Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Paketa Emergjente për Luftën kundër Varfërisë”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.3/5)

Premtimi është i formuluar qartë, duke specifikuar disa masa kryesore si:

• Rritja e ndihmës ekonomike,

• Rritja e pagës minimale,

• Mbështetje për kostot e energjisë dhe ujit,

• Masa të tjera për familjet në varfëri ekstreme.

Megjithatë, nuk specifikohet mekanizmi i ndarjes së fondeve apo cilat kategori do të përfitojnë saktësisht nga ndihmat. Nëse nuk përcaktohen kritere të qarta për përfituesit dhe mënyra e shpërndarjes, mund të krijohen probleme si shpërndarje jo e drejtë apo abuzim me skemat sociale.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.8/5)

Varfëria në Shqipëri mbetet një sfidë madhore, me përqindje të larta të popullsisë që jeton nën pragun e varfërisë (mbi 35% e popullsisë sipas Bankës Botërore).

Krizat ekonomike dhe inflacioni i lartë e kanë përkeqësuar situatën, sidomos për familjet me të ardhura të ulëta.

Programet e ndihmës sociale kanë qenë historikisht të kufizuara dhe shpesh nuk arrijnë tek përfituesit realë.

🔹 Problemet kryesore:

• Mungesa e një baze të qartë të të dhënave për përfituesit realë.

• Administrimi i dobët i ndihmës sociale në të kaluarën.

• Rreziku i ndikimit negativ në tregun e punës për shkak të varësisë nga ndihmat shtetërore.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.2/5)

Zbatimi i premtimit kërkon masa konkrete, të cilat mund të ndahen në 3 fusha kryesore:

1. Rritja e pagës minimale në 50,000 lekë

   • Kjo mund të ndikojë pozitivisht në fuqinë blerëse të punonjësve, por rrit rrezikun për rënie të punësimit në bizneset e vogla.

   • Punëdhënësit privatë mund të përballen me kosto më të larta të pagave dhe sigurimeve shoqërore.

2. Shtimi i ndihmës ekonomike dhe subvencionimi i shpenzimeve për energjinë dhe ujin

   • Për të ndihmuar familjet e varfra, nevojiten rreth 120 milionë euro në vit për mbulimin e subvencioneve.

   • Kjo shumë duhet të financohet nga buxheti i shtetit ose nga donatorët ndërkombëtarë.

3. Përmirësimi i infrastrukturës sociale

   • Rritja e ndihmave kërkon një sistem më të mirë administrativ për të parandaluar abuzimet dhe për të siguruar shpërndarje të drejtë të fondeve.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.7/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar

Masat	Kostoja vjetore (milionë euro)
Rritja e pagës minimale (në sektorin publik)	200
Subvencionimi i energjisë dhe ujit	120
Mbështetje direkte për familjet në varfëri	150
Zgjerimi i programeve të ndihmës sociale	80
TOTAL	550 milionë euro në vit

🔹 Burimet e financimit:

• Rritja e të ardhurave nga TVSH dhe tatimi mbi fitimin (por kërkon rritje ekonomike më të lartë).

• Shkurtime në shpenzime jo prioritare, por kjo mund të hasë në rezistencë politike.

• Marrja e granteve ose kredive nga institucionet ndërkombëtare.

⚠️ Rreziku kryesor: Nëse nuk sigurohen burime të qëndrueshme financimi, zbatimi i programit mund të rrisë borxhin publik dhe të kërcënojë stabilitetin fiskal.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.0/5)

🔹 Ndikimet pozitive:

• Ulja e varfërisë ekstreme për familjet me të ardhura të ulëta.

• Përmirësimi i fuqisë blerëse dhe konsumit të brendshëm.

• Rritja e stabilitetit social.

🔹 Ndikimet negative:

• Rritja e kostove për bizneset e vogla për shkak të rritjes së pagës minimale.

• Mungesa e mekanizmave të kontrollit mund të çojë në abuzim të ndihmës sociale.

📌 Për të minimizuar këto efekte, nevojitet një balancë mes mbështetjes sociale dhe nxitjes së punësimit.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.9/5)

🔹 Fazat e implementimit:

Faza	Afati	Veprimet kryesore
Faza 1: Studimi dhe Planifikimi	2025 – 2026	Identifikimi i përfituesve, krijimi i mekanizmave të shpërndarjes.
Faza 2: Zbatimi fillestar	2026 – 2028	Rritja e ndihmës ekonomike, subvencionet për energjinë dhe ujin.
Faza 3: Zbatimi i plotë	2028 – 2030	Rritja e pagës minimale, rritja e ndihmave, vlerësimi i impaktit.

🔹 Sfida kryesore:

• Administrata publike ka treguar probleme me zbatimin e politikave sociale në të kaluarën.

• Mungesa e fondeve mund të vonojë disa masa kryesore.

📌 Nëse financimi dhe administrimi nuk adresohen siç duhet, afatet mund të shtyhen me 2-3 vite përtej 2030.

Vlerësimi Final

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

🔹 Qartësia e Premtimit: (4.3/5) ✅🔹 Situata Aktuale: (3.8/5) ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: (4.2/5) ✅🔹 Kostoja dhe Financimi: (3.7/5) ⚠️🔹 Ndikimi Ekonomiko-Social: (4.0/5) ✅🔹 Afati i Zbatimit: (3.9/5) ⚠️

Premtimi është ambicioz dhe ka potencial për të ndikuar pozitivisht në varfërinë ekstreme, por zbatimi i tij është sfidues. Kostoja e lartë dhe rreziqet fiskale mund të krijojnë pengesa serioze në realizimin e plotë të masave brenda afateve të synuara.