Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Ndalimi i Normave të Larta të Interesit nga Institucionet e Mikrokredisë”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.4/5)

Premtimi është i formuluar qartë dhe trajton një problem të rëndësishëm të tregut financiar informal dhe të rregulluar pjesërisht – abuzimin me normat e interesit në mikrokredi. Propozimi parashikon:

• Vendosje të një tavani maksimal për normat e interesit të mikrokredisë.

• Kufizimi i tyre në maksimumi 3% më shumë se normat e aplikuara nga bankat.

🔹 Dobësi:

• Nuk përcaktohet nëse kufizimi është mbi normën bazë të interesit (si norma repo) apo mbi mesataren e normave të bankave.

• Nuk përmendet se cilat lloje kredish përfshihen (të shkurtra, konsumatore, për biznes, etj.).

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.5/5)

• Në Shqipëri veprojnë disa institucione të mikrokredisë të licencuara nga Banka e Shqipërisë, por edhe të tjera në regjim të lirë ose në bashkëpunim me OJF dhe kompani inkasimi.

• Normat e interesit shpesh kalojnë 100-120% në vit në terma efektivë për mikrokreditë afatshkurtra.

• Mungesa e një tavani ligjor ka çuar në abuzime, me individë që përballen me borxhe të pashlyeshme dhe ekzekutime përmbarimore masive.

🔹 Probleme të mëdha:

• Mungesë transparence në përllogaritjen e normave efektive.

• Ndikim negativ mbi shtresat vulnerabël që nuk përmbushin kriteret për kredi bankare.

• Mungesë mekanizmash mbrojtës për konsumatorin në sektorin e mikrokredisë.

3. Masat për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.9/5)

Për të zbatuar kufirin e normës së interesit do të duhen:

• Ndryshime ligjore në kuadrin që rregullon veprimtarinë e institucioneve financiare jobankare (Ligji nr. 52/2016 për veprimtarinë e mikrokredisë).

• Vendosja e një norme tavan të përcaktuar me akt nënligjor (p.sh. VKM ose Urdhër i Guvernatorit).

• Përfshirja e Bankës së Shqipërisë dhe AMF-së për mbikëqyrje, kontrolle dhe ndëshkime.

• Standardizimi i kontratave, për të detyruar transparencë në kostot totale të kredisë (duke përfshirë komisione, penalitete, tarifa të fshehura).

🔹 Kërkohet gjithashtu:

• Kapacitet rregullues shtesë nga Banka e Shqipërisë.

• Platformë raportimi për shkeljet dhe edukim financiar për qytetarët.

4. Kostoja e Projektit dhe Financimi ✅

📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Kostoja direkte është relativisht e ulët, pasi ndërhyrja është kryesisht ligjore dhe institucionale, jo infrastrukturore.

• Kostoja indirekte mund të prekë interesat e subjekteve të mikrokredisë që do të kufizojnë veprimtarinë ose do të largohet nga tregu.

🔹 Burime financimi dhe mbështetje:

• Mund të përfitohet asistencë teknike nga Banka Botërore, UNDP, USAID, në kuadër të reformave për financimin gjithëpërfshirës.

• Buxheti i shtetit për rritjen e kapaciteteve të mbikëqyrjes dhe edukimit të qytetarëve.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

• Ndikimi social do të jetë pozitiv, pasi kufizimi i normave abuzive mbron konsumatorët vulnerabël nga rënia në kurthin e borxheve të pashlyeshme.

• Ndikimi ekonomik afatmesëm mund të jetë kompleks:

  • Institucionet e mikrokredisë mund të shkurtojnë ofertën e kredive të vogla për shkak të fitimeve më të ulëta.

  • Mund të krijohet një hapësirë bosh që duhet zëvendësuar nga bankat me produkte të dedikuara për mikrokredi.

🔹 Efektet pozitive afatgjata:

• Formalizimi i sektorit të mikrokredisë.

• Mbështetje më e sigurt për NVM-të dhe individët që kërkojnë kredi të vogla.

• Rritje e besimit te sistemi financiar.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Faza 1 (2025): Krijimi i grupit të punës dhe analizimi i tregut të mikrokredisë (vlerësimi i përhapjes së normave të larta).

• Faza 2 (2026): Hartimi i ligjit dhe akteve nënligjore, konsultimi publik, dërgimi në Kuvend.

• Faza 3 (2027): Implementimi dhe fuqizimi i mbikëqyrjes.

🔹 Sfidat:

• Rezistenca nga institucionet financiare të prekura.

• Nevoja për kujdes në ruajtjen e aksesit në financim për individët jashtë sistemit bankar.

✅ Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.4	✅
Situata Aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatimin	3.9	⚠️
Kostoja dhe Financimi	4.2	✅
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5	✅
Afati i Zbatimit	3.8	⚠️

Ky premtim i drejtohet një problematike serioze sociale dhe ekonomike, ku normat e larta të interesit po cenojnë të drejtat e konsumatorëve. Zbatimi kërkon vullnet politik, mbikëqyrje të fortë dhe një reformë të kujdesshme që të mos krijojë boshllëk në aksesin financiar.Nëse zbatimi bëhet në koordinim me sektorin bankar dhe institucionet rregullatore, premtimi ka një fizibilitet të mirë dhe impakt pozitiv afatgjatë