Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Anulimi i koncesioneve dhe PPP-ve abuzive”

1. Qartësia e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.3/5

🔹 Premtimi përcakton objektiva të rëndësishëm (eliminim i abuzimeve dhe rikthim i fondeve publike), por:

• Nuk përcakton çfarë konsiderohet “abuziv”: shkelje ligjore, mungesë eficience, kosto të ekzagjeruara, apo probleme me tenderimin?

• Nuk identifikon kriteret që do përdoren për përzgjedhjen e kontratave për anulim.

• Mungon qartësia mbi procesin juridik të anulimit dhe probabilitetin për kthim të fondeve.

🔸 Në mungesë të specifikimeve, premisa mbetet politikisht e fuqishme, por teknikisht e paqartë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ✅

📊 Vlerësimi: 4.4/5

🔹 Shqipëria ka një numër të madh koncesionesh/PPP të kontestuara:

• Rreth 200 kontrata PPP të miratuara në dekadën e fundit, shumica pa konkurrencë reale ose me parashikime financiare të rënda për buxhetin.

• Fushat më të kritikuara: shëndetësia (check-up, sterilizimi, laboratorët), rrugët (Milot-Balldren, Orikum-Dukat), inceneratorët, etj.

🔸 Raportet e KLSH, FMN, dhe Kontrollit të Lartë të Financave kanë evidentuar kosto të larta, mungesë transparence, dhe marrëveshje të pabarabarta për shtetin.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.0/5

🔹 Zbatimi kërkon:

• Auditim juridik dhe financiar të çdo kontrate, për të përcaktuar nëse janë abuzive dhe të anuluara pa penalitete.

• Rinegociim të kontratave, kur anulimi total sjell kosto më të larta se përfitimi.

• Ndjekje ligjore të personave përgjegjës – përfshirë drejtues publikë, firma konsulente dhe kompani private.

🔸 Këto masa kërkojnë:

• Kapacitete të larta juridike dhe negociuese.

• Bashkëpunim me prokurorinë, SPAK, KLSH dhe institucione ndërkombëtare.

• Mund të përballen me kundërpadi të kushtueshme në gjykatat arbitrazhi ndërkombëtare.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.1/5

🔹 Në rastin më të mirë:

• Anulimi ndalon rrjedhjen e mëtejshme të fondeve publike (vlera në miliarda lekë në vit).

• Mund të ketë kthim të pjesshëm të fondeve, nëse provohet mashtrim apo shkelje kontrate.

🔹 Në skenarin më të vështirë:

• Shteti detyrohet të paguajë dëmshpërblime në gjykata ndërkombëtare (për prishje të njëanshme kontrate).

• Kosto për avokim, auditim, ekspertizë ndërkombëtare.

🔸 Gjithsesi, mund të zbusë barrën buxhetore në afatmesëm, nëse selektimi bëhet i kujdesshëm dhe juridikisht korrekt.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Efektet pozitive përfshijnë:

• Rritje të besimit të qytetarëve dhe bizneseve në shtetin e së drejtës.

• Kthim i kontrollit publik mbi shërbime kritike dhe transparencë më e lartë në financat publike.

🔸 Rreziku afatshkurtër:

• Pengesë për investime private, nëse procesi perceptohet si politik dhe jo ligjor.

• Ndikim negativ në bilancet buxhetore, nëse kontratat anulohen pa mbështetje ligjore të fortë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.2/5

🔹 Zbatimi do të jetë i përshkallëzuar dhe kompleks:

Faza	Periudha	Përshkrimi
Faza 1	2025	Auditim i kontratave dhe kategorizim sipas rrezikut
Faza 2	2026–2027	Ngritje çështjesh në gjykata, anulime ose rinegociime
Faza 3	2027–2029	Implementim i alternativave ose rikthim fondesh

🔸 Procesi është politikisht ndjeshëm, kërkon institucione të pavarura dhe gjykata funksionale, si dhe presion ndërkombëtar për ruajtjen e investimeve.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.5/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	3.3	⚠️
Situata Aktuale	4.4	✅
Masat për Zbatimin	3.0	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.1	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.2	✅
Afati i Zbatimit	3.2	⚠️

Premtimi për anulimin e PPP-ve abuzive është politikisht i fuqishëm dhe publikisht i mbështetur, por kërkon një proces shumë të strukturuar, juridikisht të mbrojtur dhe institucionalisht të paanshëm.

Zbatueshmëria varet nga aftësia për të:

• Evidentuar kontratat me probleme reale,

• Justifikuar anulimin në mënyrë të mbrojtur juridikisht,

• Negociuar pa kosto të tepruara për buxhetin publik.

👉 Rekomandohet krijimi i një “Komisioni të Posaçëm të Vlerësimit të PPP-ve” me transparencë të lartë publike dhe përfaqësim të gjerë institucional.