Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Shfrytëzimi i Pasurive Minerale”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe përqendrohet në:

• Shfrytëzimin e mineraleve kryesore të Shqipërisë si kromi, nikeli, hekuri dhe mineralet e rralla.

• Përdorimin e ekspertizës vendase dhe të huaj për eksplorimin dhe menaxhimin racional të burimeve minerale.

Vlerësimi: ✅Premtimi është i drejtpërdrejtë, por mungon një përshkrim konkret mbi mënyrat e shfrytëzimit dhe politikat që do të zbatohen për të garantuar menaxhim të qëndrueshëm dhe të drejtë të burimeve.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

⚠️ Gjendja aktuale:

• Potenciali i pasurive minerale: Shqipëria ka rezerva të konsiderueshme të kromit, hekurit, nikelit dhe mineraleve të tjera, por shfrytëzimi i tyre mbetet i pjesshëm për shkak të infrastrukturës së pamjaftueshme dhe mungesës së investimeve strategjike.

• Eksporti i lëndëve të para: Shumica e mineraleve eksportohen si lëndë e parë pa përpunim të mëtejshëm, duke ulur vlerën e shtuar për ekonominë vendase.

• Probleme mjedisore dhe sociale: Aktivitetet minerare shpesh kanë ndikime të larta mjedisore dhe mund të shkaktojnë dëme në komunitetet pranë zonave të shfrytëzimit.

• Mungesa e politikave të qarta për menaxhimin afatgjatë: Ka pasur ndryshime të shpeshta në ligjin për minierat, duke krijuar pasiguri për investitorët dhe operatorët minerarë.

Vlerësimi: ⚠️Situata aktuale tregon se ka potencial të madh për zhvillim, por sfidat infrastrukturore, mjedisore dhe politike e bëjnë procesin e shfrytëzimit të burimeve minerale më kompleks se sa paraqitet në premtim.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

✅ 1️⃣    Zhvillimi i Politikave të Qëndrueshme

• Hartimi i një strategjie kombëtare për zhvillimin e sektorit minerar me synimin për të krijuar zinxhirë prodhimi dhe përpunimi në vend.

• Rishikimi i kuadrit ligjor për të siguruar një sistem të qartë licencimi dhe transparencë në koncesionet minerare.

✅ 2️⃣    Investimi në Teknologji dhe Infrastrukturë

• Mbështetja e përpunimit të lëndëve të para brenda vendit për të rritur vlerën e shtuar të produkteve minerare.

• Modernizimi i infrastrukturës së transportit dhe energjisë për të lehtësuar aktivitetin e minierave dhe për të ulur kostot e operimit.

✅ 3️⃣    Përfshirja e Ekspertizës dhe Partnerëve Ndërkombëtarë

• Nxitja e investimeve të huaja në sektorin minerar me kushte të favorshme, por duke garantuar përfitime për ekonominë vendase.

• Krijimi i partneriteteve me kompani të specializuara në menaxhimin dhe përpunimin e mineraleve për të sjellë teknologji dhe njohuri të avancuara.

✅ 4️⃣    Përmirësimi i Standardeve Mjedisore dhe Sociale

• Zbatimi i masave për të reduktuar ndotjen nga operacionet minerare dhe për të rehabilituar zonat e prekura nga aktivitetet e nxjerrjes.

• Zhvillimi i një programi për të mbështetur komunitetet e prekura nga shfrytëzimi i mineraleve, përmes investimeve në infrastrukturë dhe arsim.

Vlerësimi: ✅Premtimi mund të zbatohet nëse zgjidhen sfidat ekzistuese dhe nëse qeveria krijon një model të qëndrueshëm për shfrytëzimin e pasurive minerale.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

📊 Kostoja Buxhetore:

• Investimet fillestare për modernizimin e infrastrukturës minerare dhe përpunimit mund të variojnë nga 600 deri në 800 milionë euro për periudhën 2025-2030.

• Krijimi i një fondi të veçantë për rehabilitimin e zonave të prekura nga aktivitetet minerare.

📊 Kapaciteti Fiskal:

• Pjesa më e madhe e financimeve mund të sigurohet nga partneritete publike-private dhe investime të drejtpërdrejta të kompanive ndërkombëtare.

• Përfitimi nga fondet e BE-së për projekte të zhvillimit të qëndrueshëm në sektorin minerar.

Vlerësimi Fiskal: ⚠️Projektet minerare kërkojnë investime të mëdha, të cilat mund të vënë presion mbi buxhetin shtetëror nëse nuk menaxhohen në mënyrë të drejtë dhe transparente.  

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ndikimi pozitiv:

• Zhvillimi ekonomik: Rritja e sektorit minerar dhe përpunimi i mineraleve brenda vendit do të krijojnë vende të reja pune dhe do të rrisin eksportet me vlerë të shtuar.

• Rritja e të ardhurave për shtetin: Taksa dhe tarifat nga sektori minerar mund të sjellin të ardhura të konsiderueshme në buxhetin shtetëror.

• Transferimi i njohurive dhe teknologjisë: Bashkëpunimi me kompani ndërkombëtare do të sjellë përmirësime në teknologjinë e shfrytëzimit të burimeve minerale.

⚠️ Rreziqet e mundshme:

• Probleme mjedisore: Nëse aktiviteti minerar nuk menaxhohet si duhet, mund të shkaktojë ndotje të ujit, ajrit dhe tokës.

• Konflikte sociale: Komunitetet vendase mund të mos përfitojnë drejtpërdrejt nga zhvillimi i sektorit minerar, duke krijuar pakënaqësi.

• Varësia nga tregjet ndërkombëtare: Çmimet e mineraleve janë të ndjeshme ndaj tregjeve globale, gjë që mund të krijojë pasiguri për investitorët dhe qeverinë.

Vlerësimi: ✅ Sektori minerar mund të ketë një ndikim të madh pozitiv, por është e domosdoshme që qeveria të zbatojë politika mbrojtëse për mjedisin dhe komunitetet vendase.

6. Afati i Zbatimit

📅 Afati i mundshëm: 2025-2030

• 2025-2027: Përmirësimi i infrastrukturës ligjore dhe nxitja e investimeve të reja.

• 2027-2030: Implementimi i projekteve të përpunimit të mineraleve dhe zhvillimi i teknologjive të reja për shfrytëzimin e tyre.

Vlerësimi: ⚠️ Afati është i realizueshëm, por kërkon një planifikim të kujdesshëm për të siguruar që burimet minerale të shfrytëzohen në mënyrë të qëndrueshme dhe efektive.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Shfrytëzimi i Pasurive Minerale”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5🔹 Qartësia e Premtimit: ✅🔹 Situata Aktuale: ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: ✅🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️🔹 Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️

Premtimi ka potencial të realizohet, por kërkon një model të mirëmenaxhuar për të shmangur rreziqet ekonomike, sociale dhe mjedisore.