë euro), do të kemi nevojë për një rritje të konsiderueshme të të ardhurave dhe alokimit të fondeve për investime strategjike.

Për të financuar investime të tilla të mëdha, kapaciteti fiskal i buxhetit të shtetit duhet të jetë në gjendje të mbulojë një pjesë të konsiderueshme të këtyre shpenzimeve. Sipas progresit fiskal dhe të ardhurave aktuale, Shqipëria mund të hasë disa vështirësi në realizimin e këtij objektivi vetëm me fonde të brendshme.

Llogaritjet Fiskale:

1. Buxheti i Shtetit për 2024: Rreth 6.6 miliardë euro, përfaqëson 26.3% të PBB-së. Një pjesë e konsiderueshme e këtyre fondeve janë alokuar për sektorë të tjerë si arsimi, shëndetësia, mbrojtja, dhe pagesa të tjera sociale.

2. Shpenzimet për këtë premtim: Investimet për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme janë të larta dhe mund të kërkojnë që një pjesë e buxhetit të shtetit të alokohet posaçërisht për këtë qëllim. Për të arritur objektivin e 10 miliardë eurove, do të ishte e nevojshme që të sigurohen rrjedhje financiare të mëdha, si dhe ristrukturimi i politikave fiskale.

Për të mundësuar realizimin e këtij objektivi, do të duhej që buxheti të rritet me të paktën 10-15%, përkatësisht të kapë një total prej 7.5-8 miliardë euro. Të ardhurat fiskale duhet të rriten gjithashtu për të mbuluar këto investime, përmes rritjes së taksave, shtimit të të ardhurave nga tatimet dhe doganat, si dhe nxitjes së investimeve të huaja.

Shumë nga premtimet e tjera që janë bërë në fushat e tjera, si mbështetja për bizneset lokale, investimet në zhvillimin rajonal, dhe krijimi i vendeve të punës, gjithashtu kërkojnë alokimin e burimeve financiare të konsiderueshme. Nëse këto premtime realizohen njëkohësisht, mund të ndikojnë në kapacitetin e buxhetit të shtetit për të mbështetur investime të tjera në sektorin e pasurive të paluajtshme.

Për të realizuar premtimet e tjera dhe për të financuar investimet në infrastrukturë, do të duhej që buxheti i shtetit të alokojë mjetet për prioritetet e tjera pa dëmprurë investimet që mund të rrisin vlerën e pasurive të paluajtshme.

Ndikimi në Buxhetin e Shtetit:

• Përkthimi i premtimit në një plan financiar do të kërkojë që të bëhen përpjekje për ristrukturimin e burimeve financiare, si dhe rritjen e të ardhurave fiskale përmes taksave dhe investimeve të jashtme.

• Mundësitë për financim të huaj dhe përdorimi i borxhit publik gjithashtu mund të ndihmojnë në mbulimin e pjesës më të madhe të këtyre investimeve.

4. Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin

⚠️ Ky premtim kërkon një koordinim të ngushtë ndërmjet institucioneve të qeverisë dhe sektorit privat. Menaxhimi i investimeve në infrastrukturë duhet të jetë i centralizuar dhe i mirë-organizuar për të siguruar që projektet të realizohen në mënyrë efikase dhe në kohë.

Për më tepër, është e rëndësishme që të zhvillohen politika që nxisin investimet private në pasuri të paluajtshme, si dhe mundësitë për të krijuar zona ekonomike speciale që mund të tërheqin investitorë të huaj dhe lokalë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Menaxhimi i koordinuar është kyç për suksesin e këtij plani dhe kërkon një bashkëpunim të ngushtë me sektorin privat.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritja e vlerës së pasurive të paluajtshme do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në mirëqenien e qytetarëve dhe zhvillimin ekonomik të vendit. Kjo do të krijojë mundësi për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme dhe do të stimulojë aktivitete ekonomike të tjera si ndërtimi, shërbimet dhe tregtia.

Në veçanti, ndihma për zhvillimin e pasurive të paluajtshme dhe përmirësimi i kushteve infrastrukturore do të kontribuoni në rritjen e mundësive të punësimit në sektorët e ndërtimit, shërbimeve dhe administratës.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv, pasi do të ndihmojë në zhvillimin e qëndrueshëm të zonave të ndryshme dhe përmirësimin e kushteve të jetesës.)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Ky premtim është i afatgjatë dhe kërkon një periudhë të gjatë realizimi për të arritur objektivin e rritjes së vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro. Investimet në infrastrukturë dhe zhvillimi i zonave të reja kërkojnë periudha të gjata realizimi dhe koordinim të vazhdueshëm.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është i gjatë dhe kërkon menaxhim të vazhdueshëm dhe monitorim të afërt për të siguruar që objektivi të arrihet.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Rritjen e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme me 10 Miliardë Euro”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.0/5 

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme.)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Progresi ka qenë i ngadaltë dhe kërkon investime të mëdha për realizimin e objektivit.)

• Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë alokimin e burimeve të konsiderueshme.)

• Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Koordinimi dhe menaxhimi i investimeve është kyç për realizimin e këtij objektivi.)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv dhe do të kontribuoni në zhvillimin e qëndrueshëm.)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është i gjatë dhe kërkon periudha të gjata realizimi.)

Ky premtim ka potencial të madh për të rritur vlerën e pasurive të paluajtshme dhe për të ndikuar pozitivisht në zhvillimin ekonomik dhe social të Shqipërisë. Megjithatë, kërkon investime të mëdha dhe një menaxhim të kujdesshëm të burimeve për të arritur objektivin e tij