Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Tërheqja e Investimeve të Huaja dhe stabiliteti ekonomiko-ligjor”

1. Qartësia e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.2/5

🔹 Premtimi është strategjik dhe i rëndësishëm për rritjen ekonomike, por:

• Nuk janë të qarta mekanizmat konkretë që do përdoren për të “stabilizuar ligjin” apo “siguruar ambientin”.

• Përdoren terma shumë të gjerë si “stimuli i kapitalit të huaj” apo “siguri për investitorët”, pa specifikime për:

  • Garancitë ligjore që do ofrohen;

  • Zonat ekonomike apo incentivat tatimore të reja;

  • Reformat në drejtësi, administratë apo politikë fiskale.

🔸 Premtimi ka qëllim të kuptueshëm, por mungon konkretizimi i instrumenteve në nivel politikash specifike.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Shqipëria ka një ambient të paqëndrueshëm për investime të huaja, për shkak të:

• Mungesës së besimit në sistemin gjyqësor dhe shtetin e së drejtës;

• Rasteve të konflikteve kontraktore me investitorë (arbitrazhe ndërkombëtare);

• Ndryshimeve të shpeshta ligjore pa konsultim;

• Korrupsionit të lartë në administratë dhe barrierave burokratike.

🔸 Megjithatë, ekziston potencial në fusha si energjia, agroturizmi, përpunimi ushqimor, teknologjia, por ato kërkojnë stabilitet dhe garanci reale për investitorët.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.3/5

🔹 Krijimi i një ambienti të qëndrueshëm kërkon:

• Reforma në drejtësi dhe administratë, për të garantuar zbatimin e kontratave;

• Ligje që nuk ndryshojnë shpesh dhe në mënyrë të njëanshme;

• Zonim i qartë ekonomik për investime strategjike;

• Marrëveshje të mbrojtjes së investimeve, të respektuara me rigorozitet.

🔸 Masa të tilla janë komplekse dhe afatgjata, kërkojnë stabilitet politik dhe konsensus institucional – vështirësia është në implementimin praktik, jo në njohjen e nevojës.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.4/5

🔹 Investitorët shpesh kërkojnë:

• Incentiva tatimore (p.sh. TVSH e reduktuar, tatim fitimi i përjashtuar për disa vite);

• Garanci infrastrukturore (akses, energji, logjistikë);

• Trajtim të përparuar në shërbime dhe në proceset gjyqësore.

🔸 Këto masa sjellin ulje të të ardhurave publike në afatshkurtër, por potencialisht përkthehen në rritje të investimeve, punësimit dhe të ardhurave tatimore në afatgjatë.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Potenciali për ndikim pozitiv është i lartë:

• Tërheqja e kapitalit të huaj mund të sjellë teknologji të reja, krijim të vendeve të punës dhe rritje të produktivitetit.

• Rritja e konkurrencës nga hyrja e operatorëve të huaj përmirëson cilësinë e shërbimeve dhe ul çmimet.

🔸 Përfituesit janë të gjithë aktorët ekonomikë – punëtorë, konsumatorë dhe shteti – por kërkohet balancë midis mbrojtjes së investitorëve dhe interesit publik.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.2/5

🔹 Reformat për klimën e investimeve janë strukturore dhe kërkojnë kohë:

Faza	Periudha	Përshkrimi
Faza 1	2025	Hartimi i reformave për stabilitet ligjor dhe klimë biznesi
Faza 2	2026–2027	Implementimi i sistemit të garancive dhe incentivave për investitorët
Faza 3	2028+	Rritje graduale e investimeve të huaja dhe vlerësim i impaktit

🔸 Një pjesë e efekteve do shfaqet në afatin afatgjatë (3–5 vjet), sidomos në sektorët ku kërkohen investime kapitale afatgjata.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	3.2	⚠️
Situata Aktuale	4.3	✅
Masat për Zbatimin	3.3	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.4	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5	✅
Afati i Zbatimit	3.2	⚠️

Premtimi për tërheqjen e investimeve të huaja është politikisht i rëndësishëm dhe ekonomikisht potencialisht fitimprurës, por kërkon:

• Reforma të thella në drejtësi, administratë dhe klimë biznesi;

• Stabilitet ligjor dhe politik në afatgjatë;

• Kapacitete shtetërore për të monitoruar marrëveshjet dhe menaxhuar rreziqet e pabarazisë kontraktore.

👉 Rekomandohet krijimi i një Plani Kombëtar për Investimet e Huaja (PKIH), me objektiva të matshëm dhe indikatorë monitorimi për periudhën 2025–2030.