Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Eliminimi i Sporteleve Fizike dhe Kalimi në Formatin Dixhital”

Premtimi:

Kalimi i të gjitha shërbimeve publike në formatin dixhital për të eliminuar sportelet fizike, reduktuar korrupsionin e vogël dhe përmirësuar efikasitetin e administratës.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë në qëllim, por ka paqartësi në disa aspekte kryesore:

1. Cilat shërbime do të kalojnë 100% në format dixhital?

   • A përfshin kjo të gjitha shërbimet publike, përfshirë ato që kërkojnë verifikime fizike, si regjistrimi i pronave dhe dokumentet e gjendjes civile?

   • A do të ketë shërbime hibride për qytetarët që nuk kanë akses në internet ose nuk janë të familjarizuar me teknologjinë?

2. Çfarë garancish ofron qeveria për sigurinë kibernetike dhe funksionimin e sistemit?

   • A ka një strategji për mbrojtjen e të dhënave personale dhe për të parandaluar sulmet kibernetike?

   • Si do të trajtohen mungesat e infrastrukturës në zonat rurale dhe për grupet vulnerabël?

3. A do të ketë ndihmë për qytetarët që nuk janë të aftë të përdorin shërbimet dixhitale?

   • Si do të trajtohen grupet e moshuara, njerëzit me aftësi të kufizuara dhe ata që nuk kanë akses në pajisje dixhitale?

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i qartë, por ka mungesë detajesh për aksesin, sigurinë dhe mbështetjen për grupet vulnerabël.)

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

📊 Gjendja aktuale e shërbimeve dixhitale në Shqipëri

• Portali e-Albania ofron shumicën e shërbimeve publike online, përfshirë:

  ✅ Aplikime për certifikata familjare dhe gjendje civile.

  ✅ Aplikime për leje ndërtimi, patenta dhe licenca biznesi.

  ✅ Shërbime të tatimeve dhe doganave.

  ✅ Regjistrime për sigurimet shoqërore dhe pensionet.

• Problemet kryesore:

  ❌ Ndërprerjet e sistemit – Në vitin 2022 dhe 2023, portalet qeveritare pësuan sulme kibernetike dhe shërbimet u bllokuan për disa ditë.

  ❌ Korrupsioni i fshehur – Edhe pse sportelet janë reduktuar, zvarritjet artificiale dhe tarifat jozyrtare për përshpejtimin e aplikimeve vazhdojnë.

  ❌ Mungesa e aksesit për grupe të caktuara – Një përqindje e lartë e të moshuarve dhe banorëve të zonave rurale nuk përdorin internetin dhe kanë vështirësi në përdorimin e shërbimeve dixhitale.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Shërbimet janë të dixhitalizuara, por problemet e aksesit, korrupsionit të fshehur dhe sigurisë janë ende të pranishme.)

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

✅ 1️⃣                Infrastrukturë dixhitale e qëndrueshme dhe e sigurt

• Investime në sigurinë kibernetike për të mbrojtur të dhënat personale të qytetarëve.

• Përmirësimi i serverave dhe sistemit të backup-it për të shmangur ndërprerjet e shërbimeve.

• Partneritete me kompani ndërkombëtare të teknologjisë për menaxhimin e të dhënave dhe mbrojtjen nga sulmet kibernetike.

✅ 2️⃣                Qendra ndihmëse për grupet vulnerabël

• Krijimi i “Pikave të Ndihmës Dixhitale” në bashki dhe zona rurale për të ndihmuar qytetarët që nuk kanë akses ose nuk dinë të përdorin shërbimet online.

• Trajnime për të moshuarit dhe njerëzit me aftësi të kufizuara për përdorimin e shërbimeve dixhitale.

• Alternativa telefonike ose asistencë përmes zyrave postare për ata që nuk mund të përdorin internetin.

✅ 3️⃣                Mbikëqyrja e efektivitetit të reformës

• Krijimi i një mekanizmi vlerësimi për të monitoruar nëse shërbimet dixhitale po funksionojnë siç duhet.

• Zbulimi dhe ndëshkimi i korrupsionit të fshehur (p.sh., zvarritja e qëllimshme e aplikimeve dixhitale për të nxitur ryshfetin).

📌 Vlerësimi: ✅ (Masat janë të qarta dhe të realizueshme, por kërkojnë investime dhe mbikëqyrje të fortë.)

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

💰 Shpenzimet e Nevojshme

• Siguria kibernetike dhe modernizimi i serverave: 15-20 milionë euro.

• Pikat e ndihmës për grupet vulnerabël: 5-8 milionë euro.

• Trajnime për administratën publike dhe qytetarët: 3-5 milionë euro.

📌 Mundësi Financimi✅ Grante nga BE dhe institucionet ndërkombëtare për dixhitalizimin dhe sigurinë kibernetike.✅ Partneritete me kompani teknologjike për menaxhimin dhe përmirësimin e sistemit.

📌 Vlerësimi Fiskal: ⚠️ (Kostoja është e lartë, por e menaxhueshme nëse sigurohet mbështetje ndërkombëtare.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ndikimi pozitiv:

• Shërbime më të shpejta dhe reduktim i korrupsionit të vogël.

• Kursim kohe dhe parash për qytetarët që nuk do të kenë nevojë të vizitojnë fizikisht sportelet.

• Administratë publike më efikase dhe e fokusuar në zgjidhjen e çështjeve më komplekse.

⚠️ Rreziqet potenciale:

• Mund të krijojë përjashtim për qytetarët që nuk kanë akses në internet ose nuk janë të aftë të përdorin teknologjinë.

• Sulmet kibernetike dhe rrjedhja e të dhënave mund të dëmtojnë besimin e qytetarëve në sistem.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi është kryesisht pozitiv, por duhet menaxhim i mirë për të shmangur përjashtimin e grupeve të rrezikuara.)

6. Afati i Zbatimit

📅 Afati i parë i mundshëm: 2025-2028

• 2025-2026 – Investime në sigurinë kibernetike dhe modernizimin e sistemeve.

• 2027 – Krijimi i qendrave ndihmëse dhe trajnime për qytetarët.

• 2028 – Eliminimi i plotë i sporteleve fizike dhe kalimi në formatin dixhital.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është i arritshëm, por kërkon zbatim të kujdesshëm.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Eliminimi i Sporteleve Fizike dhe Kalimi në Formatin Dixhital”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

🔹 Qartësia e Premtimit: ⚠️🔹 Situata Aktuale: ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: ✅🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️🔹 Ndikimi Social dhe Ekonomik: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️

Ky premtim është i realizueshëm, por duhet të shoqërohet me investime të larta në siguri kibernetike dhe akses për grupet vulnerabël.