Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Rikthimi i Institucioneve dhe Artit në Shqipëri”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është konkret dhe synon:

• Rindërtimin e Teatrit Kombëtar

• Rikthimin e galerive të artit në hapësira funksionale

• Mbështetjen e të gjitha formave të artit dhe institucioneve kulturore në nivel kombëtar

⚠ Mungojnë detaje mbi mënyrën e financimit, modelin e menaxhimit dhe afatin kohor të zbatimit.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i qartë, por mungojnë elementë të rëndësishëm të realizimit praktik.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Shembja e Teatrit Kombëtar dhe Pasojat

• Teatri Kombëtar u shemb në maj 2020, duke shkaktuar një debat të madh publik dhe politik.

• Mungon një teatër i dedikuar kombëtar që të përfaqësojë artin skenik në nivel të lartë.

• Prej shembjes, komuniteti artistik ka mbetur pa një hapësirë të denjë për performancë.

b) Gjendja e Galerive të Artit dhe Institucioneve Kulturore

• Galeria Kombëtare e Arteve ka nevojë për restaurim dhe ristrukturim, pasi mungojnë hapësirat ekspozuese moderne.

• Shumë galeri dhe institucione artistike janë të keqfinancuara dhe nuk mund të organizojnë aktivitete të qëndrueshme.

• Përqendrimi i financimeve kryesisht në Tiranë ka lënë në harresë qytetet e tjera.

c) Financimi i Artit dhe Kulturës

• Buxheti për kulturën është i ulët (rreth 0.6% e PBB-së), çka e bën të vështirë mbështetjen e artit dhe institucioneve kulturore.

• Ka mungesë të politikave për tërheqjen e investimeve private në kulturë.

• Përfshirja e sektorit privat në menaxhimin e institucioneve është e dobët.

⚖ Vlerësimi: 3.7/5 Problemet janë serioze dhe kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme.

3. Masat Konkret për Rikthimin e Institucioneve dhe Artit

a) Rindërtimi i Teatrit Kombëtar

🔹 Ndërtimi i një Teatri të ri Kombëtar me standarde moderne, i cili të ruajë elementët historikë të institucionit të mëparshëm.🔹 Përfshirja e komunitetit artistik në vendimmarrje mbi projektin e ri.🔹 Modeli i financimit: Kombinimi i fondeve publike, donacioneve dhe partneriteteve private.

b) Restaurimi i Galerive dhe Institucioneve Kulturore

🔹 Rikonstruksioni i Galerisë Kombëtare të Arteve, duke krijuar hapësira ekspozuese të denja për artistët shqiptarë.🔹 Hapja e qendrave të artit në qytete të tjera, për të decentralizuar kulturën nga Tirana.🔹 Mbështetje për galeritë private dhe hapësirat alternative të artit.

c) Mbështetja për Artistët dhe Krijuesit

🔹 Fonde të posaçme për artistët e rinj për të promovuar krijimtarinë bashkëkohore.🔹 Lehtësira tatimore për bizneset që sponsorizojnë artin dhe kulturën.🔹 Krijimi i një platforme kombëtare për ekspozim dhe promovim të artistëve shqiptarë në tregun ndërkombëtar.

d) Menaxhimi i Qëndrueshëm i Institucioneve Kulturore

🔹 Autonomi më e madhe për institucionet artistike, duke minimizuar ndërhyrjen politike.🔹 Partneritete publiko-private për të siguruar fonde të qëndrueshme për artin.🔹 Krijimi i një bordi të pavarur për menaxhimin e institucioneve kulturore, i përbërë nga artistë, akademikë dhe përfaqësues të sektorit privat.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të realizueshme dhe prekin të gjitha aspektet e domosdoshme për ringritjen e institucioneve artistike.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Rindërtimi i Teatrit Kombëtar: 40-60 milionë euro🔹 Restaurimi i Galerisë Kombëtare: 10-15 milionë euro🔹 Zhvillimi i qendrave kulturore në rrethe: 20 milionë euro🔹 Fonde për artistët dhe projektet artistike: 5-10 milionë euro

Totali i kostove të mundshme: 75-105 milionë euro

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit – rritje e financimit për kulturën në nivelin 1% të PBB-së.✅ Fondet e BE-së dhe donacione nga organizata ndërkombëtare.✅ Partneritete me sektorin privat dhe sponsorë kulturorë.✅ Lehtësira tatimore për bizneset që investojnë në kulturë.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Kostoja është e lartë, por me një menaxhim të duhur të fondeve, projekti është i realizueshëm.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rikthimi i Teatrit Kombëtar dhe galerive do të fuqizojë industrinë kulturore dhe kreative.✅ Do të krijohen vende të reja pune për artistët dhe profesionistët e kulturës.✅ Turizmi kulturor do të marrë një shtysë të madhe, duke sjellë të ardhura shtesë.✅ Do të rritet aksesibiliteti i artit dhe kulturës për qytetarët shqiptarë.⚠ Sfida kryesore: Duhet të shmanget keqmenaxhimi i projekteve dhe abuzimi me fondet.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Politikat e duhura mund të sjellin një impakt të madh pozitiv në zhvillimin e artit dhe ekonomisë kreative.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i projektit dhe sigurimi i fondeve.📌 3-5 vitet e ardhshme: Ndërtimi i Teatrit Kombëtar dhe rikonstruksioni i galerive.📌 6-10 vitet: Konsolidimi i menaxhimit dhe zhvillimi i institucioneve të reja kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon përkushtim politik dhe mbështetje të fortë financiare.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.2/5)

• Situata Aktualisht dhe Problemet: ⚠️ (3.7/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.2/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.7/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

🔵 Ky premtim është i realizueshëm, por kërkon një qasje strategjike dhe burime financiare të sigurta.

🔴 Sfidat kryesore janë financimi dhe shmangia e politizimit të institucioneve artistike.