Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit për “Transformimin e Shqipërisë në Qendër të Inovacionit AI në Evropën Juglindore”

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësimi: (5/5)

 Premtimi është i qartë dhe konkret, duke paraqitur një vizion të fuqishëm për zhvillimin e Shqipërisë si qendër rajonale për inovacionin në fushën e Inteligjencës Artificiale (AI). Krijimi i katër akademive teknologjike në qytete të ndryshme të Shqipërisë është një masë konkrete për të zhvilluar këtë sektor, duke mundësuar që Shqipëria të pozicionohet si lider në rajon në këtë fushë të avancuar teknologjike.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

📊 Vlerësimi. (3.5/5)

 Aktualisht, Shqipëria është pas në zhvillimin e teknologjisë dhe aplikimeve të AI në krahasim me shumë shtete të tjera të Evropës, si dhe nuk ka një infrastrukturë të mjaftueshme për zhvillimin e profesionistëve të kualifikuar në këtë fushë. Edhe pse ka pasur hapa të vegjël në zhvillimin e sektorit të teknologjisë, nevojitet një investim shumë më i madh dhe një angazhim i gjerë për të krijuar mundësi dhe resurse për zhvillimin e AI.

Dështimi për të investuar në këtë fushë mund të ketë pasoja afatgjata për konkurrueshmërinë e Shqipërisë në tregun global.

🔹 Problemet kryesore

• Mungesa e infrastrukturës dhe mjetet financiare për zhvillimin e AI.

• Nevoja për shkollim të thelluar dhe trajnime të veçanta për profesionistët që do të udhëhoqnin zhvillimin e AI.

• Konkurrenca nga shtetet e tjera të zhvilluara që kanë tashmë një pozitë të konsoliduar në fushën e AI.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

📊 Vlerësimi. (4.7/5)

 Për realizimin e këtij propozimi, janë të nevojshme disa hapa të qartë dhe strategjikë.

🔹 Krijimi i Akademive Teknologjike. Akademitë do të duhet të ofrojnë kurrikula të përditësuara dhe të orientuara drejt nevojave të tregut global për AI, si dhe të ofrojnë mundësi trajnimi për profesionistët e rinj. Do të jetë e rëndësishme që këto akademi të ofrojnë mundësi për bashkëpunim me kompani ndërkombëtare dhe të krijojnë një ekosistem inovativ.

🔹 Investime në Infrastrukturën Teknologjike. Do të nevojiten investime për të krijuar laboratorë dhe qendra kërkimore që të mbështesin zhvillimin e AI. Ky investim mund të vijë nga burime të ndryshme financiare, përfshirë buxhetin e shtetit, investitorët e huaj dhe partneritete ndërkombëtare.

🔹 Përforcimi i Bashkëpunimit ndërkombëtar. Shqipëria do të duhet të krijojë partneritete me universitetet dhe kompanitë më të mëdha ndërkombëtare të AI, për të siguruar transfertën e dijes dhe njohurive.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

📊 Vlerësimi. (4.2/5)

 Kostoja e këtij propozimi do të jetë mjaft e lartë, për shkak të investimeve në krijimin e akademive dhe zhvillimin e infrastrukturës kërkimore. Kjo mund të kërkojë një financim të rëndësishëm nga buxheti i shtetit, donatorë të huaj dhe partnerë të tjerë ndërkombëtarë.

🔹 Kostoja e parashikuar për një vit

Masa	Kosto (milionë euro)	Burimi i Financimit
Krijimi i Akademive Teknologjike	10 – 15	Buxheti i Shtetit, BE, Investitorë Privatë
Investime në Infrastrukturën Teknologjike	15 – 25	Buxheti i Shtetit, Investitorë, Donatorë Ndërkombëtarë
Partneritete dhe Bashkëpunime	5 – 7	Buxheti i Shtetit, BE, Partnerë Ndërkombëtarë
TOTAL (për 1 vit)	30 – 45	Buxheti i Shtetit, Donatorë

Rreziku. Financimi mund të jetë një sfidë, pasi kërkon burime të konsiderueshme dhe bashkëpunime ndërkombëtare që mund të mos jenë gjithmonë të lehta për t’u siguruar.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësimi. (4.8/5)

 Ky propozim mund të ketë një ndikim të madh në ekonominë shqiptare, duke krijuar mundësi të reja për zhvillimin e sektorit të teknologjisë dhe krijimin e vendeve të reja të punës. Po ashtu, mund të kontribuoni në përmirësimin e infrastrukturës kërkimore dhe zhvillimin e një ekosistemi inovativ që do të tërheqë investime të huaja.

🔹 Përfitimet sociale dhe ekonomike

• Rritja e mundësive për punësim në sektorin e teknologjisë dhe AI.

• Zhvillimi i një sektori të ri dhe dinamik të industrisë teknologjike në Shqipëri.

• Forcimi i pozicionit të Shqipërisë në tregun global të inovacionit dhe teknologjisë.

6. Afati i Zbatimit

📊 Vlerësimi. (4.5/5)

 Ky propozim do të kërkojë një periudhë të gjatë implementimi, pasi zhvillimi i akademive dhe krijimi i infrastrukturës kërkon kohë dhe angazhim të vazhdueshëm. Zbatimi i këtij plani mund të fillojë me krijimin e partneriteteve dhe zhvillimin e infrastrukturës, duke vijuar me hapjen e akademive dhe përforcimin e bashkëpunimeve ndërkombëtare.

🔹 Afatet.

Faza	Periudha	Aktivitetet kryesore
Faza 1	2025 – 2026	Krijimi i akademive dhe partneriteteve ndërkombëtare
Faza 2	2026 – 2027	Investime në infrastrukturë dhe përgatitja e kurseve të avancuara
Faza 3	2027 – 2028	Aktivizimi i akademive dhe fillimi i përhapjes së teknologjisë AI

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit. 4.5/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	5.0	✅
Situata Aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatimin	4.7	✅
Kostoja dhe Financimi	4.2	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.8	✅
Afati i Zbatimit	4.5	✅

Transformimi i Shqipërisë në qendër të inovacionit AI është një hap i guximshëm dhe i nevojshëm për zhvillimin e sektorit të teknologjisë në vend.Ky premtim ka potencial të madh për të kontribuar në rritjen e konkurrencës ndërkombëtare dhe për të krijuar mundësi të reja për profesionistët dhe sipërmarrësit shqiptarë.Megjithatë, do të jetë e nevojshme një mbështetje e konsiderueshme financiare dhe një angazhim i madh nga shteti dhe partnerët ndërkombëtarë për ta realizuar këtë objektiv