Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Çmimi i Hidrokarbureve”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.8/5)

Premtimi është mjaft i qartë dhe i drejtpërdrejtë. Ai përfshin dy komponentë të rëndësishëm:

• Heqja e taksës së qarkullimit prej 27 lekë/l dhe ulja e 5 lekë/l në tarifat aktuale për karburantet.

• Përcaktimi i një çmimi maksimal për karburantet, i cili nuk do të jetë më i lartë se mesatarja e çmimit të karburantit në vendet fqinje.

🔹 Dobësi:Në aspektin operacional, ky premtim mund të ketë vështirësi të implementohet nëse çmimet ndërkombëtare të hidrokarbureve janë të paqëndrueshme. Kjo mund të ndikojë në kontrollin e çmimit të karburanteve në Shqipëri.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Aktualisht, Shqipëria ka një sistem çmimesh të lira për hidrokarburet, por çmimet janë ndikuar nga taksa e qarkullimit dhe tarifat që shtojnë koston e karburantit.

• Çmimi i karburanteve në Shqipëri shpesh është më i lartë se mesatarja e vendeve fqinje, për shkak të taksave dhe tarifave shtesë të aplikuara.

🔹 Probleme thelbësore:

• Çmimet e karburanteve janë të ndikuara nga faktorë ndërkombëtarë dhe tregjet globale, kështu që çdo politikë vendore për çmimet mund të ketë efekte të kufizuara nëse çmimet ndërkombëtare janë të paqëndrueshme.

• Mungesa e një mekanizmi të qartë për mbikëqyrjen dhe kontrollin e tregut të karburanteve mund të çojë në abuzime dhe manipulime të çmimit.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

🔹 Heqja e taksës së qarkullimit dhe ulja e tarifave:

• Do të jetë e nevojshme një rishikim i ligjeve dhe normave fiskale që lidhen me taksimin e karburanteve, duke krijuar një bazë ligjore të qëndrueshme për heqjen e taksës dhe uljen e tarifave përkatëse.

• Përdorimi i mekanizmave të mbikëqyrjes për të siguruar që heqja e taksave dhe ulja e tarifave të mos krijojë hendek të papritur në të ardhurat buxhetore.

🔹 Përcaktimi i çmimit maksimal të karburanteve në lidhje me mesataren e vendeve fqinje:

• Krijimi i një komisioni të posaçëm për monitorimin e çmimit të karburanteve në tregjet ndërkombëtare dhe vendosjen e një çmimi maksimal në bazë të atij monitorimi.

• Zhvillimi i një platforme të përbashkët për të mbikëqyrur çmimet e karburanteve dhe transparencën e tyre, për të siguruar që ato të jenë në përputhje me normat ndërkombëtare.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:

Masa	Kosto vjetore (milionë euro)
Heqja e taksës së qarkullimit dhe ulja e tarifave	190
Monitorimi dhe mbikëqyrja e çmimeve të karburanteve	2
TOTAL (për 1 vit)	192

🔹 Burime të mundshme financimi:

• Mundësia e përfitimit nga reduktimi i taksës dhe tarifave mund të kërkojë një balancim të kujdesshëm të burimeve financiare për të kompensuar humbjet potenciale të të ardhurave fiskale.

• Mund të përdoren fonde nga buxheti i shtetit ose të gjenerohen nga burime alternative të financimit për mbështetje të projektit.

⚠️ Rrezik:Heqja e taksës dhe ulja e tarifave mund të ndihmojë për të ulur çmimin për qytetarët, por mund të çojë gjithashtu në një mungesë të të ardhurave për shtetin, duke kërkuar një menaxhim të kujdesshëm të burimeve.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.8/5)

🔹 Ndikime pozitive:

• Ulja e çmimit të karburanteve mund të ketë një ndikim pozitiv në kostot e transportit dhe të jetesës për qytetarët, duke ndihmuar gjithashtu në uljen e inflacionit në sektorët që varen nga hidrokarburet.

• Përcaktimi i një çmimi maksimal për karburantet i afron ato me çmimet e vendeve fqinje, duke siguruar një treg më të drejtë dhe më të balancuar.

• Kjo mund të ketë një ndikim pozitiv për të ardhurat e familjeve, duke ulur shpenzimet për transport dhe karburant.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Çmimi i karburanteve mund të ndikohet nga luhatjet e çmimeve në tregjet ndërkombëtare, dhe mbikëqyrja e këtij çmimi mund të bëhet e vështirë për të mbajtur një ekuilibër afatgjatë.

• Heqja e taksës mund të ketë ndikime të papritura në të ardhurat buxhetore të shtetit, të cilat mund të kërkojnë rishikime të tjera fiskale.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.3/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

Faza	Periudha	Veprimet kryesore
Faza 1	2025 – 2026	Hartimi i legjislacionit dhe vendosja e strukturave të monitorimit.
Faza 2	2027 – 2028	Implementimi i masave të taksimit dhe mbikëqyrja e çmimeve të karburanteve.
Faza 3	2029 – 2030	Rishikimi i efektivitetit të masave dhe adaptimi i politikave bazuar në luhatjet e çmimeve ndërkombëtare.

🔹 Sfida kryesore:

• Zbatimi i një çmimi të standardizuar mund të jetë i vështirë për të siguruar një balancë të qëndrueshme midis çmimit të karburanteve dhe të ardhurave buxhetore.

• Kontrolli dhe monitorimi efektiv i çmimeve ndërkombëtare dhe ndikimi i ndryshimeve të çmimeve globale mund të kërkojnë mekanizma të fortë mbikëqyrjeje.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.8	✅
Situata Aktuale	4.2	⚠️
Masat për Zbatimin	4.5	✅
Kostoja dhe Financimi	4.4	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.8	✅
Afati i Zbatimit	4.3	⚠️

Premtimi për uljen e çmimit të karburanteve dhe përcaktimin e një çmimi maksimal është një hap i rëndësishëm për të siguruar çmime të drejta dhe të përballueshme për qytetarët. Kjo do të ndihmojë në uljen e kostos së jetesës dhe në përmirësimin e konkurrencës në treg.

Megjithatë, ai kërkon një implementim të kujdesshëm dhe mbikëqyrje të vazhdueshme për të shmangur efekte negative të mundshme në buxhetin e shtetit dhe në tregun ndërkombëtar të hidrokarbureve