Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Përmirësimin e Ligjit të Pronës dhe ndihmën për Pronarët”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim synon dy objektiva kryesore:

1️⃣          Rishikimin e ligjit të vitit 1991 – Ky ligj ishte baza për ndarjen e pronave pas rënies së regjimit komunist, por ka krijuar konflikte për shkak të pasaktësive dhe mungesës së mekanizmave efektivë për zbatimin e tij.2️⃣          Ndihmë për pronarët që nuk mund të përdorin pronën – Kjo lidhet me problemet e mbetura nga kthimi i pronave, legalizimet dhe konflikte të pazgjidhura.

📊 Vlerësimi: ✅ (4.5/5)Premtimi është i qartë dhe adreson një problem të rëndësishëm, por nuk përmend mekanizmat konkretë për zbatimin e tij.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

⚠️ Problemet që lidhen me ligjin e pronës dhe ndihmën për pronarët janë të shumta:

• Ligji nr. 7501 i vitit 1991 ka krijuar pasiguri juridike – Ai ndau tokën në bazë të përdorimit në atë kohë, por pa marrë parasysh të drejtat historike të pronarëve të mëparshëm. Kjo ka krijuar përplasje mes pronarëve të hershëm dhe atyre që morën tokën pas 1991.

• Konfliktet pronësore mbeten të pazgjidhura – Mijëra dosje janë ende në gjykata ose në Agjencinë e Trajtimit të Pronave (ATP), duke krijuar pasiguri për pronarët.

• Mungesa e mekanizmave për përdorimin e pronës – Shumë pronarë kanë toka që nuk mund t’i përdorin për shkak të mungesës së infrastrukturës, pengesave ligjore ose konflikteve të vazhdueshme.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (3/5)Ligji ekzistues ka krijuar probleme afatgjata që nuk mund të zgjidhen lehtë. Një reformë kërkon ndryshime të thella ligjore dhe administrative.

3. Masat e nevojshme për zbatimin e Premtimit

✅ Për të adresuar këto probleme, janë të nevojshme disa masa konkrete:

1️⃣          Rishikimi i Ligjit 7501 dhe krijimi i një kuadri të ri ligjor për pronësinë – Kjo kërkon një analizë të thellë të situatës aktuale dhe harmonizim me të drejtat e pronarëve të mëparshëm.2️⃣          Shpejtimi i procesit të legalizimit dhe kthimit të pronave – Krijimi i procedurave më të thjeshta dhe automatizimi i proceseve për t’u dhënë pronarëve qartësi mbi të drejtat e tyre.3️⃣          Zbatimi i një plani për përdorimin e pronës nga pronarët – Mbështetje financiare dhe teknike për ata që nuk kanë akses në pronat e tyre.4️⃣          Forcimi i sigurisë juridike – Gjykatat duhet të kenë kapacitete më të mëdha për të trajtuar çështjet e pronësisë në mënyrë më të shpejtë.

📊 Vlerësimi: ✅ (4.2/5)Masat janë të arsyeshme dhe të nevojshme, por kërkojnë një angazhim serioz të qeverisë dhe institucioneve për t’u zbatuar në praktikë.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

⚠️ Reforma e ligjit të pronës dhe ndihma për pronarët ka një kosto të lartë financiare dhe administrative:

• Shpenzimet për kompensimin e pronarëve – Shqipëria ka ende një faturë të papaguar për kompensimin e pronave, e cila mund të shkojë mbi 1 miliard euro.

• Modernizimi i sistemit të administrimit të pronave – Dixhitalizimi dhe përshpejtimi i procedurave kërkon investime në administratë dhe teknologji.

• Mbështetje për pronarët që nuk mund të përdorin pronën – Kjo përfshin subvencione ose lehtësi fiskale për investime në pronat e tyre.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (2.8/5)Ky premtim përballet me kufizime të mëdha financiare dhe kërkon një strategji të qartë për financimin.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Efektet pozitive:

• Siguri më e madhe për pronarët – do të zvogëloheshin konfliktet dhe pasiguria mbi pronësinë.

• Rritje e investimeve në tokë – zgjidhja e çështjeve pronësore do të nxiste përdorimin produktiv të tokës.

• Përmirësim i mjedisit të biznesit – Investitorët do të kishin më shumë siguri për pronësinë, duke nxitur zhvillimin ekonomik.

Rreziqet e mundshme:

• Përplasje mes grupeve të ndryshme të pronarëve, sidomos atyre që kanë përfituar toka nga ligji i 1991 dhe atyre që kërkojnë kthimin e pronave.

• Mundësi për korrupsion, nëse procesi i reformës së pronës nuk zbatohet me transparencë të plotë.

📊 Vlerësimi: ✅ (4/5)Ndikimi ekonomik dhe social është kryesisht pozitiv, por kërkon një balancim të kujdesshëm për të shmangur tensionet dhe abuzimet.

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Ky premtim kërkon një zbatim gradual në disa faza:

📅 2025-2026:

• Rishikimi i ligjit të pronës dhe hartimi i një strategjie të re.

• Krijimi i një mekanizmi të qartë për kompensimin e pronarëve.

📅 2026-2028:

• Implementimi i reformave ligjore dhe procedurave të reja për pronësinë.

• Ngritja e një sistemi të dixhitalizuar për regjistrimin dhe administrimin e pronave.

📅 2028-2030:

• Zbatimi i plotë i skemës së ndihmës për pronarët dhe vlerësimi i ndikimit të reformës.

📊 Vlerësimi: ⚠️ (3/5)Ky proces është afatgjatë dhe kërkon disa mandate qeveritare për të përfunduar plotësisht.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5🔹 Qartësia e Premtimit: ✅ (4.5/5)🔹 Situata Aktuale: ⚠️ (3.3/5)🔹 Masat për Zbatimin: ✅ (4.2/5)🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (2.9/5)🔹 Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4/5)🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️ (3.9/5)

Ky premtim ka një ndikim të rëndësishëm në të drejtat e pronësisë dhe zhvillimin ekonomik, por përballet me sfida të mëdha financiare dhe ligjore. Një reformë e suksesshme kërkon transparencë të plotë dhe një strategji të qartë për zbatimin e saj.