Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Krijimi i Dy Zonave të Lira Ekonomike”

Qartësia e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)

Premtimi është i qartë dhe synon të krijojë një mjedis të favorshëm për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë duke ofruar zona të lira ekonomike pa taksa, me një partneritet 10% të kapitalit nga shteti për çdo inovacion. Kjo mund të duket si një mundësi për të nxitur zhvillimin e teknologjisë dhe inovacionit. Megjithatë, ky propozim ngre pyetje në lidhje me realitetin e tij dhe mundësitë për t’u realizuar, duke pasur parasysh dështimet e mëparshme të nismave të ngjashme dhe sfidat që kanë dalë gjatë implementimit të politikave të ngjashme në të kaluarën.

Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️📊 Vlerësimi: (3/5)

Në Shqipëri, ka pasur disa përpjekje për të nxitur zhvillimin e zonave ekonomike të lira në të kaluarën, por shumë nga këto janë hasur në vështirësi të mëdha administrative dhe financiare. Krijimi i dy zonave të lira ekonomike, pa taksa, mund të duket një iniciativë premtuese, por në praktikë ka pasur vështirësi në menaxhimin e këtyre projekteve dhe mungesën e burimeve të nevojshme për të mbështetur zhvillimin e qëndrueshëm të industrive të larta dhe start-up-eve.

🔹 Problemet e mundshme:

• Mungesa e një infrastrukture të nevojshme për zhvillimin e këtyre zonave.

• Ndërmarrja e një partneriteti 10% nga shteti mund të krijojë një barrë financiare që është e vështirë të menaxhohet në kontekstin e një buxheti të kufizuar.

• Dështimi i mëparshëm i nismave të tilla, që nuk arritën të ofronin përfitime të qëndrueshme.

Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)

Për të realizuar këtë propozim, disa hapa duhet të merren në konsideratë:

🔹 Krijimi i Zonave të Lira Ekonomike:Për të krijuar zona të tilla, është e nevojshme një infrastrukturë e përgatitur mirë, përfshirë mbështetje ligjore dhe administrative që do të mundësojë një funksionim të pandërprerë dhe efikas të këtyre zonave. Zhvillimi i një kuadri të qartë ligjor dhe të rregullave për t’u siguruar që start-up-et dhe kërkuesit shkencorë përfitojnë pa vonesa është esencial.

🔹 Partneriteti Shtetëror:Ky partneritet i shtetit me 10% të kapitalit kërkon një plan të detajuar dhe një strategji të qartë financiare për të siguruar që investimi i shtetit të sjellë kthim të mjaftueshëm për të justifikuar përfshirjen e tij.

Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:

Masa	Kosto vjetore (milionë euro)	Burimi i Financimit
Krijimi i infrastrukturës për zonat e lira	10 – 20	Buxheti i Shtetit / Donatorë
Mbështetje për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë	15 – 30	Buxheti i Shtetit / Investitorë Privatë
Mbështetje për partneritetin shtetëror (10% kapital)	10 – 20	Buxheti i Shtetit
TOTAL (për 1 vit)	35 – 70	Buxheti i Shtetit

🔹 Burimet e mundshme financimi:Ky projekt mund të mbështetet nga buxheti i shtetit, por gjithashtu mund të kërkojë investitorë privatë dhe fonde ndërkombëtare. Megjithatë, për të realizuar këtë propozim, është e mundur që të ketë një nevojë të madhe për mbështetje financiare që mund të tejkalojë mundësitë e shtetit, sidomos nëse nuk ka një sistem të qëndrueshëm për mbledhjen e fondeve nga sektori privat.

Rrezik:Kostoja e lartë dhe mungesa e një strategjie të qartë për shfrytëzimin e burimeve mund të ndikojnë në dështimin e projektit, siç ka ndodhur me nisma të ngjashme në të kaluarën. Po ashtu, ka mundësi që ky investim të mos sjellë përfitime të dukshme për ekonominë, duke e lënë të pafunduar një projekt të cilin do ta mbajë shteti përgjegjës për një kohë të gjatë.

Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅📊 Vlerësimi: (3.8/5)

🔹 Ndikime pozitive:Ky propozim ka potencialin për të rritur investimet e huaja dhe lokale në sektorin e teknologjisë dhe inovacionit. Zhvillimi i industrive të reja dhe rritja e mundësive për punësim mund të jenë disa nga përfitimet që mund të sjellë ky propozim nëse realizohet me sukses. Kjo mund të forcojë gjithashtu bashkëpunimin ndërkombëtar dhe zhvillimin e njohurive dhe kapaciteteve në teknologji dhe kërkim shkencor.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Dështimi i këtyre zonave për të tërhequr investime të mjaftueshme, duke çuar në një rezultat të paqartë dhe të paqëndrueshëm ekonomik.

• Mungesa e përgatitjes dhe mbështetjes administrative për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë, që mund të sjellë dështim të objektivave të përcaktuara.

Afati i Zbatimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

Faza	Periudha	Veprimet kryesore
Faza 1	2025-2026	Krijimi i infrastrukturës dhe planifikimi ligjor për zonat e lira
Faza 2	2026-2027	Aktivizimi i mbështetjes për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë
Faza 3	2027-2028	Monitorimi dhe rregullimi i sistemit për të siguruar qëndrueshmëri

🔹 Sfida kryesore:Sigurimi që zonat e lira ekonomike të jenë funksionale dhe tërheqëse për investitorët ndërkombëtarë, ndërkohë që mbështetja administrative të jetë e mjaftueshme dhe e shpejtë për të realizuar objektivat e parashikuara.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5

Kategoria	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4	✅
Situata Aktuale	3	⚠️
Masat për Zbatimin	4	✅
Kostoja dhe Financimi	3.5	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	3.8	✅
Afati i Zbatimit	3	⚠️

Krijimi i dy zonave të lira ekonomike është një nismë që mund të ketë potencial, por gjithashtu ka disa rreziqe të rëndësishme që duhet marrë parasysh.Vështirësitë që kanë shoqëruar iniciativat e ngjashme në të kaluarën, si dhe sfidat financiare dhe administrative, e bëjnë këtë propozim të vështirë për t’u realizuar me sukses pa një plan të qartë dhe burime të mjaftueshme