Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Investime të reja në Kulturë dhe Art”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi përfshin:

• Dyfishimin e buxhetit për kulturën dhe artin.

• Ristrukturimin e Ministrisë së Kulturës për të mbështetur zhvillimin e artit dhe degëve të tjera të kulturës.

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Se si do të realizohet ristrukturimi i Ministrisë së Kulturës dhe cilat do të jenë ndryshimet konkrete që do të mundësojnë mbështetje më të madhe për artin.

• Metoda e alokimit të buxhetit të dyfishuar dhe mënyra e monitorimit të shpenzimeve për projektet kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Premtimi është i qartë, por ka mungesë të informacionit mbi detajet operative që do të mundësojnë realizimin e tij.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Buxheti i Ulët për Kulturën

• Aktualisht, buxheti për kulturën është tejet i ulët (rreth 0.6% të PBB-së), duke bërë të vështirë zhvillimin dhe mbështetjen e projekteve të mëdha kulturore dhe artistike.

• Shpërndarja e buxhetit është shumë e centralizuar në Tiranë, duke lënë qytetet e tjera të pazhvilluara në këtë fushë.

• Projektet kulturore shpesh nuk kanë fonde të mjaftueshme për realizim dhe mbështetje të qëndrueshme.

b) Struktura e Ministrisë së Kulturës

• Ministria e Kulturës është e ngarkuar me një mori detyrash që përfshijnë kulturën, trashëgiminë dhe artin, por ka mungesë të burimeve dhe një organizim të qartë për të mbështetur çdo degë.

• Mungon koordinimi midis institucioneve kulturore dhe shtetit, duke penguar zhvillimin e qëndrueshëm të sektorit.

• Shumë institucione kulturore janë të keqmenaxhuara dhe kanë mungesë të burimeve për t’u zhvilluar.

c) Mungesa e Investimeve Private në Kulturë

• Mungesa e mundësive financiare dhe mbështetjes për artistët e rinj dhe projektet e pavarura bllokon zhvillimin e shprehjes artistike në vend.

• Mungon angazhimi i sektorit privat për të mbështetur artin dhe kulturën, duke lënë vetëm burimet publike për financimin e aktiviteteve kulturore.

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Problemet janë të shumta dhe kërkojnë një ndërhyrje të fuqishme për të siguruar një zhvillim të qëndrueshëm të kulturës dhe artit.

3. Masat Konkret për Investimet e Reja në Kulturë dhe Art

a) Dyfishimi i Buxhetit për Kulturën dhe Artin

🔹 Rritja e buxhetit për kulturën në 1.2-1.5% të PBB-së gjatë 5 viteve të ardhshme.🔹 Shpërndarja e fondeve në mënyrë të drejtë për qytetet e tjera, duke mundësuar zhvillimin e projekteve kulturore dhe mbështetje për artistët jashtë Tiranës.🔹 Fokusimi në fushat me potencial të lartë për zhvillimin kulturor, si industria e filmave, muzika dhe artet pamore.

b) Ristrukturimi i Ministrisë së Kulturës

🔹 Krijimi i një departamenti të posaçëm për mbështetje të artit dhe kulturës brenda Ministrisë, i cili do të koordinojë programet dhe projektet e financuara nga shteti.🔹 Zhvillimi i një sistemi monitorimi dhe vlerësimi të projekteve kulturore, për të siguruar përdorimin efikas të fondeve dhe për të mbështetur transparencën.🔹 Përfshirja e ekspertëve dhe organizatave të pavarura kulturore në proceset e vendimmarrjes për të siguruar një qasje më gjithëpërfshirëse dhe profesionale.

c) Nxitja e Investimeve Private në Kulturë

🔹 Krijimi i mundësive për partneritete publiko-private, si përmes sponsorizimeve dhe mbështetje financiare nga bizneset.🔹 Incentivimi i bizneseve që investojnë në art dhe kulturë përmes taksave të ulëta dhe stimujve fiskalë.🔹 Rritja e mundësive për artistët e rinj dhe për projekte kulturore me potencial ndërkombëtar.

d) Mbështetje për Projektet Kulturore dhe Artin Pavarur

🔹 Ofrimi i granteve dhe financimeve për projektet e pavarura, për artistët që nuk janë pjesë e institucioneve të mëdha kulturore.🔹 Krijimi i mundësive për ekspozita dhe performanca në hapësira alternative, për të stimuluar kreativitetin dhe eksperimentimin artistik.🔹 Programi i shkëmbimit ndërkombëtar për të mundësuar promovimin e artistëve shqiptarë jashtë vendit.

⚖ Vlerësimi: 4.7/5 Masat janë shumë të detajuara dhe adresojnë çështje thelbësore për zhvillimin e sektorit të kulturës, por kërkojnë një angazhim të fortë dhe afatgjatë.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Dyfishimi i Buxhetit për Kulturën: 50-70 milionë euro/vit (nga 25-35 milionë euro aktualisht).🔹 Ristrukturimi i Ministrisë së Kulturës dhe mbështetje për projektet kulturore: 5-10 milionë euro/vit.🔹 Incentivimi i investimeve private dhe financimet për projekte të pavarura: 5-10 milionë euro/vit.

Totali i mundshëm i investimeve: 60-90 milionë euro/vit

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit për kulturën, me rritje progresive çdo vit.✅ Fondet e BE-së dhe organizatave ndërkombëtare për zhvillimin kulturor dhe trashëgiminë.✅ Financime nga sektori privat, përmes partneriteteve dhe sponsorizimeve.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Financimi është i mundur, por kërkon strategji të qartë dhe mbikëqyrje të menaxhuar mirë.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritja e mundësive për artistët dhe kulturën në Shqipëri.✅ Zhvillimi i një tregu më të qëndrueshëm për artin dhe kulturën.✅ Përmirësimi i imazhit të Shqipërisë si një vend i pasur kulturorisht dhe artistikisht.✅ Krijimi i mundësive të reja punësimi në sektorët e kulturës dhe artit.⚠ Sfida kryesore: Monitorimi dhe alokimi efikas i fondeve.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Ndikimi ekonomik dhe social do të jetë pozitiv, por kërkon menaxhim të kujdesshëm për të siguruar qëndrueshmërinë.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Dyfishimi i buxhetit dhe hartimi i planit për ristrukturimin e Ministrisë së Kulturës.📌 3-5 vitet e ardhshme: Implementimi i programit të investimeve për projektet kulturore dhe krijimi i mundësive për investime private.📌 6-10 vitet: Përmirësimi i mëtejshëm i sektorit të kulturës dhe promovimi i tij në arenën ndërkombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.4/5 Afati është realist, por kërkon angazhim të vazhdueshëm për të siguruar rezultate afatgjatë.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.2/5)

• Situata dhe Problemet: ⚠️ (4.0/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.7/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.3/5)

• Ndikimi dhe Afati: ✅ (4.4/5)

Premtimi ka një bazë të fortë, por kërkon një plan të detajuar dhe zbatim të kujdesshëm për të siguruar suksesin.