Dyfishimi i Buxhetit për Shëndetësinë
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin mbi “Dyfishimin e Buxhetit për Shëndetësinë”
1. Qartësia e Premtimit ✅ (5/5 – Shumë e Lartë)
Ky premtim është i qartë dhe i matshëm:
- Dyfishimi i buxhetit për shëndetësinë është një objektiv konkret dhe i kuptueshëm.
- Mund të matet duke krahasuar shpenzimet për shëndetësinë para dhe pas zbatimit.
- Objektiv i qartë dhe i verifikueshëm, ndaj ka një vlerësim të lartë të fizibilitetit në këtë aspekt.
2. Korniza Ligjore dhe Institucionale ⚠️ (3/5 – Mesatare)
Pengesat kryesore lidhen me:
- Nevoja për ndryshime ligjore për të lehtësuar rritjen e investimeve publike në sektorin shëndetësor.
- Rishikimi i strategjive dhe politikave financiare për të bërë të mundur një rritje të tillë të financimeve.
- Përfshirja e aktorëve të tjerë, si organizatat ndërkombëtare dhe shoqatat shëndetësore, për të siguruar mbështetje dhe ekspertizë.
- Reformimi i sistemit të prokurimit publik, për të parandaluar abuzimet dhe për të garantuar një përdorim më efikas të fondeve shtetërore.
- Rezistenca nga grupet e interesit që përfitojnë nga struktura aktuale e financimit të shëndetësisë.
Ndryshimet ligjore janë të realizueshme, por kërkojnë kohë dhe koordinim institucional.
3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi ⚠️ (2/5 – Ulët)
Llogaritja e kostos:
- PBB e Shqipërisë në 2024:2 miliardë euro.
- Buxheti aktual për shëndetësinë: Rreth 3% e PBB-së (~750 milionë euro).
- Dyfishimi i buxhetit: Kërkon rreth 750 milionë euro shtesë çdo vit.
- Burime të mundshme financimi:
- Rritja e të ardhurave nga taksat, por kërkon rritje ekonomike të qëndrueshme.
- Rialokimi i shpenzimeve publike, por kjo mund të ndikojë negativisht në sektorë të tjerë.
- Marrja e kredive ose borxhit publik, por rrezikon rritjen e deficitit buxhetor.
Kapaciteti fiskal është i kufizuar, dhe një rritje kaq e madhe e shpenzimeve do të kishte një ndikim të madh në stabilitetin financiar.
4. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅ (4/5 – Lartë)
Ndikime pozitive:
- Përmirësimi i shëndetit publik, duke ulur kostot e trajtimeve në periudhë afatgjatë.
- Rritja e cilësisë së jetesës dhe produktivitetit të forcës së punës.
- Më shumë vende pune në sektorin shëndetësor, duke ndihmuar në uljen e papunësisë.
Ndikimi ekonomik dhe social është shumë i favorshëm, por sfida mbetet në financimin e tij.
5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ ⚠️ (3/5 – Mesatare)
- Vullneti politik ekziston, por duhet një strategji afatgjatë dhe angazhim mbi një mandat qeverisës.
- Administrata publike duhet të përmirësojë kapacitetet e saj për të menaxhuar një rritje të tillë të buxhetit.
- Korrupsioni dhe abuzimi me fondet publike mund të jenë pengesa për efektivitetin e rritjes së financimeve.
Ekziston vullneti politik për ta promovuar këtë premtim, por menaxhimi dhe mbikëqyrja mbeten sfidë.
6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit ⚠️ (2/5 – Ulët)
- Afati për realizimin e dyfishimit të buxhetit është shumë ambicioz.
- Një rritje e menjëhershme do të ishte e vështirë për t’u administruar, ndaj do të kërkohej një zbatim gradual në disa vite.
- Mund të ketë vonesa për shkak të reformave të nevojshme administrative dhe infrastrukturore.
Realizimi i plotë i premtimit brenda një mandati është i pamundur pa rreziqe të mëdha fiskale.
7. Ndikimi në Cilësinë e Shërbimeve Shëndetësore ✅ (5/5 – Shumë i Lartë)
- Më shumë fonde = më shumë investime në infrastrukturë dhe personel mjekësor.
- Shërbimet shëndetësore do të bëhen më të aksesueshme dhe cilësore.
- Mund të përmirësojë besimin e qytetarëve në sistemin shëndetësor publik, duke reduktuar varësinë nga shërbimet private.
Ndikimi në cilësinë e shërbimeve është padyshim pozitiv, por kërkon menaxhim të mirë të fondeve.
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit
Elementi |
Vlerësimi (0-5) |
Qartësia e Premtimit |
✅ 5/5 |
Korniza Ligjore dhe Institucionale |
⚠️ 3/5 |
Mbështetja Buxhetore dhe Financimi |
⚠️ 2/5 |
Ndikimi Ekonomik dhe Social |
✅ 4/5 |
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ |
⚠️ 3/5 |
Implementimi dhe Afati i Zbatimit |
⚠️ 2/5 |
Ndikimi në Cilësinë e Shërbimeve Shëndetësore |
✅ 5/5 |