Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Modernizimi i kurrikulës dhe sistemit mësimor”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Premtimi fokusohet në dy objektiva qartësisht të identifikueshëm:

• Riformatim i kurrikulës për t’u përputhur me modele ndërkombëtare si Cambridge.

• Integrim i praktikave profesionale në nivelet e arsimit të mesëm dhe të lartë.

🔹 Instrumentet janë specifike dhe logjikisht të lidhura me qëllimin:

• Modeli Cambridge përfaqëson një standard ndërkombëtar të njohur, duke sjellë strukturë, metodologji të testuar dhe qasje kompetencash.

• Praktikat profesionale adresojnë një prej boshllëqeve më kritike të arsimit në Shqipëri: ndarjen teorike nga tregu i punës.

🔸 Do të ishte e dobishme një sqarim më i detajuar mbi nivelet e sistemit arsimor që do të reformohen (fillor, 9-vjeçar, gjimnaz, universitet), si dhe modalitetet e akreditimit të praktikave dhe kurrikulave të reja.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Kurrikula aktuale në arsimin parauniversitar ka kaluar një reformë në vitin 2014, por zbatimi ka qenë i pjesshëm dhe pa trajnime të mjaftueshme për mësuesit.

🔹 Në arsimin e mesëm dhe të lartë:

• Kurrikulat shpesh nuk përputhen me kërkesat e tregut të punës.

• Praktikat profesionale janë sporadike, të pambështetura me legjislacion ose marrëveshje sistematike me sektorin privat.

• Në universitetet publike, kurrikulat janë tepër teorike dhe të ngurta, duke krijuar një hendek mes përgatitjes akademike dhe nevojave të tregut.

🔹 Shqipëria nuk ka një strategji të qartë për adaptimin e standardeve ndërkombëtare të kurrikulës, përveç disa rasteve të përzgjedhura në sektorin privat ose në arsim profesional.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Zbatimi do të kërkojë:

• Auditim të kurrikulës aktuale për të identifikuar boshllëqet ndaj standardeve ndërkombëtare.

• Hartim i kurrikulave të reja me ekspertizë kombëtare dhe ndërkombëtare.

• Trajnim intensiv për mësuesit për të përvetësuar metodologjitë e reja (të bazuara në kompetenca, problem-solving, të menduarit kritik).

• Ndërtimi i një kornize ligjore dhe operacionale për integrimin e praktikave me sipërmarrjet dhe institucionet publike/jo-publike.

• Skema të bashkëfinancimit dhe mbështetjes për kompanitë që pranojnë nxënës/studentë në praktikë.

🔹 Implementimi do të kërkojë gjithashtu koordinim të gjerë ndërinstitucional (MASR, AKPA, universitetet, DRT, shoqata biznesi).

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Nevojshme ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.0/5

🔹 Modernizimi i kurrikulës është investim në soft-infrastrukturë, por ka kosto të konsiderueshme:

• Konsulencë për hartimin e kurrikulave.

• Trajnime masive për mësues dhe staf akademik.

• Pajisje dhe teknologji për mësim të integruar me praktikën.

• Mekanizma mbikëqyrës për akreditim dhe vlerësim të vazhdueshëm.

🔹 Për integrimin e praktikave kërkohen edhe:

• Mbështetje financiare për institucionet pritëse.

• Sigurime për studentët dhe lehtësi fiskale për bizneset që bashkëpunojnë me arsimin.

🔹 Kjo kërkon bashkëfinancim publik-privat, përfshirje të donatorëve ndërkombëtarë dhe orientim të fondeve IPA në këtë drejtim.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 5.0/5

🔹 Ndikimi është strukturor dhe i qëndrueshëm:

• Studentë më të përgatitur për tregun e punës ⇒ rritje e punësueshmërisë, ulje e papunësisë.

• Forcim i lidhjes shkollë–biznes ⇒ rritje e produktivitetit dhe e inovacionit në ekonomi.

• Mësues të trajnuar sipas metodologjive moderne ⇒ rritje e cilësisë së mësimdhënies dhe motivimit.

🔹 Përmirësimi i arsimit përkthehet në kapital njerëzor më cilësor, më pak emigrim dhe më shumë sipërmarrje vendase me bazë njohurish.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Riformatimi i kurrikulës kërkon të paktën 2 vite për:

• Hartim, testim pilot, trajnime dhe implementim në shkallë të gjerë.

🔹 Integrimi i praktikave profesionale në mënyrë sistematike mund të realizohet më shpejt, brenda 12-18 muajve, nëse fillohet me partneritete pilot në arsim profesional dhe universitetet teknike.

🔹 Procesi duhet të jetë faza-fazë, me kalendar të qartë dhe indikatorë matës të zbatimit (KPIs të mësuesve, institucioneve dhe studentëve).

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.5	✅
Situata Aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatimin	3.5	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.0	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	5.0	✅
Afati i Zbatimit	3.5	⚠️

Ky premtim është i drejtë dhe transformues, por kërkon një proces të strukturuar dhe gjithëpërfshirës, me burime të konsiderueshme financiare dhe bashkëpunim të gjerë shoqëror.

Suksesi i tij do të varet nga menaxhimi i reformës arsimore dhe angazhimi real i sektorit privat dhe i komunitetit akademik në proces.