Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “30% e Energjisë nga Burimet Diellore deri në 2030”

Ky premtim synon që deri në vitin 2030, 30% e prodhimit të energjisë në Shqipëri të vijë nga burimet diellore (fotovoltaike), duke synuar një sistem energjetik më të qëndrueshëm dhe të pashembullt për vendin.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë, por kërkon specifikime më të detajuaraSynimi për të arritur 30% të energjisë nga burimet diellore është një objektiv i qartë dhe ambicioz. Megjithatë, mungojnë detajet mbi mekanizmat e financimit, kapacitetin e investimeve dhe stimujt për investitorët privatë apo familjet që dëshirojnë të instalojnë panele diellore.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por pa një plan të detajuar zbatimi)

2. Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025

⚠️ Rezultate të dobëta në zhvillimin e energjisë dielloreNë mandatin 2021-2025, zhvillimi i energjisë diellore ka qenë më i ngadaltë se pritshmëritë. Shqipëria ka miratuar disa projekte të mëdha për parqe fotovoltaike, por realizimi i tyre ka qenë i pjesshëm. Për shembull:

• Parku Fotovoltaik i Karavastasë (140 MW) është ende në ndërtim.

• Parku i Spitallës (100 MW) ka pasur vonesa në nisjen e punimeve.

• Kapaciteti i instaluar fotovoltaik në vitin 2024 ishte vetëm rreth 5% e prodhimit total të energjisë.

Nëse ky trend vazhdon, arritja e 30% deri në 2030 do të kërkojë një rritje të madhe të investimeve dhe përshpejtim të projekteve.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progres i ulët deri më tani, nevojitet përshpejtim i investimeve)

3. Shpenzimet dhe Kostoja e Projektit

⚠️ Investimi fillestar është i lartë, por me kthim afatgjatëZhvillimi i energjisë fotovoltaike kërkon investime të mëdha fillestare. Kostoja mesatare për ndërtimin e parqeve diellore është 700-1000 € për kW të instaluar. Për të arritur 30% të prodhimit të energjisë nga dielli, Shqipëria do të duhet të instalojë të paktën 2.5-3 GW kapacitet fotovoltaik, që përkthehet në një kosto totale prej 1.75 – 3 miliardë euro.

• Financimi i këtyre projekteve mund të vijë nga investime private, kredi nga institucione ndërkombëtare dhe grante.

• Nëse pjesa më e madhe e financimit do të mbulohet nga buxheti i shtetit, atëherë ky premtim mund të ndikojë në rritjen e borxhit publik.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kosto të larta fillestare, por përfitime afatgjata)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Potencial i madh për zhvillim ekonomik dhe ulje të varësisë energjetike

• Përfitimet ekonomike: Rritja e prodhimit të energjisë diellore do të ulë varësinë nga hidrocentralet dhe do të sigurojë stabilitet më të madh në furnizimin me energji elektrike.

• Ulja e kostove për qytetarët dhe bizneset: Nëse investohet në panele diellore për familjet dhe bizneset, kjo mund të ulë faturat e energjisë dhe të nxisë përdorimin e teknologjive të pastra.

• Zhvillimi i industrisë së ripërtëritshme: Krijimi i kapaciteteve të reja do të hapë vende pune në sektorin e ndërtimit, mirëmbajtjes dhe teknologjisë së gjelbër.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime të mëdha për ekonominë dhe konsumatorët)

5. Kapacitetet Fiskale dhe Financimi

⚠️ Pa investime private, ky premtim mund të jetë i vështirë për t’u realizuarPër të arritur objektivin, duhet një angazhim serioz i qeverisë për të krijuar lehtësira fiskale për investitorët dhe për të siguruar mbështetje nga institucionet ndërkombëtare.

• Skemat e granteve dhe subvencioneve për familjet dhe bizneset duhet të jenë më të qarta dhe të aksesueshme.

• Nëse financimi mbështetet kryesisht nga buxheti i shtetit, kjo mund të krijojë presion mbi financat publike.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Mungesë e qartë e burimeve financiare)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Rrezik për vonesa në realizim

• Bazuar në ritmin e realizimit të projekteve energjetike në mandatin 2021-2023, Shqipëria duhet të pesëfishojë investimet në energjinë diellore për të arritur objektivin deri në 2030.

• Deri tani, vonesat në procedurat e prokurimit dhe mungesa e infrastrukturës mbështetëse kanë ngadalësuar zhvillimin e projekteve.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Rrezik për vonesa në realizim)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “30% e Energjisë nga Burimet Diellore deri në 2030”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë, por pa një plan të detajuar zbatimi)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Progres i ulët deri më tani, nevojitet përshpejtim i investimeve)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Kosto të larta fillestare, por përfitime afatgjata)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime të mëdha për ekonominë dhe konsumatorët)

• Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Mungesë e qartë e burimeve financiare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Rrezik për vonesa në realizim)

Ky premtim ka potencial të madh për të transformuar sektorin energjetik dhe për të rritur sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, realizimi i tij varet nga investimet dhe skemat e financimit, të cilat nuk janë të qarta për momentin. Nëse qeveria nuk përshpejton procedurat dhe nuk krijon lehtësira për investitorët, arritja e objektivit prej 30% deri në vitin 2030 do të jetë e vështirë.