Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Një qasje e ndryshuar ndaj Kulturës dhe Artit”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi përfshin:

• Mbështetje për artistët, shkrimtarët dhe individët e kulturës.

• Sigurimin e një statusi ligjor të veçantë për ta.

⚠ Mungojnë detaje mbi:

• Si do të sigurohet kjo mbështetje financiare dhe institucionale?

• Cilat do të jenë kriteret për statusin e veçantë ligjor?

• Çfarë benefitesh konkrete do të ofrojë ky status për artistët?

⚖ Vlerësimi: 4.0/5 Premtimi është i qartë në objektivat e tij, por nuk përmban detaje mbi zbatimin praktik.

2. Situata Aktualisht dhe Problemet Kryesore

a) Gjendja e Artistëve dhe Punonjësve të Kulturës

• Artistët dhe shkrimtarët shpesh punojnë pa kontrata të sigurta dhe nuk kanë mbështetje financiare të qëndrueshme.

• Mungesa e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore për artistët e pavarur.

• Buxheti i ulët për kulturën (rreth 0.6% e PBB-së) e bën të vështirë krijimin e një sistemi mbështetës për artistët.

b) Mungesa e Një Statusi të Përcaktuar Ligjor

• Në Shqipëri nuk ka një status të veçantë ligjor për artistët që të rregullojë të drejtat e tyre financiare, tatimore dhe sociale.

• Në shumë vende evropiane, artistët përfitojnë nga skema të veçanta sigurimesh dhe taksash të reduktuara.

• Mungon një skemë kombëtare për financimin e projekteve artistike.

c) Mungesa e Infrastrukturës dhe Mbështetjes Shtetërore

• Institucionet e kulturës janë të keqfinancuara, duke kufizuar mundësitë e artistëve për të ekspozuar dhe promovuar punën e tyre.

• Politikat aktuale të mbështetjes së artit janë të fragmentuara dhe pa strategji afatgjatë.

• Mungesa e një fondi të posaçëm për artin dhe artistët.

⚖ Vlerësimi: 3.8/5 Problemet janë të thella dhe kërkojnë ndërhyrje strukturore për të garantuar mbështetje afatgjatë për artistët.

3. Masat Konkret për Një Qasje të Re ndaj Kulturës dhe Artit

a) Krijimi i Statusit Ligjor për Artistët dhe Punonjësit e Kulturës

🔹 Hartimi dhe miratimi i një ligji specifik për statusin e artistit, i cili do të përfshijë:

• Përkufizimin e qartë të kategorive që përfitojnë (aktorë, shkrimtarë, muzikantë, piktorë, etj.).

• Skema të reduktuara tatimore për artistët e regjistruar.

• Përfshirjen në skema të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore.

🔹 Krijimi i një regjistri kombëtar të artistëve, për të mundësuar përfitime dhe subvencione të drejtuara.

b) Financimi dhe Mbështetja për Artistët

🔹 Krijimi i një fondi kombëtar për artistët, i cili do të sigurojë financime të rregullta për projekte artistike dhe krijimtari të pavarur.🔹 Përdorimi i skemave të granteve dhe bursave për artistët e rinj dhe krijuesit e pavarur.🔹 Lehtësira fiskale për kompanitë dhe bizneset që mbështesin artin dhe kulturën.

c) Zhvillimi i Infrastrukturës Kulturore

🔹 Hapja e hapësirave të reja kulturore dhe artistike, si qendra arti, galeri dhe teatro eksperimentale.🔹 Subvencione për hapësirat private të artit, për të stimuluar zhvillimin e skenës artistike.🔹 Digjitalizimi dhe promovimi online i artistëve shqiptarë.

d) Partneriteti me Sektorin Privat dhe Ndërkombëtar

🔹 Krijimi i partneriteteve me organizata ndërkombëtare të kulturës, si UNESCO dhe fondacione artistike evropiane.🔹 Nxitja e investimeve private në projekte artistike, përmes stimujve fiskalë.🔹 Zhvillimi i programeve të shkëmbimeve kulturore me vendet e BE-së.

⚖ Vlerësimi: 4.5/5 Masat janë konkrete dhe adresojnë çështjet kryesore të artistëve, por kërkojnë një angazhim serioz nga qeveria.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

🔹 Fond Kombëtar për Artistët dhe Krijuesit: 10-20 milionë euro/vit🔹 Subvencione për infrastrukturën kulturore dhe hapësirat e artit: 15-25 milionë euro🔹 Zhvillimi i programeve të sigurimeve dhe përfitimeve sociale për artistët: 5-10 milionë euro/vit

Totali i kostove të mundshme: 30-55 milionë euro në vit

Burimet e financimit:✅ Buxheti i shtetit, me një rritje të fondeve për kulturën në nivelin 1% të PBB-së.✅ Fondet e BE-së për kulturën dhe trashëgiminë artistike.✅ Taksa mbi aktivitetet kulturore për të siguruar financim të qëndrueshëm.✅ Sponsorizimet nga bizneset private.

⚖ Vlerësimi: 4.2/5 Financimi është i mundur, por kërkon strategji të qartë për të garantuar qëndrueshmëri.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Artistët dhe krijuesit do të kenë mbështetje financiare dhe ligjore të qartë.✅ Rritja e krijimtarisë artistike dhe zhvillimi i një tregu më të qëndrueshëm për artin shqiptar.✅ Krijimi i vendeve të reja të punës në sektorin e kulturës.✅ Përmirësimi i imazhit të Shqipërisë si një vend me kulturë të pasur dhe të zhvilluar.⚠ Sfida kryesore: Zbatimi i statusit ligjor dhe shmangia e burokracisë mund të jetë një pengesë.

⚖ Vlerësimi: 4.6/5 Ndikimi do të jetë pozitiv, por kërkon menaxhim të mirë dhe zbatim efektiv të ligjeve.

6. Afati i Zbatimit

📌 1-2 vitet e para: Hartimi i ligjit dhe krijimi i regjistrit kombëtar të artistëve.📌 3-5 vitet e ardhshme: Implementimi i skemave financiare dhe mbështetëse.📌 6-10 vitet: Përmirësimi i mëtejshëm i infrastrukturës kulturore dhe integrimi me tregjet ndërkombëtare.

⚖ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por kërkon angazhim afatgjatë për rezultate të qëndrueshme.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.0/5)

• Situata dhe Problemet: ⚠️ (3.8/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.2/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.6/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

🔵 Premtimi është i realizueshëm, por kërkon strategji të qartë dhe vullnet politik për zbatim.