Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Perfundimi i Projekteve të mëdha Infrastrukturore”

Ky premtim synon të garantojë in e projekteve të mëdha infrastrukturore brenda afateve të përcaktuara dhe pa kosto shtesë për qytetarët. Fokus kryesor është i i projekteve ekzistuese me fonde të sigurta dhe një menaxhim më efikas të tyre.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë, por ka vështirësi në matjePremtimi është i qartë në aspektin e qëllimit: perfundimi i projekteve të nisura, por matja e suksesit të tij mund të jetë sfiduese. Nuk është specifikuar cilët projekte do të përfundojnë, sa fonde janë të sigurta, dhe si do të shmangen kostot shtesë. Nëse projekti përfshin infrastruktura madhore si rrugë, porte, hekurudha apo aeroporte, çdo shtyrje afati ose mbi-kosto mund të ndikojë në besueshmërinë e premtimit.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por me sfida në matje dhe transparencë)

2. Shpenzimet dhe Kostoja e Projekteve të Mëdha Infrastrukturore

⚠️ Kostoja reale shpesh është më e lartë se vlerësimi fillestarProjektet e mëdha infrastrukturore zakonisht përballen me mbikosto për shkak të zgjatjes së afateve, rritjes së çmimeve të materialeve dhe ndryshimeve në kontratat publike. Historikisht, projektet si rrugët kombëtare, portet apo hekurudhat në Shqipëri kanë pasur mbikosto që shkojnë nga 20% deri në 50% më shumë se parashikimi fillestar.

Shembuj konkretë:

• Rruga e Arbrit (parashikuar 250 milionë €, i ka kaluar 400 milionë €).

• Porti i ri i Durrësit (fillimisht 450 milionë €, me rreziqe për rritje të kostove).

• Rrugët Milot-Fier dhe Milot-Shkodër, me vlerësime fillestare 5-10 milionë €/km, por me kosto të pritshme më të larta për shkak të çmimeve të ndërtimit dhe shtyrjeve.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kosto të larta, me rreziqe të mbikostove)

3. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Premtimi varet nga burimet e financimiti i projekteve kërkon fonde të sigurta, por nëse financimi vjen nga borxhi publik, kjo mund të ndikojë negativisht stabilitetin fiskal. Shqipëria ka aktualisht një borxh publik mbi 60% të PBB-së, dhe angazhimi për projekte të mëdha mund ta rrisë më tej këtë nivel.

Mundësi financimi:

1. Buxheti i Shtetit – mund të shkaktojë kufizime për projekte të tjera.

2. PPP-të dhe koncesionet – kanë sjellë rritje të detyrimeve financiare dhe kosto të larta afatgjata për qytetarët.

3. Huamarrja e jashtme – mund të sjellë rreziqe të mëdha fiskale nëse nuk menaxhohet me kujdes.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Burimet financiare jo të qarta, rrezik i lartë për borxhin publik)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përmirësimi i infrastrukturës sjell përfitime afatgjatai i projekteve të mëdha infrastrukturorë ka një ndikim pozitiv në zhvillimin ekonomik, përmirësimin e lidhjeve të transportit dhe rritjen e investimeve të huaja. Përmirësimi i rrugëve dhe porteve mund të ndihmojë bizneset duke ulur kostot e transportit dhe duke rritur konkurrueshmërinë e ekonomisë shqiptare.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim i rëndësishëm ekonomik dhe përmirësim i kushteve për qytetarët dhe bizneset)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Ekzistojnë sfida në zbatimin dhe mbikëqyrjen e projekteveHistorikisht, vonesat në projektet infrastrukturore kanë ardhur si pasojë e menaxhimit të dobët dhe mungesës së transparencës. Për të shmangur mbikostot dhe vonesat, duhet një mbikëqyrje më e fortë e kontratave dhe rritje e efikasitetit të administratës publike.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Sfida në menaxhim dhe mbikëqyrje të projekteve)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afatet mund të shtyhen për shkak të burokracisë dhe vështirësive teknikeNdërtimi i projekteve të mëdha infrastrukturore shpesh vonohet për shkak të proceseve burokratike, procedurave të prokurimit dhe problemeve teknike. Nëse synohet që të gjitha projektet ekzistuese të përfundojnë brenda një mandati qeverisës, është e domosdoshme të përmirësohet kapaciteti administrativ dhe të shmangen pengesat ligjore.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afate të rrezikuara nga vonesat dhe sfidat teknike)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Perfundimi i Projekteve të Mëdha Infrastrukturore”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë, por me sfida në matje dhe transparencë)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Kosto të larta, me rreziqe të mbikostove)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Burimet financiare jo të qarta, rrezik i lartë për borxhin publik)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime të drejtpërdrejta ekonomike dhe infrastrukturore)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Sfida në menaxhim dhe mbikëqyrje të projekteve)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afate të rrezikuara nga vonesat dhe sfidat teknike)

Ky premtim ka një ndikim të rëndësishëm në përmirësimin e infrastrukturës dhe ekonomisë shqiptare, por realizimi i tij varet nga burimet financiare dhe menaxhimi efektiv i projekteve. Për të siguruar suksesin e këtij plani, duhet transparencë më e madhe në koston e projekteve, një sistem i fortë mbikëqyrjeje për të shmangur mbikostot dhe një planifikim më i kujdesshëm për të mos rënduar borxhin publik