Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Paga mesatare në ekonominë e përgjithshme do të arrijë të paktën 1,000 euro deri në vitin 2030”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtim i matshëm, por me një element të paqartë

• Objektivi kryesor është i qartë: paga mesatare të arrijë të paktën 1,000 euro deri në vitin 2030.

• Përdorimi i termit “me synim rritje të mëtejshme” nuk e bën të detyrueshme tejkalimin e këtij pragu, por lë hapësirë për ambicie shtesë.

• Nuk është e qartë nëse kjo rritje do të vijë kryesisht nga sektorët privatë apo nga ndërhyrja e politikave publike.

Vlerësimi: ✅ (Objektiv i matshëm, por me paqartësi në mekanizmat e rritjes)

2. Situata Aktuale dhe Diferenca nga Synimi

📌 Paga mesatare aktuale në ekonominë e përgjithshme (2024) = 770 euro📌 Objektivi për 2030 = 1,000 euro📌 Diferenca për t’u mbuluar = +230 euro📌 Kjo kërkon një rritje prej ~30% në 6 vjet, ose mesatarisht +4.5% në vit.

Krahasuar me normën historike të rritjes së pagave në Shqipëri (rreth 5-6% në vit), ky objektiv është ambicioz, por jo i pamundur.

Vlerësimi: ✅ (Në linjë me rritjen historike, por kërkon stabilitet ekonomik)

3. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Nuk kërkon ndryshime të drejtpërdrejta ligjore, por politika mbështetëse

• Nëse rritja e pagave ndodh përmes zhvillimit ekonomik dhe konkurrencës në tregun e punës, nuk nevojiten ndërhyrje ligjore të mëdha.

• Nëse rritja vjen nga politikat publike (ndryshime në taksa, rritje e pagës minimale, subvencione për sektorë strategjikë), atëherë do të kërkohet një harmonizim i politikave fiskale dhe të punës.

Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon politika mbështetëse, por nuk ka pengesa ligjore të drejtpërdrejta)

4. Mbështetja Ekonomike dhe Financimi

⚠️ E varur nga rritja ekonomike dhe investimet

• Rritja e PBB-së është thelbësore për këtë objektiv. Nëse ekonomia rritet mesatarisht 5%-4% në vit, ka hapësirë për të rritur pagat.

• Produktiviteti i punës duhet të rritet në përpjesëtim me pagat, përndryshe mund të krijohet presion inflacionist.

• Investimet e huaja dhe zhvillimi i sektorëve strategjikë (teknologji, industri përpunuese, turizëm) do të jenë faktorë kyç.

Nëse ekonomia nuk performon mirë, rritja e pagave mund të ndodhë vetëm përmes ndërhyrjeve fiskale (rritje të pagës minimale, ulje të tatimeve për punëmarrësit, subvencione për bizneset), të cilat mund të kenë ndikime të përziera në tregun e punës.

Vlerësimi: ⚠️ (E mundshme, por e varur nga rritja ekonomike dhe produktiviteti)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Pozitiv për standardin e jetesës, por mund të krijojë sfida për bizneset

• Rritja e pagave do të ndikojë pozitivisht në fuqinë blerëse të qytetarëve dhe cilësinë e jetesës.

• Do të ulë emigracionin e punëtorëve të kualifikuar, pasi një pagë mesatare më e lartë do ta bëjë më pak tërheqëse largimin jashtë vendit.

• Presioni mbi bizneset e vogla dhe të mesme mund të rritet, veçanërisht nëse rritja e pagave nuk mbështetet nga rritja e produktivitetit dhe lehtësira fiskale.

Vlerësimi: ✅ (Ndikim kryesisht pozitiv, por me sfida për bizneset)

6. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

✅ Ka mbështetje politike, por kërkon menaxhim të kujdesshëm

• Rritja e pagave është një premtim i preferuar nga partitë politike dhe ka mbështetje popullore.

• Qeveria mund të zbatojë këtë objektiv përmes:

  • Rritjes së pagës minimale

  • Lehtësirave fiskale për punëmarrësit

  • Subvencioneve për sektorët me vlerë të shtuar

• Rreziku është që premtimet populiste të çojnë në ndërhyrje të sforcuara në tregun e punës, të cilat mund të krijojnë presione inflacioniste ose rritje të papunësisë në sektorët më të dobët ekonomikisht.

Vlerësimi: ✅ (Ka vullnet politik, por kërkon menaxhim të kujdesshëm të tregut të punës)

7. Implementimi dhe Afati i Zbatimit

⚠️ Afati është i arritshëm, por kërkon rritje të qëndrueshme

• Me një rritje mesatare vjetore prej 4.5%-5% të pagave, objektivi mund të realizohet.

• Rritja duhet të jetë graduale për të shmangur destabilizimin e tregut të punës.

• Nëse ndodh një krizë ekonomike ose recesion, mund të ketë shtyrje të afatit ose ulje të ritmit të rritjes së pagave.

Vlerësimi: ⚠️ (Afat i arritshëm, por i ndikuar nga stabiliteti ekonomik)

📊 Indeksi Final i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit

Kriteri	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	✅ (I qartë dhe i matshëm)
Diferenca nga Synimi	✅ (Në linjë me rritjen historike)
Korniza Ligjore	⚠️ (Kërkon politika mbështetëse)
Mbështetja Ekonomike	⚠️ (E varur nga rritja ekonomike)
Ndikimi Ekonomik	✅ (Pozitiv, por me sfida për bizneset)
Vullneti Politik	✅ (Ka mbështetje, por kërkon menaxhim të kujdesshëm)
Afati i Zbatimit	⚠️ (I arritshëm, por i varur nga stabiliteti ekonomik)

📌 Ky premtim është realist, por i varur nga stabiliteti ekonomik dhe politikat mbështetëse. Nëse ekonomia rritet rreth 4% në vit dhe qeveria krijon mekanizma për lehtësimin e barrës fiskale mbi bizneset dhe punëmarrësit, objektivi është i arritshëm.