Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Audit dhe Kontroll mbi Kontratat Koncesionare”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.8/5)

Premtimi është i qartë dhe i detajuar, duke përfshirë elemente të ndryshme që adresojnë auditorinë, procesin dhe pasojat e mundshme për shkeljet:

• Organizimi i auditimit ndërkombëtar për kontratat koncesionare të pasurive/burimeve natyrore.

• Gjetjet e auditit do të adresohen dhe do të zgjidhen kontratat koncesionare ku ka shkelje të kushteve kontraktore.

• Subjektet përgjegjëse për mbrojtjen e interesave të shtetit do të përballen me përgjegjësi penale.

• Do të konfiskohen pasuritë që janë marrë padrejtësisht shtetit shqiptar.

🔹 Dobësi: Aspektet lidhur me zbatimin e praktikave të auditimit ndërkombëtar dhe me procedurat e konfiskimit të pasurive mund të kenë nevojë për më shumë detaje, veçanërisht për sa i përket menaxhimit të resurseve ligjore dhe praktikat ndërkombëtare të auditimit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Aktualisht, ka mungesë transparence dhe mbikëqyrje të mjaftueshme mbi kontratat koncesionare, veçanërisht ato që lidhen me pasuritë natyrore dhe burimet shtetërore. Disa kontrata koncesionare kanë shkaktuar polemika për abuzime dhe përfitime të padrejta për palët private.

• Kontrolli dhe auditimi i kontratave ekzistuese ka qenë i pamjaftueshëm, duke sjellë mundësinë e shkeljeve të rregullave dhe të abuzimeve që dëmtojnë interesat e shtetit.

🔹 Probleme thelbësore:

• Mungesa e njohurive dhe kapaciteteve për të realizuar auditime ndërkombëtare të tillë.

• Dështimi në zbatimin e një sistemi të fortë mbikëqyrës për kontratat koncesionare dhe përfshirja e ekspertëve të jashtëm.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

🔹 Për organizimin e auditit ndërkombëtar dhe zbatimin e kontrolleve:

• Angazhimi i kompanive ndërkombëtare të njohura për të siguruar auditime të pavarura dhe të paanshme të kontratave koncesionare.

• Përcaktimi i kushteve dhe procedurave të qarta për hetimin dhe ndëshkimin e shkeljeve të kontratave.

• Krijimi i një komisioni të pavarur që do të monitorojë dhe mbikëqyrë ekzekutimin e auditimit dhe zbardhjen e gjetjeve të tij.

• Vënia në zbatim e ligjeve që sigurojnë përgjegjësi penale për ata që shkelin interesat e shtetit dhe konfiskimi i pasurive të fituara padrejtësisht.

🔹 Përfshirja e ekspertëve dhe organeve të tjera ndërkombëtare:

• Bashkëpunimi me institucione ndërkombëtare dhe organizata që mund të ofrojnë ekspertizë dhe mundësi trajnimi për auditorët dhe profesionistët vendas.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.3/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e auditit dhe kontrollit mbi kontratat koncesionare:

Masa	Kosto vjetore (milionë euro)
Angazhimi i kompanive ndërkombëtare për auditimin	1 – 3
Krijimi i strukturave mbikëqyrëse dhe monitorimi	0.5 – 1
Trajnimi dhe mbështetje për ekspertët vendas	0.5 – 1
Administrimi i procesit dhe implementimi i ligjeve	1 – 1.75
TOTAL (për 1 vit)	3 – 5.75

🔹 Burime të mundshme financimi:

• Pjesë e buxhetit të shtetit dhe fonde të dedikuara për zhvillimin e auditimit dhe mbikëqyrjes.

• Mundësi për të marrë mbështetje nga organizata ndërkombëtare për projektet e mbikëqyrjes dhe trajnimeve.

⚠️ Rrezik: Pasi ky është një projekt që përfshin auditorë dhe kompani ndërkombëtare, kostoja mund të jetë më e lartë dhe vështirësia e menaxhimit të burimeve mund të pengojë avancimin.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.6/5)

🔹 Ndikime pozitive:

• Kjo masë mund të kontribuoni në rritjen e transparencës dhe besimin e qytetarëve në proceset qeverisëse, duke garantuar që kontratat koncesionare nuk po shkelin interesat e shtetit dhe qytetarëve.

• Rritja e kontrollit mbi pasuritë natyrore dhe burimet shtetërore mund të sjellë një përdorim më të drejtë dhe efikas të këtyre resurseve, duke krijuar mundësi për zhvillim ekonomik më të qëndrueshëm.

• Përgjegjësia penale për ata që dëmtojnë interesat shtetërore mund të veprojë si një parandalues i fuqishëm për korrupsionin dhe shkeljet e tjera.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Mundësia e manipulimit të auditimeve nga palët me interesa të caktuara që mund të ndikojnë negativisht në gjetjet dhe zgjidhjen e problemeve.

• Vështirësitë e implementimit të procesit të konfiskimit të pasurive, duke pasur parasysh procedurat ligjore dhe mundësitë për sfida të gjata juridike.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

Faza	Periudha	Veprimet kryesore
Faza 1	2025 – 2026	Angazhimi i kompanive ndërkombëtare dhe krijimi i strukturave mbikëqyrëse.
Faza 2	2027 – 2028	Zbatimi i auditimeve dhe adresimi i gjetjeve të auditit.
Faza 3	2029 – 2030	Zbatimi i ligjeve dhe konfiskimi i pasurive të fituara padrejtësisht.

🔹 Sfida kryesore:

• Sigurimi që auditimi të jetë i paanshëm dhe efektiv për të identifikuar shkeljet dhe për të adresuar pasojat ligjore dhe ekonomike.

• Menaxhimi i proceseve të gjata ligjore për konfiskimin e pasurive dhe përballimi i mundësive për apelime dhe sfida juridike.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.8	✅
Situata Aktuale	4.2	⚠️
Masat për Zbatimin	4.5	✅
Kostoja dhe Financimi	4.3	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.6	✅
Afati i Zbatimit	4.4	⚠️

Premtimi për auditimin ndërkombëtar dhe kontrollin mbi kontratat koncesionare është i dukshëm dhe mund të rrisë besimin e qytetarëve në qeverisje. Kjo mund të ndihmojë në luftën kundër korrupsionit dhe abuzimeve me burimet shtetërore. Sidoqoftë, ky projekt kërkon një implementim të kujdesshëm, angazhim të profesionistëve ndërkombëtarë dhe mund të hasë pengesa në procesin e konfiskimit të pasurive dhe mbikëqyrjen e auditimit të plotë.