Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Ndërtimi i Institutit për të Miturit në Konflikt me Ligjin”

Premtimi: Krijimi i një instituti të veçantë për të miturit që kanë kryer vepra penale, duke përdorur një model inovativ të bazuar në edukim dhe riintegrim, siç praktikohet në disa vende të BE-së.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i strukturuar mirë, por disa elemente kërkojnë më shumë sqarime:

1. Çfarë do të thotë “model inovativ”? A do të jetë një qendër edukimi dhe rehabilitimi apo një institucion korrektues?

2. A do të zëvendësojë qendrat ekzistuese të rehabilitimit për të miturit apo do të funksionojë paralelisht me to?

3. Si do të sigurohet që ky institut të mos bëhet një institucion penalizues, por një qendër e vërtetë rehabilitimi?

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i qartë, por kërkon më shumë detaje mbi konceptin dhe metodologjinë e rehabilitimit.)

2. Situata Aktuale në Shqipëri

📊 Të dhëna dhe sfida:

• Të miturit përbëjnë një përqindje të vogël të popullsisë së burgjeve në Shqipëri, por shumica e tyre vijnë nga shtresa vulnerabël dhe kanë mungesë mbështetjeje sociale.

• Institucionet aktuale për rehabilitimin e të miturve janë të kufizuara në kapacitet dhe nuk ofrojnë programe të specializuara për riintegrimin e tyre.

• Riintegrimi është sfidë madhore, pasi të miturit që kanë kryer vepra penale shpesh mbeten të margjinalizuar dhe rrezikojnë të rikthehen në krim.

• Modelet në BE (p.sh., Holanda, Suedia, Gjermania) fokusohen më shumë në edukim, trajnime profesionale dhe ndihmë psikosociale sesa në ndëshkim.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Ka nevojë për institucione më efektive, por duhet përcaktuar se si ky institut do të plotësojë boshllëqet ekzistuese.)

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

1️⃣          Hartimi i Modelit dhe Kuadrit Ligjor

• Përcaktimi i qëllimit të institutit: Edukim, rehabilitim, trajnime profesionale.

• Ndërtimi i një modeli të ngjashëm me vendet e BE-së që kanë pasur sukses në riintegrimin e të miturve.

• Krijimi i një strategjie për të parandaluar rikthimin e të miturve në kriminalitet.

2️⃣          Zhvillimi i Programeve të Edukimit dhe Riintegrimit

• Program edukativ dhe formim profesional për të miturit që dalin nga institucioni.

• Trajnime për psikologë, mësues dhe specialistë socialë për të ndihmuar rehabilitimin e tyre.

3️⃣          Partneritete me BE-në dhe Organizatat Ndërkombëtare

• Shkëmbim ekspertize me vende që kanë implementuar modele të suksesshme.

• Mbështetje financiare dhe teknike nga organizata si UNICEF, BE dhe OKB.

📌 Vlerësimi: ✅ (Nëse ndjek një model të suksesshëm, mund të ketë ndikim të madh pozitiv.)

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

💰 Shpenzimet e nevojshme:

• Ndërtimi i institutit: 10-15 milionë euro.

• Personeli dhe programet e rehabilitimit: 3-5 milionë euro në vit.

📌 Mundësi financimi:✅ Buxheti i shtetit për drejtësinë dhe mbrojtjen sociale.✅ Bashkëpunime me BE-në dhe organizata ndërkombëtare për financim dhe ekspertizë.

📌 Vlerësimi Fiskal: ⚠️ (Kostoja është e lartë, por mund të mbulohet pjesërisht nga donatorët.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ndikimi pozitiv:

• Reduktimi i kriminalitetit tek të miturit.

• Riintegrimi i suksesshëm në shoqëri përmes edukimit dhe punësimit.

• Shmangia e shpenzimeve për burgosjen e të miturve, duke ulur barrën mbi sistemin e drejtësisë.

⚠️ Rreziqet potenciale:

• Nëse nuk ka një program të qartë rehabilitimi, mund të kthehet në një institucion penalizues.

• Rreziku i mungesës së fondeve për mirëmbajtjen e institutit pas ndërtimit të tij.

📌 Vlerësimi: ✅ (Nëse zbatohet mirë, do të ketë ndikim shumë pozitiv.)

6. Afati i Zbatimit

📅 Afati i parë i mundshëm: 2025-2028

• 2025 – Hartimi i ligjit dhe konsultimi me ekspertët.

• 2026 – Nënshkrimi i marrëveshjeve me BE-në dhe organizatat ndërkombëtare.

• 2027 – Fillimi i ndërtimit të institutit.

• 2028 – Vënia në funksionim.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është realist, por kërkon angazhim të vazhdueshëm.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Ndërtimi i Institutit për të Miturit në Konflikt me Ligjin”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

🔹 Qartësia e Premtimit: ⚠️🔹 Situata Aktuale: ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: ✅🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️🔹 Ndikimi Social dhe Ekonomik: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️

Ky premtim është i realizueshëm, por kërkon një plan të detajuar për mënyrën e funksionimit dhe sigurimin e fondeve afatgjata. Nëse zbatohet si duhet, do të ketë një ndikim të madh pozitiv në rehabilitimin e të miturve në konflikt me ligjin dhe në sigurinë e shoqërisë shqiptare.