Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Subvencione për profesionet e lira dhe Startup-et”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Premtimi është i qartë dhe i strukturuar rreth dy elementëve kyç:

• Mbështetje për startupe,

• Subvencione për profesionistët e pavarur (freelancers, konsulentë, etj.).

🔹 Instrumentet janë gjithashtu të identifikueshme:

• Grante dhe ulje taksash, të cilat janë mjete standarde për nxitjen e sipërmarrjes së vogël dhe të re.

🔹 Megjithatë, mungon diferencimi sektorial apo një qartësi më e madhe mbi mënyrën e përzgjedhjes dhe monitorimit të përfituesve, gjë që e zbeh pak nivelin e specifikës.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Shqipëria ka pasur programe të fragmentuara për startup-e (si “Start-Up Albania”, projekte të mbështetura nga donatorët), por mungon një strategji e konsoliduar kombëtare për ekosistemin e sipërmarrjes.

🔹 Profesionet e lira janë shpesh në informalitet dhe përballen me barriera si:

• Mungesa e skemave të sigurimeve të përshtatura,

• Taksa që nuk reflektojnë fleksibilitetin e të ardhurave të tyre,

• Mungesa e inkubatorëve apo rrjeteve mbështetëse.

🔹 Sektori startup është në zhvillim, por i paformalizuar, dhe shpesh i papërkrahur nga politikat fiskale tradicionale.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Nevojitet:

• Krijimi i një agjencie/granti kombëtar për startup-e, me kritere të qarta për financim dhe mentorim.

• Ndërtimi i një skeme fiskale të diferencuar për profesionet e lira, e lidhur me nivelet e të ardhurave.

• Krijimi i inkubatorëve dhe hub-eve teknologjike në qytetet kryesore.

• Digjitalizimi i shërbimeve për aplikim dhe raportim.

🔹 Kërkon gjithashtu bashkëpunim me sektorin bankar dhe organizatat e sipërmarrjes, për të mbështetur aksesin në financim dhe rrjetëzim.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Nevojshme ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.0/5

🔹 Subvencionet dhe ulja e taksave kanë një kosto të drejtpërdrejtë për buxhetin, veçanërisht në fazën fillestare kur skemat do kenë shumë kërkesa.

🔹 Sfidat kryesore:

• Sigurimi i targetimit të saktë të përfituesve (p.sh., për ata që realisht krijojnë vlerë).

• Mbikëqyrja ndaj abuzimit me statusin e startup-eve për përfitime fiskale.

🔹 Megjithatë, nëse implementohet me mekanizma të matshëm (output-based), skema mund të vetëfinancohet përmes rritjes së bazës tatimore afatgjatë dhe formalizimit të aktiviteteve ekonomike.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Potenciali për:

• Rritjen e inovacionit, veçanërisht në sektorë si teknologjia, dizajni, media dhe shërbimet profesionale.

• Vetëpunësim të të rinjve dhe atyre që nuk janë të përfshirë në tregun tradicional të punës.

• Formalizim i sektorëve jo-konvencionalë të ekonomisë dhe ulje e varësisë nga emigrimi.

🔹 Mund të kontribuojë në zhvillimin e një klase të re sipërmarrësish, veçanërisht në zonat urbane dhe studentët e sapodiplomuar.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Mund të fillojë me pilotime brenda 12 muajve, përmes:

• Skemave të vogla grantesh për startup-e teknologjike dhe kreative,

• Testim të një tatimi të diferencuar për profesionet e lira në zona urbane.

🔹 Zbatimi i plotë kërkon përgatitje ligjore, ngritje strukturore dhe testim të skemave.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.2	✅
Situata Aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatimin	3.5	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.2	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.3	✅
Afati i Zbatimit	4.0	✅

Ky premtim ka potencial real për nxitjen e zhvillimit ekonomik bazuar në inovacion, veçanërisht për të rinjtë dhe grupet që nuk kanë akses në tregun formal të punës.

Ai kërkon strukturim të qartë dhe monitorim të fortë, për të shmangur fragmentimin dhe abuzimet.

Nëse zbatohet në mënyrë të përqendruar dhe progresive, mund të gjenerojë ndikim të qëndrueshëm në vetëpunësim dhe formalizim.