Në pamje të parë, ideja është joshëse. Një ishull me emër misterioz, i pozicionuar në një nga pikat më strategjike të Mesdheut, që kthehet në resort ultra-luksoz dhe sjell marka ndërkombëtare, kapitale të mëdha dhe vëmendje globale. Sazani duket si “bileta e artë” për ta futur Shqipërinë në hartën e turizmit elitar.
Por pikërisht këtu fillon iluzioni.Në realitet, turizmi elitar nuk ndërtohet me logjikën e një projekti të vetëm, sado i madh apo spektakolar të jetë ai. Nuk është një çështje arkitekture, por sistemi. Elita globale nuk blen thjesht një hotel apo një ishull; ajo blen përvojë të qëndrueshme, siguri, standard, akses dhe reputacion. Dhe këto nuk prodhohen nga një investim i izoluar, por nga një ekosistem i tërë funksional.Një resort luksoz në Sazan mund të krijojë imazh, zhurmë mediatike dhe një efekt simbolik të fortë. Mund të shërbejë si vitrinë, si sinjal se Shqipëria po tenton të hyjë në një ligë tjetër. Por ai nuk ndryshon automatikisht cilësinë e shërbimit në Tiranë, kaosin urban në Durrës, infrastrukturën turistike në Rivierë, sigurinë juridike për investitorët apo nivelin e kapitalit njerëzor në hospitality. Pa këto, Sazani rrezikon të mbetet një ishull luksi në një det mediokriteti.Historia globale e turizmit elitar e tregon qartë këtë. Dubai nuk u bë destinacion premium sepse ndërtoi Burj Al Arab. Ai u bë elitë sepse ndërtoi një sistem të tërë: rrjet resortesh, standard shërbimi, aviacion global, siguri institucionale dhe klimë biznesi. Burj Al Arab ishte simboli, jo sistemi. Po kështu Maldivet nuk janë elitë për shkak të një resorti, por sepse çdo ishull është një përvojë e dizenjuar për luks, privatësi dhe cilësi të kontrolluar në nivel shtetëror. Ndërsa Monaco nuk është elitë për shkak të kazinosë, por sepse është regjim fiskal, financiar dhe juridik i ndërtuar për elitën globale. Turizmi atje është pasojë e statusit ekonomik, jo shkaku.Në këtë kontekst, rreziku për Shqipërinë është i qartë: Sazani të kthehet në një “Las Vegas në mes të Ballkanit informal”. Një enklavë luksi e shkëputur nga realiteti përreth, me konsumatorë të importuar, pak integrim me ekonominë vendase dhe efekt të dobët shumëzues. Një produkt i mbyllur për një niçë shumë të ngushtë, që nuk prodhon markë kombëtare, por vetëm statistikë investimi.Nëse Tirana mbetet qytet pa standard urban premium, nëse Riviera zhvillohet pa rregulla të forta ndërtimi, nëse transporti, marina, aeroportet dhe shërbimet publike mbeten të nivelit mesatar, atëherë Sazani nuk e ngre Shqipërinë në ligën elitare. Ai thjesht krijon një kontrast brutal mes luksit të izoluar dhe realitetit përreth.Sazani do të kishte kuptim strategjik vetëm nëse do të ishte pjesë e një pakete kombëtare: një resort flagship në ishull, disa destinacione high-end të rregulluara në Rivierë, një Tiranë që funksionon si city luxury me gastronomi, evente dhe hospitality premium, infrastrukturë ajrore dhe detare të nivelit të lartë, siguri juridike për kapitalin dhe një sistem profesional trajnimi për shërbimet elitare. Vetëm në këtë rast, Sazani nuk do ishte thjesht projekt, por nyjë e një arkitekture kombëtare të luksit.Përndryshe, në terma ekonomikë dhe reputacionalë, e vërteta është e thjeshtë: Sazani nuk e konsolidon Shqipërinë në turizëm elitar, ai vetëm e teston atë. Është provë kapaciteti, sinjal tregu, eksperiment reputacional. Marka “Albania – elite destination” nuk krijohet kur elita shkon vetëm në Sazan, por kur ajo lëviz lirshëm dhe me të njëjtin standard në Tiranë, Himarë, Durrës, Gjirokastër dhe Shkodër.Nëse kjo nuk ndodh, Shqipëria nuk do të ketë një destinacion elitar. Do të ketë vetëm një resort elitar në një vend ende jo-elitar. Dhe diferenca mes këtyre dy realiteteve është pikërisht ajo që ndan turizmin simbolik nga turizmi strategjik.