Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Amnistia Periodike për Gratë dhe të Miturit”

Premtimi:

Aplikimi i një amnistie periodike për gratë dhe të miturit në sistemin e drejtësisë penale, me qëllim rehabilitimin dhe riintegrimin e këtyre grupeve vulnerabël.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë, por ka disa elemente që duhet të specifikohen më tej:

1. Çfarë do të thotë “amnisti periodike”? A do të ndodhë çdo vit, çdo mandat, apo në një afat të pacaktuar?

2. Cilat kategori të grave dhe të miturve do të përfitojnë? A përjashtohen ata që janë dënuar për krime të rënda?

3. Si do të sigurohet që amnistia të mos përdoret për abuzime ligjore?

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i qartë, por kërkon më shumë detaje për mënyrën e zbatimit.)

2. Situata Aktuale në Shqipëri

📊 Të dhëna dhe sfida:

• Shqipëria ka aplikuar amnisti penale herë pas here, kryesisht për raste specifike (p.sh., për festa kombëtare ose për raste të veçanta sociale).

• Gratë dhe të miturit përbëjnë një pjesë të vogël të popullsisë së burgjeve në Shqipëri, por mbeten grupe vulnerabël.

• Riintegrimi social pas dënimit është problematik: ka mungesë mbështetjeje për punësim, arsim dhe rehabilitim.

• Kritikat nga organizatat ndërkombëtare: Amnistitë e shpeshta mund të rrezikojnë parimin e drejtësisë dhe të dëmtojnë besimin në sistemin penal.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Amnistia është një praktikë e njohur, por kërkon mekanizma për të shmangur abuzimet dhe për të siguruar qëllimin rehabilitues.)

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

1️⃣          Hartimi i një Ligji të Qartë mbi Amnistinë Periodike

• Përcaktimi i kritereve të sakta: Kush përfiton? Për çfarë lloj veprash penale?

• Ndërtimi i një mekanizmi të monitorimit për të siguruar që përfituesit të mos përsërisin krimet.

2️⃣          Krijimi i Programeve për Riintegrimin Social

• Për gratë: Mësime profesionale, mbështetje për punësim dhe asistencë psikologjike.

• Për të miturit: Riintegrim në arsim, trajnime për aftësi pune dhe mbështetje psikosociale.

3️⃣          Forcimi i Sistemit të Drejtësisë për të Siguruar Zbatim të Rregullt

• Shmangia e përdorimit politik të amnistisë.

• Kontrolli i individëve që përfitojnë, për të parandaluar lirimin e personave që mund të paraqesin rrezik për shoqërinë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Për të shmangur keqpërdorimet, nevojitet një ligj i detajuar dhe një sistem i fuqishëm rehabilitimi.)

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

💰 Shpenzimet e nevojshme:

• Programet e rehabilitimit dhe riintegrimit: 3-5 milionë euro në vit.

• Trajnime dhe punësim për të liruarit nga burgu: 2-4 milionë euro në vit.

📌 Mundësi financimi:✅ Buxheti i shtetit për drejtësinë dhe rehabilitimin social.✅ Ndihma nga organizatat ndërkombëtare (BE, OKB, UNICEF) për riintegrimin e të miturve.

📌 Vlerësimi Fiskal: ⚠️ (Kostoja nuk është shumë e lartë, por kërkon angazhim afatgjatë të qeverisë.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ndikimi pozitiv:

• Riintegrimi i të miturve dhe grave në shoqëri do të ulë recidivizmin (përsëritjen e krimit).

• Kursimi i fondeve për burgjet, pasi numri i të dënuarve do të reduktohet.

• Përmirësimi i imazhit të Shqipërisë në raportet ndërkombëtare mbi të drejtat e njeriut.

⚠️ Rreziqet potenciale:

• Nëse aplikohet pa kritere të qarta, amnistia mund të dëmtojë besimin në sistemin e drejtësisë.

• Kritika nga shoqëria nëse persona me precedentë penalë të rrezikshëm lirohen.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi është kryesisht pozitiv, por me rreziqe që duhen menaxhuar me kujdes.)

6. Afati i Zbatimit

📅 Afati i parë i mundshëm: 2025-2026

• 2024 – Hartimi i ligjit dhe konsultimet me aktorët e sistemit të drejtësisë.

• 2025 – Zbatimi i amnistisë së parë dhe ndërtimi i programeve të rehabilitimit.

• 2026 – Monitorimi i efekteve dhe përmirësimi i politikave.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është realist, por zbatimi duhet të jetë gradual për të shmangur gabimet.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Amnistia Periodike për Gratë dhe Të Miturit”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

🔹 Qartësia e Premtimit: ⚠️🔹 Situata Aktuale: ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: ⚠️🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️🔹 Ndikimi Social dhe Ekonomik: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️

Ky premtim është i realizueshëm, por kërkon përcaktime të qarta ligjore dhe një strategji të mirë për rehabilitimin e të liruarve. Nëse zbatohet si duhet, mund të ndihmojë gratë dhe të miturit të riintegrohen në shoqëri, duke reduktuar mbipopullimin në burgje dhe përmirësuar drejtësinë sociale