Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Investimet Strategjike në Infrastrukturën Energjitike”

Ky premtim synon të forcojë rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes së energjisë, për të siguruar një furnizim më të qëndrueshëm dhe pa ndërprerje.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Qartë i artikuluar, por pa detaje mbi burimet e financimit dhe prioritetet e investimit

• Premtimi fokusohet në investime në rrjetin energjetik, por nuk përmend:

  • Sa do të jetë totali i investimeve?

  • Cilat janë projektet kryesore që do të financohen?

  • A do të ketë burime shtesë financimi nga donatorët ndërkombëtarë?

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025

⚠️ Investimet në rrjet kanë qenë të kufizuara dhe me ritme të ngadalta

• Gjatë periudhës 2021-2025, investimet në rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes kanë qenë:

  • 300 milionë euro nga OST (Operatori i Sistemit të Transmetimit) për modernizimin e linjave të tensionit të lartë.

  • 250 milionë euro nga OSHEE (Operatori i Shpërndarjes) për uljen e humbjeve dhe përmirësimin e rrjetit të tensionit të mesëm dhe të ulët.

  • Projekte si linja 400 kV Shqipëri-Kosovë dhe nënstacionet e reja në Fier dhe Elbasan janë realizuar.

• Megjithatë, investimet nuk kanë qenë të mjaftueshme për të shmangur ndërprerjet e energjisë, sidomos në zonat rurale dhe gjatë stinës së dimrit.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progres i ngadaltë dhe investime të pamjaftueshme në rrjet)

3. Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet

⚠️ Investimet në rrjet kërkojnë miliarda euro, por financimi është i kufizuar

• Për një përmirësim të plotë të rrjetit të transmetimit dhe shpërndarjes, Shqipëria ka nevojë për 1-1.5 miliardë euro investime deri në 2030.

• Me ritmin aktual të investimeve, pritet të alokohen vetëm 500-600 milionë euro deri në 2027.

• Nëse financimi vjen vetëm nga burimet shtetërore, kjo mund të rrisë borxhin publik ose të kërkojë tarifa më të larta për konsumatorët.

• Alternativa: financimi nga BE, BERZH, Banka Botërore mund të ndihmojë, por kërkon angazhime afatgjata dhe reforma.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten investime të mëdha dhe burime financiare shtesë)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përmirësimi i rrjetit ul humbjet dhe garanton furnizim më të qëndrueshëm

• Pozitiv: Investimet do të ndihmojnë në:

  • Uljen e humbjeve në rrjet, që aktualisht janë rreth 17%.

  • Garantimin e një furnizimi më të qëndrueshëm për bizneset dhe konsumatorët.

  • Përmirësimin e sigurisë energjetike, duke reduktuar varësinë nga importi.

• Negativ:

  • Nëse investimet financohen me rritje të tarifave të energjisë, konsumatorët mund të përballen me fatura më të larta.

  • Nëse financimi bëhet me borxh publik, rritet ngarkesa fiskale.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në ekonomi, por me rreziqe për kostot)

5. Kapacitetet Institucionale dhe Burimet e Financimit

⚠️ Pa një strategji të qartë për financimin, premtimi mbetet i pasigurt

• Problemi kryesor në Shqipëri nuk është mungesa e projekteve, por financimi dhe zbatimi i tyre në kohë.

• Disa investime të mëdha në rrjet janë vonuar për shkak të mungesës së fondeve dhe burokracisë.

• Qeveria duhet të sigurojë burime të qëndrueshme financimi për rrjetin, duke përfshirë:

  • Grante dhe kredi nga institucionet ndërkombëtare.

  • Partneritete publike-private për ndërtimin e infrastrukturës energjetike.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kapacitetet financiare dhe institucionale janë ende të kufizuara)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Pjesa më e madhe e investimeve kërkon afate të gjata për zbatim

• Përmirësimi i rrjetit të transmetimit dhe shpërndarjes nuk mund të realizohet brenda një mandati qeverisës.

• Investimet e reja kërkojnë të paktën 5-7 vjet për të dhënë rezultate të plota.

• Për disa projekte madhore si linjat e reja të transmetimit dhe modernizimi i rrjetit të shpërndarjes, procedurat e tenderimit dhe ndërtimit mund të zgjasin më shumë se sa pritet.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi nuk mund të realizohet plotësisht brenda një mandati)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Investimet Strategjike në Infrastrukturën Energjitike”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi projektet specifike)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Investimet kanë qenë të kufizuara dhe me ritëm të ngadaltë)

• Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Investimet kërkojnë fonde të mëdha dhe burime financiare shtesë)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime për furnizimin e energjisë dhe ekonominë)

• Kapacitetet Institucionale dhe Financimi: ⚠️ (Pa strategji të qartë financimi, premtimi mbetet i pasigurt)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Investimet kërkojnë më shumë se një mandat qeverisës për realizim)

Premtimi për investime strategjike në infrastrukturën energjetike është i rëndësishëm për stabilitetin dhe sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, përvoja e mandateve të mëparshme tregon se realizimi i investimeve të mëdha në rrjet kërkon burime financiare të qëndrueshme dhe kapacitete të forta institucionale. Deri tani, financimi ka qenë i pamjaftueshëm dhe shumë projekte janë vonuar. Për ta bërë këtë premtim të realizueshëm, qeveria duhet të sigurojë burime financimi afatgjata nga partnerë ndërkombëtarë dhe të përshpejtojë proceset e zbatimit të projekteve.