Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Përqindja e të Diplomuarve do të rritet nga 18% në 67% dhe do të përmirësohet më tej”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe konkret: përmirësimi i nivelit të arsimit dhe arritja e një përqindjeje të lartë të të diplomuarve nga 18% aktualisht në 67%, duke synuar një rritje të konsiderueshme në numrin e individëve që përfundojnë arsimin universitar.

Vlerësimi: ✅

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

⚠️ Gjendja aktuale e arsimit në Shqipëri:

• Përqindja e të diplomuarve është shumë e ulët (18%), krahasuar me shumë vende të tjera, dhe ka një hendek të madh midis mundësive për arsimim të lartë dhe mundësive për punësim.
• Mungesa e qasjes për grupet vulnerabël: Disa grupe, sidomos ata nga zonat rurale dhe ata me kushte të pafavorshme ekonomike, nuk kanë mundësi të mjaftueshme për të ndjekur arsim të lartë.
• Tregu i punës dhe arsimi: Ekziston një mospërputhje mes arsimit dhe kërkesave të tregut të punës, ku shumë të diplomuar dalin pa aftësitë praktike që kërkon tregu i punës.
• Infrastruktura dhe cilësia e arsimit: Shumë institucione arsimore nuk janë të pajisura me mjetet dhe resurset e nevojshme për të ofruar një mësim cilësor dhe për t’u përgatitur studentët për kërkesat e një tregu pune global.

Vlerësimi: ⚠️

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

✅ 1️⃣    Rritja e Aksesit në Arsimin e Lartë:

• Furnizimi me burime financiare dhe mbështetje për studentët nga grupe vulnerabël për t’u mundësuar atyre mundësi për të vazhduar arsimin universitar. Kjo mund të përfshijë bursat për studentët e talentuar dhe për ata që vijnë nga zona rurale apo me kushte të vështira ekonomike.
• Nxitja e krijimit të mundësive për studentët për të ndjekur arsimin e lartë dhe për të kontribuar në rritjen e numrit të të diplomuarve, përfshirë bashkëpunimin me universitetet për të ofruar mundësi për më shumë studentë të regjistrohen dhe të përfundojnë studimet.

✅ 2️⃣    Reformimi dhe Përshtatja e Kurrikulave:

• Përshtatja e kurrikulave akademike dhe ofrimi i mundësive për zhvillimin e aftësive praktike që janë të kërkuara nga tregu i punës. Kjo mund të nënkuptojë krijimin e mundësive për internship, praktikë dhe lidhjen e programeve të arsimit me kërkesat e industrive specifike.
• Ofrimi i mundësive për arsim të lartë i bazuar në aftësi dhe karrierë për studentët, duke ofruar mundësi për mundësitë që përputhen me rritjen e kërkesave të tregut të punës në një ekonomi që po ndryshon shpejt.

✅ 3️⃣    Mbështetje për Universitetet dhe Shkollat Profesionale:

• Përmirësimi i cilësisë dhe infrastruktura e institucioneve arsimore, duke ofruar mundësi për trajnime, mundësi stazhi dhe mundësi studimi për studentët që janë të prirur të ndjekin arsimin e lartë dhe të përfundojnë studimet.
• Inkurajimi i zhvillimit të shkollave profesionale dhe mundësive për diplomim në fusha teknike dhe profesionale, që mund të ofrojnë mundësi më të mëdha për punësim dhe përgatitje të shpejtë për tregun e punës.

✅ 4️⃣    Shtrirja e Edukimit dhe Promovimi i Arsimit të Lartë Online:

• Përfshirja e mundësive për mësim në distancë dhe ofrimin e mundësive për arsimin universitar online, duke mundësuar për studentët e zonave të largëta që të ndjekin kurse dhe të diplomohen.
• Ofrimi i mundësive për të regjistruar studentë nga grupe vulnerabël që mund të kenë barriera ekonomike ose gjeografike për të ndjekur arsimin universitar në institucionet tradicionale.

Vlerësimi: ✅

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

📊 Kostoja Buxhetore:

• Mbështetje financiare për studentët e grupet vulnerabël: Kostoja mund të jetë e konsiderueshme për të ofruar burse dhe ndihma financiare për ata që kanë nevojë, mund të arrijë deri në 10-20 milionë euro në vit.
• Rehabilitimi i infrastrukturës dhe rritja e kapaciteteve të arsimit të lartë mund të kërkojë një investim afatgjatë, rreth 15-30 milionë euro në vit për të përmirësuar mundësitë e regjistrimit dhe të infrastrukturës për arsimin e lartë.
• Nxitja e zhvillimit të programeve dhe kurseve profesionale mund të kërkojë një investim të mëtejshëm për krijimin e partneriteteve me sektorin privat dhe krijimin e mundësive për internship dhe mundësi pune, që mund të kushtojë deri në 5-10 milionë euro në vit.

📊 Kapaciteti Fiskal:

• PBB-ja e Shqipërisë është 25.2 miliardë euro, dhe përqindja e buxhetit të arsimit është rreth 4-5% e PBB-së. Ky nivel mund të jetë i mjaftueshëm për të mbështetur implementimin e këtyre iniciativave, nëse ndahen burime shtesë për arsimin e lartë dhe trajtimin e mundësive për arsimim të gjithanshëm.

Vlerësimi Fiskal: ⚠️ Investimet janë të nevojshme, por mund të realizohen duke siguruar burime shtesë dhe duke bashkëpunuar me donatorë dhe sektorin privat.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ndikimi pozitiv:

• Rritja e numrit të të diplomuarve do të ketë një ndikim të madh në fuqinë punëtore, duke e bërë atë më të kualifikuar dhe më të aftë për të përballuar kërkesat e tregut të punës.
• Nxitja e zhvillimit të sektorëve të rinj dhe të industrive moderne, përmes përgatitjes së një brezi të ri studentësh që janë të gatshëm për të kontribuar në ekonomi dhe shoqëri.
• Mundësi më të mëdha për zhvillimin e aftësive profesionale dhe përgatitjen e individëve për tregun global, duke ofruar mundësi më të mëdha për ata që përfundojnë arsimin e lartë.

⚠️ Rreziqet e mundshme:

• Shpërndarja e pasigurtë e burimeve financiare dhe mundësia që kjo iniciativë të pengohet nga mangësitë në planifikim dhe menaxhim të buxhetit.
• Mungesa e një strategjie të qartë dhe të qëndrueshme për të përfshirë të gjitha palët e interesuara dhe për të siguruar që reforma do të mbështetet në mënyrë të duhur.

Vlerësimi: ✅ Ndikimi do të jetë pozitiv dhe do të kontribuoni në zhvillimin e aftësive të fuqisë punëtore dhe në rritjen e mundësive për individët.

6. Afati i Zbatimit

📅 Afati i mundshëm: 2025-2030

• 2025-2026: Përshtatja e kurrikulave dhe zhvillimi i mundësive për studentët.
• 2026-2028: Zhvillimi i partneriteteve dhe nxitja e mundësive për arsim të lartë dhe zhvillimi i shkollave profesionale.
• 2028-2030: Rritja e mundësive për regjistrim dhe arritja e përqindjes së dëshiruar të të diplomuarve.

Vlerësimi: ✅ Afati është realist dhe mund të realizohet në periudhë afatmesme.

 Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Përqindja e të diplomuarve do të rritet nga 18% në 67% dhe do të përmirësohet më tej”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

🔹 Qartësia e Premtimit: ✅🔹 Situata Aktuale: ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: ✅🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️🔹 Ndikimi Social dhe Ekonomik: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ✅

Premtimi për të rritur përqindjen e të diplomuarve nga 18% në 67% është një synim ambicioz, por i mundshëm. Ky proces kërkon një angazhim të fuqishëm për të përmirësuar qasjen në arsimin e lartë, zhvillimin e aftësive profesionale dhe mbështetje financiare për studentët, si dhe një strategji të mirëpërcaktuar për zbatimin e kurrikulave dhe partneriteteve.