Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Kompensimin dhe zgjidhjen e problemit të Pronës”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim ka dy objektiva të qarta:

1️⃣          Krijimi i një fondi prej 71,000 hektarësh për kthimin fizik të tokës – Kjo është një strategji për të rikthyer pronën për ata që kanë të drejta historike mbi të.2️⃣          Kompensimi monetar për pronarët që nuk mund të marrin fizikisht pronën e tyre – Kjo ka si qëllim sigurimin e një dëmshpërblimi të drejtë bazuar në vlerën e tregut.

📊 Vlerësimi: ✅ (4.8/5)Premtimi është konkret dhe ka një qasje të dyfishtë (kthim fizik ose kompensim monetar), duke synuar një zgjidhje gjithëpërfshirëse të çështjes së pronësisë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

⚠️ Historia e Kompensimeve

• Shqipëria ka një histori të gjatë të moszbatimit të premtimeve për kthimin dhe kompensimin e pronave.

• Ligji nr. 7501 (1991) ndau tokën pa u bazuar te pronësia historike, duke krijuar konflikte të vazhdueshme mes pronarëve të dikurshëm dhe atyre që e morën në përdorim pas 1991.

• Fondi për kompensimin monetar është i pamjaftueshëm, dhe shumë pronarë kanë marrë pagesa minimale në krahasim me vlerën reale të pronës.

• Shumë toka nuk mund të kthehen fizikisht sepse janë zënë nga ndërtimet informale ose janë privatizuar për qëllime të tjera.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (3.5/5)Zgjidhja e këtij problemi kërkon një reformë të thellë ligjore dhe financiare. Shqipëria nuk ka pasur sukses në përmbushjen e angazhimeve të mëparshme për kompensim.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

✅ Për ta bërë këtë premtim të realizueshëm, kërkohen disa masa konkrete:

1️⃣          Identifikimi i tokës për fondin prej 71,000 hektarësh

• Duhet të përcaktohet se ku ndodhet kjo tokë dhe nëse është e lirë për t’u kthyer.

• Duhet të shmangen zonat me konflikte të reja pronësore.

2️⃣          Përcaktimi i mekanizmit të kompensimit monetar

• A do të ketë një fond të veçantë në buxhet?

• A do të përdoren obligacione të qeverisë për të financuar këtë kompensim?

• A do të ketë një skemë pagese afatgjatë?

3️⃣          Sigurimi që vlerësimi i pronës të bëhet me standarde të drejtë

• Duhet të përcaktohet nëse vlera e tregut do të përllogaritet në bazë të çmimeve aktuale ose të vlerave historike.

📊 Vlerësimi: ✅ (4.0/5)Masat janë të arsyeshme, por kërkojnë një plan të detajuar dhe të qartë për t’u zbatuar.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

⚠️ Kostoja e këtij programi është shumë e lartë.

🔹 71,000 hektarë tokë me vlerë mesatare 10,000 €/ha → 710 milionë euro🔹 Kompensimi monetar për tokat që nuk mund të kthehen → Mbi 1 miliard euro

🔎 Burimet e mundshme të financimit:✅ Buxheti i shtetit – Qeveria mund të ndjekë një strategji shumëvjeçare për të shpërndarë koston.✅ Obligacione të veçanta për pronarët – Qeveria mund të lëshojë obligacione të garantuara për kompensimin.✅ Të ardhurat nga privatizimet – Mund të përdoren fondet nga shitja e pronave shtetërore.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (3/5)Kjo nismë kërkon një financim të madh që mund të mos jetë i realizueshëm pa një plan të qartë për mbulimin e kostove.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Efektet pozitive:✅ Siguri më e madhe për pronarët – Ata që kanë pritur për dekada do të marrin një zgjidhje tare.✅ Përmirësimi i klimës së investimeve – Një mjedis me më pak pasiguri pronësore do të inkurajojë investimet.✅ Zvogëlim i konflikteve – Një skemë e qartë kompensimi do të ulë numrin e çështjeve gjyqësore për pronën.

Rreziqet e mundshme:⚠️ Dështimi në mbledhjen e fondeve për kompensimin mund ta bëjë programin të paefektshëm.⚠️ Mund të krijohen pabarazi të reja, nëse disa pronarë përfitojnë më shumë sesa të tjerët.⚠️ Rreziku i korrupsionit në procesin e shpërndarjes së tokës dhe kompensimit.

📊 Vlerësimi: ✅ (4.3/5)Ky projekt ka një ndikim shumë pozitiv, por kërkon transparencë dhe administrim të fortë për të shmangur problemet.

6. Afati i Zbatimit

⚠️

📅 2025-2026

• Identifikimi i fondit prej 71,000 hektarësh

• Hartimi i skemës së kompensimit monetar

• Krijimi i një mekanizmi transparent për shpërndarjen e fondeve

📅 2026-2028

• Fillimi i kthimit fizik të pronave

• Ngritja e fondit të kompensimit monetar

• Nisja e pagesave të para për pronarët që nuk mund të rikthejnë tokën

📅 2028-2030

• Finalizimi i procesit të kompensimit për shumicën e pronave

• Përmirësimi i regjistrimit të pronave për të parandaluar probleme të reja

📊 Vlerësimi: ⚠️ (3.2/5)Afati i zbatimit është i gjatë dhe mund të përballet me vonesa për shkak të problemeve financiare dhe administrative.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5🔹 Qartësia e Premtimit: ✅ (4.8/5)🔹 Situata Aktuale: ⚠️ (3.5/5)🔹 Masat për Zbatimin: ✅ (4.0/5)🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (3/5)🔹 Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.3/5)🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️ (3.2/5)

Ky premtim ka një ndikim të madh dhe është një hap drejt zgjidhjes së një prej problemeve më të ndërlikuara të Shqipërisë. Megjithatë, ai kërkon një planifikim të kujdesshëm financiar dhe administrativ për të shmangur dështimet e mëparshme në procesin e kthimit dhe kompensimit të pronave.