Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Mbrojtja e Trashëgimisë Kulturore të Shqipërisë”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi fokusohet në:

• Mbrojtjen e trashëgimisë kulturore të Shqipërisë

• Ruajtjen e monumenteve dhe siteve kulturore si Butrinti dhe Bylisi

• Forcimin e lidhjes së kombit shqiptar me historinë e tij

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Strategjitë konkrete të mbrojtjes së këtyre monumenteve

• Mekanizmat ligjorë dhe financiarë që do të përdoren

• Si do të trajtohet degradimi aktual dhe keqmenaxhimi i siteve historike

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i qartë në synimet e tij, por mungojnë elementë thelbësorë për mënyrën e realizimit.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Gjendja e Trashëgimisë Kulturore

• Shumë monumente të rëndësishme janë të braktisura ose të dëmtuara, për shkak të mungesës së mirëmbajtjes.

• Ndërtime të paligjshme dhe urbanizimi i pakontrolluar kanë rrezikuar monumente dhe site arkeologjike, sidomos në zona si Gjirokastra, Apollonia dhe Berat.

• Mungesa e fondeve dhe investimeve ka bërë që shumë site të mos kenë restaurim të duhur dhe të humbasin vlera historike.

b) Menaxhimi dhe Keqadministrimi

• Institucionet përgjegjëse shpesh kanë mungesë transparence dhe efikasiteti.

• Fondet për trashëgiminë kulturore përdoren në mënyrë të fragmentuar dhe të paqëndrueshme.

• Ka mungesë të politikave për tërheqjen e investimeve private dhe fondeve të huaja për restaurime.

c) Turizmi dhe Trashëgimia Kulturore

• Pavarësisht potencialit të madh turistik, shumë site janë të paaksesueshme ose të papërgatitura për vizitorët.

• Nuk ka plane të qarta për integrimin e trashëgimisë në zhvillimin ekonomik dhe turistik të vendit.

⚖ Vlerësimi: 3.5/5 Problemet janë të shumta dhe kërkojnë ndërhyrje serioze për të shmangur degradimin e mëtejshëm.

3. Masat Konkrete për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore

a) Restaurimi dhe Mbrojtja e Monumenteve

🔹 Hartimi i një strategjie kombëtare për restaurimin e monumenteve, me afate të qarta dhe prioritete specifike.🔹 Krijimi i një fondi të posaçëm për trashëgiminë kulturore, të mbështetur nga buxheti i shtetit dhe donacione ndërkombëtare.🔹 Përdorimi i teknologjisë për dokumentimin dhe ruajtjen digjitale të monumenteve dhe siteve arkeologjike.

b) Lufta kundër Ndërtimeve të Paligjshme

🔹 Forcimi i legjislacionit për mbrojtjen e zonave historike dhe arkeologjike.🔹 Zbatim i rreptë i ligjit për ndalimin e ndërtimeve të paligjshme në zona të mbrojtura.🔹 Angazhimi i institucioneve të drejtësisë për ndjekjen penale të rasteve të dëmtimit të trashëgimisë kulturore.

c) Përmirësimi i Menaxhimit të Siteve Historike

🔹 Krijimi i partneriteteve me organizata ndërkombëtare për menaxhimin e siteve të rëndësishme si Butrinti dhe Apollonia.🔹 Përdorimi i modeleve të suksesshme të menaxhimit, si p.sh. autonomi financiare për parqet arkeologjike.🔹 Trajnimi i stafit dhe përmirësimi i infrastrukturës për mirëmbajtjen dhe zhvillimin e trashëgimisë kulturore.

d) Integrimi i Trashëgimisë Kulturore me Turizmin

🔹 Zhvillimi i rrugëve kulturore dhe itinerareve historike për të promovuar trashëgiminë kombëtare.🔹 Mbështetje për bizneset vendase që ofrojnë shërbime turistike të lidhura me trashëgiminë kulturore.🔹 Marketing dhe promovim ndërkombëtar për tërheqjen e turistëve kulturorë.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë të realizueshme dhe mbulojnë aspekte kyçe të mbrojtjes së trashëgimisë kulturore.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Restaurimi i monumenteve kryesore: 50-80 milionë euro🔹 Forcimi i administrimit dhe menaxhimit: 10-15 milionë euro🔹 Zhvillimi i turizmit kulturor dhe infrastrukturës për vizitorët: 20-30 milionë euro

Totali i kostove të mundshme: 80-125 milionë euro

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit, me një rritje të fondeve për trashëgiminë kulturore.✅ Fondet e BE-së dhe UNESCO-s, për projekte të ruajtjes së trashëgimisë.✅ Partneritete me bizneset private për zhvillimin e turizmit kulturor.✅ Përdorimi i taksave të turizmit për mirëmbajtjen e siteve historike.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Financimi është i mundur, por kërkon një menaxhim efikas dhe bashkëpunim ndërkombëtar.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ruajtja e identitetit kombëtar dhe forcimi i lidhjes me historinë.✅ Krijimi i vendeve të reja të punës në sektorin e kulturës dhe turizmit.✅ Tërheqja e më shumë turistëve dhe rritja e të ardhurave nga turizmi kulturor.✅ Rritja e ndërgjegjësimit publik për rëndësinë e trashëgimisë kulturore.⚠ Sfida kryesore: Korrupsioni dhe keqmenaxhimi i fondeve mund të dëmtojnë përpjekjet për restaurim dhe mbrojtje.

⚖ Vlerësimi: 4.6/5 Me masat e duhura, ndikimi do të jetë pozitiv dhe i qëndrueshëm.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i strategjisë dhe sigurimi i financimit.📌 3-5 vitet e ardhshme: Restaurimi i monumenteve dhe forcimi i menaxhimit.📌 6-10 vitet: Integrimi i trashëgimisë kulturore me turizmin dhe zhvillimi i mëtejshëm i politikave mbrojtëse.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon angazhim të vazhdueshëm nga qeveria dhe institucionet përgjegjëse.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.0/5)

• Situata Aktualisht dhe Problemet: ⚠️ (3.5/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.2/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.6/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

🔵 Premtimi është i realizueshëm, por kërkon planifikim të mirë dhe eliminimin e keqmenaxhimit.