Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Digjitalizimi i Plotë i Sistemit të Drejtësisë”

Premtimi:

Procesi i digjitalizimit të sistemit të drejtësisë për të rritur transparencën, efikasitetin dhe aksesin në proceset ligjore.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë, por disa elemente mbeten të paqarta:

1. Cilat janë konkretisht komponentët e digjitalizimit?

   • A përfshin vetëm sistemin gjyqësor apo edhe prokurorinë, noterinë dhe avokatinë?

   • A përfshin automatizimin e vendimeve gjyqësore dhe integrimin e inteligjencës artificiale për shqyrtimin e çështjeve?

2. Çfarë niveli transparence do të arrihet?

   • A do të ketë akses publik në vendimet gjyqësore dhe proceset?

   • A do të ofrohet gjurmimi online i çështjeve gjyqësore për qytetarët dhe palët e interesuara?

3. Cilat janë hapat konkretë për implementimin e plotë?

   • A është planifikuar një fazë testimi përpara se të zbatohet në të gjithë sistemin?

   • A do të përfshihet edhe trajnimi i stafit ligjor dhe gjyqësor për përdorimin e teknologjisë?

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i qartë në qëllim, por mungojnë detaje për mënyrën e zbatimit.)

2. Situata Aktuale në Shqipëri

📊 Të dhëna dhe sfida:

• Procesi i digjitalizimit ka nisur pjesërisht, por ende nuk është i plotë.

• Portali e-Albania ofron disa shërbime për drejtësinë, por ende ka kufizime në aksesin online të vendimeve gjyqësore dhe dokumenteve ligjore.

• Proceset gjyqësore janë të ngadalta dhe burokratike, duke ndikuar në transparencën dhe efikasitetin e sistemit.

• Rreziku i sulmeve kibernetike dhe siguria e të dhënave personale mbeten një sfidë e madhe.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Digjitalizimi ka filluar, por ka ende shumë pengesa teknike dhe burokratike për ta përfunduar.)

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

1️⃣          Ndërtimi i Një Sistemi Gjithëpërfshirës Digjital

Krijimi i një databaze të unifikuar për të gjitha çështjet gjyqësore dhe vendimet e marra.

Integrimi me sistemet e tjera publike, si tatimet, noteria, dhe policia, për të përmirësuar efikasitetin e hetimeve dhe proceseve ligjore.

2️⃣          Automatizimi i Procesit Gjyqësor

Implementimi i një platforme online për paraqitjen dhe ndjekjen e çështjeve gjyqësore.

Integrimi i teknologjisë blockchain për të garantuar sigurinë dhe transparencën e dokumenteve gjyqësore.

Përdorimi i inteligjencës artificiale për shqyrtimin e dosjeve dhe sugjerimin e zgjidhjeve ligjore bazuar në precedentë.

3️⃣          Rritja e Transparencës për Publikun

Publikimi online i vendimeve gjyqësore dhe gjurmimi i proceseve përmes një platforme të hapur për qytetarët.

Përmirësimi i qasjes në drejtësi përmes shërbimeve online, duke lehtësuar aplikimet për dokumente ligjore dhe ndihmën juridike.

4️⃣          Trajnimi i Gjyqtarëve dhe Juristëve

Organizimi i trajnimeve për gjyqtarët, avokatët dhe prokurorët mbi përdorimin e teknologjisë së re.

Sigurimi i ekspertëve IT në gjykata për të garantuar funksionimin e sistemit të digjitalizuar.

📌 Vlerësimi: ✅ (Masat janë të realizueshme, por kërkojnë investime dhe koordinim të madh institucional.)

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

💰 Shpenzimet e nevojshme:

• Zhvillimi i platformës dixhitale: 10-15 milionë euro.

• Sigurimi i serverëve dhe infrastrukturës IT: 5-8 milionë euro.

• Trajnimi i stafit dhe mbështetja teknike: 3-5 milionë euro në vit.

📌 Mundësi financimi:✅ Buxheti i shtetit dhe fondet e BE-së për reformën në drejtësi.✅ Partneritet me kompani teknologjike për implementimin e softuerëve.

📌 Vlerësimi Fiskal: ⚠️ (Kostoja është e lartë, por e përballueshme nëse sigurohen fonde nga BE-ja.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ndikimi pozitiv:

• Ulja e korrupsionit dhe rritja e transparencës.

• Shpejtimi i procedurave gjyqësore, duke reduktuar burokracinë.

• Lehtësimi i aksesit në drejtësi për qytetarët dhe bizneset.

• Reduktimi i shpenzimeve të shtetit për administrimin e çështjeve ligjore.

⚠️ Rreziqet potenciale:

Sulmet kibernetike dhe keqpërdorimi i të dhënave.

Rezistenca nga pjesë të sistemit të drejtësisë, për shkak të mungesës së përvojës me teknologjinë.

📌 Vlerësimi: ✅ (Nëse zbatohet mirë, do të ketë ndikim shumë pozitiv.)

6. Afati i Zbatimit

📅 Afati i parë i mundshëm: 2025-2028

• 2025 – Zhvillimi i platformës dhe testimi pilot.

• 2026 – Implementimi në gjykatat kryesore.

• 2027 – Trajnimi i plotë i stafit gjyqësor dhe nisja e përdorimit masiv.

• 2028 – Digjitalizimi i plotë i sistemit të drejtësisë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është ambicioz, por i realizueshëm me mbështetjen e duhur teknike dhe financiare.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Digjitalizimi i Plotë i Sistemës së Drejtësisë”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

🔹 Qartësia e Premtimit: ⚠️🔹 Situata Aktuale: ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: ✅🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️🔹 Ndikimi Social dhe Ekonomik: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️

Ky premtim është i realizueshëm, por kërkon një planifikim të detajuar për të garantuar sigurinë e të dhënave dhe trajnimin e personelit ligjor. Nëse zbatohet si duhet, do të transformojë sistemin e drejtësisë në Shqipëri, duke e bërë më transparent, efikas dhe të aksesueshëm për qytetarët.