Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Mbrojtja e Aseteve Publike dhe Ndalimi i Privatizimit të Burimeve Strategjike”

Ky premtim synon të garantojë mbajtjen e kontrollit shtetëror mbi asetet strategjike energjetike dhe të ndalojë privatizimin e tyre.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Qartë i artikuluar, por pa specifikime të qarta mbi mekanizmat e zbatimit

• Nuk përcaktohet qartë cilat burime strategjike janë të mbrojtura dhe si do të ndalohet privatizimi.

• Nuk sqarohet nëse qeveria do të ndalojë vetëm privatizimin e pronës publike ekzistuese apo edhe dhënien e koncesioneve të reja.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025

⚠️ Politikat e deritanishme kanë lejuar partneritetet me privatët, por jo domosdoshmërisht kanë favorizuar privatizimin e aseteve strategjike

• Në sektorin e energjisë:

  • Qeveria nuk ka privatizuar asete strategjike si KESH, OSHEE apo OST, por ka vazhduar praktikat e dhënies me koncesion të hidrocentraleve të reja.

  • HEC Skavica nuk është dhënë me koncesion, por është planifikuar të ndërtohet me financim të qeverisë shqiptare dhe mbështetje nga SHBA (Bechtel si kontraktor ndërtimi).

  • TEC-i i Vlorës është planifikuar për një partneritet publik-privat, por jo për privatizim të plotë.

• Në sektorin e gazit natyror:

  • Gazsjellësi TAP mbetet një projekt me investim ndërkombëtar, dhe nuk ka pasur ndryshime në strukturën e tij të pronësisë nga ana e qeverisë shqiptare.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Në mandatin e kaluar ka pasur koncesione dhe PPP, por jo një prirje të qartë për privatizimin e aseteve strategjike)

3. Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet

⚠️ Mbajtja e të gjitha aseteve nën menaxhim shtetëror kërkon investime të mëdha

• Ndërmarrjet publike si KESH dhe OSHEE kanë nevojë për mbi 1 miliard euro investime deri në 2030 për modernizim.

• Nëse shteti nuk lejon privatizimin apo koncesionet, atëherë duhet të mbulojë vetë të gjitha kostot për modernizimin e rrjetit dhe ndërtimin e kapaciteteve të reja.

• Alternativa: Në vend të privatizimit, qeveria mund të marrë grante dhe kredi nga institucionet ndërkombëtare, por kjo do të ndikojë borxhin publik.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i kushtueshëm dhe kërkon financim të madh)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Mbajtja e aseteve strategjike nën kontroll shtetëror garanton siguri energjetike

• Pozitiv:

  • Siguron kontroll mbi çmimet e energjisë dhe shmang spekulimet nga privatët.

  • Rrit sovranitetin energjetik dhe parandalon varësinë nga kompani të huaja.

  • Forcon transparencën dhe ndalon abuzimet me kontrata klienteliste.

• Negativ:

  • Nëse menaxhimi publik nuk është efikas, rrezikohet rritja e borxhit të ndërmarrjeve publike.

  • Shteti mund të mos ketë fonde të mjaftueshme për të ndërtuar impiante të rinj pa përfshirë privatët.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim kryesisht pozitiv, por me rreziqe për menaxhimin financiar)

5. Kapacitetet Institucionale dhe Ligjore

⚠️ Qeveria duhet të ndryshojë ligjet për të ndaluar privatizimin e aseteve

• Aktualisht, privatizimi dhe koncesionet janë të lejuara me ligj dhe disa projekte janë në proces:

  • HEC Skavica (me Bechtel)

  • TEC-i i Vlorës (planifikohet të jepet me koncesion)

• Për të ndaluar privatizimin, qeveria duhet të ndryshojë ligjet e privatizimit dhe koncesioneve ose të ndërpresë kontratat ekzistuese.

• Kjo mund të sjellë padi ndërkombëtare nga investitorët privatë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten reforma ligjore dhe mbrojtje ndaj padive të mundshme)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Ndryshimet ligjore dhe financiare kërkojnë kohë

• Ndalimi i privatizimit mund të miratohet shpejt me ndryshime ligjore.

• Forcimi i menaxhimit shtetëror kërkon investime afatgjata (5-10 vjet).

• Disa koncesione janë të lidhura për dekada dhe nuk mund të anulohen lehtë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Zbatimi i plotë kërkon vite dhe mbështetje financiare të fortë)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Mbrojtjen e Aseteve Publike dhe Ndalimin e Privatizimit”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi mekanizmat e zbatimit)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Politikat e mëparshme kanë favorizuar privatizimin dhe koncesionet)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Mbajtja e aseteve shtetërore kërkon investime të mëdha)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Siguron sovranitet energjetik, por me sfida financiare)

• Kapacitetet Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Ndryshimet kërkojnë reforma dhe rrezikojnë padi ndërkombëtare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Ndryshimet ligjore mund të bëhen shpejt, por investimet kërkojnë më shumë kohë)

Premtimi për të ndaluar privatizimin e burimeve strategjike është një angazhim i rëndësishëm për sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, realizimi i tij kërkon ndryshime ligjore, financim të madh dhe një menaxhim më efikas të ndërmarrjeve publike.

Suksesi i këtij premtimi varet nga:

1. Sigurimi i burimeve financiare për të përmirësuar infrastrukturën shtetërore.

2. Miratimi i ligjeve të reja për të ndaluar koncesionet dhe privatizimin.

3. Forcimi i transparencës dhe efikasitetit të menaxhimit shtetëror për të shmangur abuzimet dhe humbjet.

Nëse këto masa nuk merren, shteti mund të përballet me probleme financiare dhe ligjore, duke rritur rrezikun që sektori energjetik të ketë nevojë për rritje tarifash ose borxhe shtesë për të mbuluar kostot.