Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Praktika Pune të paguar për studentët”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Premtimi është i qartë dhe i fokusuar në objektivin e lidhjes së arsimit me tregun e punës.🔹 Përcakton dy instrumente të drejtpërdrejta dhe të realizueshme:

• Bashkëpunim me sektorin privat për praktika,

• Skema financimi për universitetet që e implementojnë.

🔹 Rezultatet janë të identifikueshme dhe të matshme në aspektin e punësueshmërisë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.7/5

🔹 Mungesa e praktikave të detyrueshme dhe të paguara është një mangësi thelbësore në sistemin arsimor shqiptar.

🔹 Universitetet nuk kanë kapacitet institucional ose buxhet për t’i ofruar vetë këto skema, dhe angazhimi i sektorit privat është i dobët, shpesh në formë të pakordinuar.

🔹 Në mungesë të një kuadri të qartë ligjor dhe financiar, shumica e praktikave janë:

• Jo të paguara,

• Jashtë programeve mësimore,

• Me vlera të kufizuara për studentin dhe punëdhënësin.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.4/5

🔹 Nevojitet një marrëveshje trepalëshe (qeveri – universitet – biznes) që:

• Përcakton standardet e praktikës (kohëzgjatje, përmbajtje, pagesë),

• Mundëson subvencionim për kompanitë pritëse nëse studentët nuk gjenerojnë të ardhura të menjëhershme,

• Krijon një platformë kombëtare për menaxhimin dhe monitorimin e praktikave.

🔹 Universitetet duhet të ristrukturojnë programet për të inkorporuar praktikën e paguar si pjesë të kurrikulës.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Nevojshme ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.1/5

🔹 Subvencionimi i praktikave do të ketë një kosto direkte për buxhetin e shtetit, veçanërisht nëse përfshihen në mënyrë të detyrueshme në të gjitha universitetet publike.

🔹 Megjithatë:

• Kostot mund të ndahen me sektorin privat,

• Mund të zbatohet në faza me prioritet për fushat me mungesë të punonjësve (IKT, infermierë, turizëm, etj.),

• Mund të lidhet me fonde të BE-së dhe IPA për zhvillim të rinisë.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.4/5

🔹 Ka potencial të lartë për ndikim pozitiv në punësueshmërinë afatshkurtër dhe afatgjatë të studentëve.

🔹 Rrit:

• Aftësitë praktike,

• Rrjetëzimin profesional,

• Vetëbesimin për tregun e punës.

🔹 Ndihmon bizneset të njohin dhe përgatisin më mirë stafin e ardhshëm, duke e parë praktikën si një filtër për rekrutime të ardhshme.

🔹 Promovon formalizim dhe përputhje më të mirë mes arsimit dhe ekonomisë reale.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Nëse nis si projekt pilot në disa degë universitare dhe partneritete publike-private, mund të zbatohet brenda 12-18 muajve.

🔹 Kërkon:

• Kuadër ligjor,

• Manual zbatimi për universitetet dhe bizneset,

• Një sistem monitorimi të praktikës dhe pagesave.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.3	✅
Situata Aktuale	3.7	⚠️
Masat për Zbatimin	3.5	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.3	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.4	✅
Afati i Zbatimit	4.0	✅

Ky premtim është i realizueshëm dhe me ndikim konkret, sidomos për rininë universitare që ka vështirësi të hyjë në tregun e punës për shkak të mungesës së përvojës praktike.

Nëse konceptohet me bashkëfinancim dhe mekanizma monitorimi, mund të jetë një ndër politikat më efektive të lidhjes së arsimit me ekonominë dhe uljes së papunësisë rinore.