Pushimi me pagesë në Europë dhe Ballkan mes ligjit, produktivitetit dhe realitetit social

Numrin minimal ligjor të ditëve të pushimit vjetor me pagesë në Europë për vitin 2025. Mesatarja rajonale është 33 ditë. Kjo statistikë nuk tregon sa ditë realisht marrin njerëzit pushim, por minimumi ligjor që punëdhënësi duhet të japë me pagesë. Ajo përfshin pushimin vjetor dhe festat zyrtare publike dhe përfaqëson garancinë minimale të shtetit për kohë jete jashtë punës.
Në të gjithë Europën kjo qasje ndahet qartë në dy modele të shtetit social.
Nga njëra anë është Europa Veriore dhe Qendrore, që mbron jetën e punëtorit dhe nga ana tjetër Europa Lindore dhe Ballkani, që mbrojnë fleksibilitetin e biznesit.
Në vendet e Europës Veriore dhe Qendrore, si Finlanda me 36 ditë, Franca me 36, Gjermania me 36, Spanja me 36, Austria me 38 dhe Suedia me 35, pushimi shihet si pjesë e produktivitetit. Këto shtete mbështeten në sindikata të forta, kontrata kolektive dhe një shtet që detyron biznesin të respektojë punëtorin.
Në Europën Lindore dhe në Ballkan, ku përfshihen Shqipëria me 40 ditë, Maqedonia me 40, Mali i Zi me 41, Serbia me 35 dhe Turqia me 26.5, situata në letër duket e mirë, por ligji ekziston ndërsa zbatimi është i dobët.
Shqipëria ka 40 ditë në ligj, por shumica e sektorit privat nuk i merr dhe shumë punëtorë nuk marrin as 20 ditë reale, duke krijuar një realitet ku ekziston një shtet formal social dhe një ekonomi reale informale.
Kjo krijon paradoksin shqiptar, ku në letër Shqipëria duket më “sociale” se Gjermania, por në realitet Gjermania ka 36 ditë që respektohen, ndërsa Shqipëria ka 40 ditë që më të shumtat shkelen.
Kjo tregon se Shqipëria ka ligje europiane, por institucione ballkanike.
Për shqiptarët, kjo statistikë tregon se shteti nuk mbron jetën private të punëtorit dhe pushimi nuk shihet si e drejtë, por si “favor i shefit” ose si luks. Ajo tregon gjithashtu se emigrimi nuk është vetëm për pagë, sepse njerëzit ikin pasi nuk kanë kohë për familje, nuk kanë pushim dhe nuk kanë jetesën që do të donin. Njëkohësisht, ajo shpjegon produktivitetin e ulët kronik, pasi punëtori i lodhur sjell gabime, shërbim të dobët dhe një ekonomi të dobët.
Në fund, mesazhi i vërtetë i kësaj harte nuk është për pushimet, por për sa e vlerëson një shtet kohën e jetës së qytetarit të vet. Në Shqipëri, koha e njeriut është më pak e vlefshme se xhiroja e biznesit, ndërsa në Europë koha e njeriut është kapital shoqëror.