400 ditë të qeverisë Rama 4, progres në integrimin evropian, por rezultatet për qytetarët mbeten të pabarabarta

Vlerësimi i POLIFAKT evidenton përparim në negociatat me BE-në dhe ruajtje të ekuilibrit fiskal, ndërsa zbatimi i investimeve, llogaridhënia dhe përgjigjja ndaj shqetësimeve sociale mbeten pikat më të dobëta të programit “Shqipëria 2030”.

Katërqind ditë pas formimit të qeverisë Rama 4, bilanci i programit “Shqipëria 2030” paraqet një kontrast ndërmjet progresit në proceset institucionale dhe vështirësive për ta kthyer atë në rezultate të matshme për qytetarët. Shqipëria ka avancuar në negociatat e anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe ruan tregues relativisht të qëndrueshëm të financave publike. Në të njëjtën kohë, ritmi i investimeve është ngadalësuar, disa projekte të rëndësishme infrastrukturore mbeten të vonuara dhe shqetësimet për koston e arsimit, korrupsionin dhe përgjegjshmërinë e institucioneve kanë dalë në qendër të protestave.

Ky është përfundimi kryesor i raportit të përditësuar të POLIFAKT/ALTAX mbi fizibilitetin e programit qeverisës, me periudhë reference nga 18 shtatori 2025 deri më 23 tetor 2026.

Raporti nuk e klasifikon qeverinë si të dobësuar në të gjitha dimensionet. Ai evidenton një ecuri të pabarabartë: përparim në integrimin evropian, qëndrueshmëri në financat publike, por rreziqe në rritje në zbatimin operacional, kapacitetin institucional dhe marrëdhënien me publikun. Përfundimi analitik është “stagnim me rrezik në rënie”.

Nga premtimet te rezultatet, ku ndihet hendeku?

Dallimi kryesor në këto 400 ditë qëndron te kalimi nga shpallja e objektivave te prova e realizimit të tyre. Për disa fusha ka tregues të matshëm progresi; për të tjera, të dhënat publike nuk mjaftojnë për të përcaktuar nëse zotimet po përmbushen.

1. Integrimi evropian përparon, por afati i vitit 2027 kërkon ritëm më të lartë.

Shqipëria ka mbyllur katër nga 33 kapitujt e negociatave, ndërsa piketat e ndërmjetme të klasterit themelor u përmbushën në maj 2026. Ky është një progres konkret në procesin e integrimit.

Megjithatë, objektivi i mbylljes së negociatave deri në vitin 2027 mbetet ambicioz. Me 29 kapituj ende të pambyllur, afati kërkon përshpejtim të ndjeshëm të procesit dhe përparim në fusha të vështira, përfshirë shtetin e së drejtës, luftën kundër korrupsionit dhe mjedisin. Mbyllja e kapitujve varet gjithashtu nga vendimet e përbashkëta të shteteve anëtare.

Për qytetarët, progresi evropian ka rëndësi për standardet institucionale, cilësinë e shërbimeve dhe mundësitë ekonomike. Por numri i kapitujve të mbyllur nuk mat vetvetiu ndryshimin në cilësinë e administratës, drejtësisë apo shërbimeve publike.

2. Financat publike mbeten relativisht të qëndrueshme, por investimet nuk po ecin me të njëjtin ritëm.

Të dhënat e përfshira në raport tregojnë rritje ekonomike prej 3,61% në tremujorin e dytë të vitit 2026, borxh publik rreth 49% të PBB-së dhe suficit buxhetor prej 70,3 miliardë lekësh për periudhën janar–shtator.

Këta tregues dëshmojnë se financat publike ruajnë një pozicion relativisht të qëndrueshëm. Megjithatë, bilanci fiskal nuk është i barabartë me përmirësimin e mirëqenies dhe as me realizimin e investimeve të planifikuara.

Shpenzimet kapitale kanë arritur 75,2% të planit për nëntë muajt e parë. Në të njëjtën kohë, rritja vjetore e investimeve është ngadalësuar nga 9,9% në tremujorin e katërt të vitit 2025, në 4% në tremujorin e parë dhe 1,8% në të dytin të vitit 2026.

Kjo ecuri ngre pyetjen nëse burimet buxhetore po shndërrohen me ritmin e nevojshëm në infrastrukturë, kapacitete prodhuese dhe shërbime. Për qytetarët dhe bizneset, rëndësi ka jo vetëm sa të ardhura mbledh shteti, por edhe çfarë përfitimi ekonomik e social prodhojnë shpenzimet publike.

3. Infrastruktura mbetet një nga pikat më të ekspozuara të programit.

Objektivi për ndërtimin e 700 kilometrave rrugë të reja deri në vitin 2029 nuk mund të vlerësohet me saktësi, pasi raporti nuk ka gjetur një regjistër publik të plotë dhe të verifikueshëm të kilometrave të përfunduar kundrejt objektivit.

Ndërkohë, të dhënat e Ministrisë së Financave tregojnë se Autoriteti Rrugor Shqiptar kishte realizuar 50,9% të buxhetit vjetor në tetë muajt e parë, ndërsa ekzekutimi i investimeve të hekurudhave ishte vetëm 1,4% e planit vjetor.

Rasti i aeroportit të Vlorës e bën më të dukshëm hendekun ndërmjet objektivave dhe realizimit. Më 4 gusht 2026 nisi procedura për zgjidhjen e kontratës së koncesionit pas mosrespektimit të afateve, ndërsa konsorciumi ka kundërshtuar procedurën dhe ka paralajmëruar arbitrazh. Rezultati përfundimtar dhe kostot e mundshme për financat publike mbeten të panjohura.

Përtej vonesave të veçanta, problemi është mungesa e një matjeje publike, të rregullt dhe të krahasueshme të progresit fizik. Pa këtë informacion, qytetarët nuk mund të vlerësojnë me saktësi sa nga objektivat infrastrukturore janë realizuar dhe sa mbeten premtime.

4. Llogaridhënia institucionale mbetet e papërfunduar.

Gjatë periudhës së monitoruar, hetimet ndaj zyrtarëve të lartë, pezullimi dhe largimi nga detyra i ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, si dhe refuzimi nga Kuvendi i kërkesës për heqjen e imunitetit, e kanë vendosur marrëdhënien ndërmjet ekzekutivit, drejtësisë dhe parlamentit në qendër të vëmendjes.

SPAK-u dhe GJKKO-ja kanë vijuar veprimtarinë e tyre në çështje të profilit të lartë. Kjo është e rëndësishme për funksionimin e mekanizmave të drejtësisë, por hetimet dhe masat procedurale nuk janë të barasvlershme me vendime përfundimtare fajësie.

Nga ana tjetër, raporti evidenton ndryshime të përsëritura në kabinet, përfshirë portofolet e Brendshme, Drejtësisë, Mbrojtjes, Jashtme dhe Infrastrukturës, si dhe ndryshime të mëvonshme në Shëndetësi e Brendshme. Këto lëvizje nuk provojnë vetvetiu ulje të performancës, por krijojnë nevojën për të verifikuar vazhdimësinë e politikave, përgjegjësitë dhe rezultatet e institucioneve.

Për qytetarët, prova e llogaridhënies nuk është vetëm ekzistenca e hetimeve apo ndryshimi i titullarëve. Ajo kërkon institucione që japin llogari, procedura transparente dhe rezultate të verifikueshme brenda kompetencave të secilit institucion.

5. Protestat kanë nxjerrë në pah një problem të pazgjidhur të besimit publik.

Protestat studentore të nisura më 13 tetor 2026 kanë rikthyer në qendër të debatit koston e arsimit, kushtet e studimit, mundësitë e punësimit dhe korrupsionin. Ato pasojnë protestat e majit–qershorit kundër projektit turistik pranë zonës së Vjosës–Nartës, të cilat shprehën shqetësime për mjedisin dhe përfshirjen e publikut në vendimmarrje.

Në arsimin e lartë, raporti evidenton një buxhet prej 185 milionë eurosh për vitin 2026, si dhe skema përjashtimi ose uljeje tarifash për rreth 41 mijë studentë dhe 12 mijë bursa sociale. Këto janë masa konkrete mbështetëse, por nuk mjaftojnë për të përcaktuar nëse kostoja reale e studimit, strehimit, transportit dhe jetesës është bërë më e përballueshme.

Mungojnë gjithashtu tregues të mjaftueshëm për të matur ndryshimet në cilësinë e arsimit, infrastrukturën universitare dhe kalimin e të diplomuarve drejt punësimit.

Gatishmëria e kryeministrit për të diskutuar koston e arsimit është një hap politik, por ndikimi i saj do të varet nga masat konkrete, financimi, afatet dhe rezultatet e matshme.

Protestat, nga ana tjetër, nuk përbëjnë vetvetiu provë të paaftësisë qeverisëse. Ato janë sinjal i pakënaqësisë dhe faktor pasigurie për zbatimin e programit. Shkalla në të cilën kjo pakënaqësi ndikon në besimin publik dhe në realizimin e politikave kërkon matje të pavarur.

A është qeveria më e dobët se në fillim të mandatit?

Sipas vlerësimit të POLIFAKT/ALTAX, përgjigjja ndryshon sipas dimensionit.

Qeveria ka avancuar në negociatat me Bashkimin Evropian, ruan qëndrueshmëri relative në financat publike dhe vazhdon të ketë aftësinë parlamentare për të miratuar vendime. Në anën tjetër, zbatimi fizik i investimeve paraqet dobësi, vazhdimësia institucionale është vënë në provë dhe protestat kanë shtuar pasigurinë politike e sociale.

Historiku i vlerësimeve të POLIFAKT/ALTAX tregon 72 pikë nga 100 në raportin e 100 ditëve, 58,5% në vlerësimin e shkurtit 2026 dhe një interval prej 58–62% në raportin e 300 ditëve. Këto rezultate nuk janë plotësisht të krahasueshme, sepse bazat dhe dokumentimi i pikëzimit nuk janë të njëjta.

Për ditën e 400-të nuk publikohet një indeks i ri numerik. Përfundimi “stagnim me rrezik në rënie” është gjykim cilësor i mbështetur në evidencën e re, jo rezultat i një llogaritjeje të re. Raporti nuk pretendon se ka matur një rënie të përgjithshme të mirëqenies apo të performancës së qeverisë me një përqindje të caktuar.

Tre prova vendimtare për muajt e ardhshëm

Deri në ditën e 500-të të mandatit, rreth fundit të janarit 2027, tri fusha do të ndihmojnë për të përcaktuar nëse qeverisja po rikuperon ritmin apo po thellon hendekun e zbatimit.

• Integrimi evropian – progresi në mbylljen e kapitujve dhe vlerësimi i Komisionit Evropian, veçanërisht për shtetin e së drejtës, korrupsionin dhe mjedisin.
• Investimet publike – ecuria e investimeve në tremujorin e tretë, realizimi përfundimtar i shpenzimeve kapitale dhe publikimi i të dhënave për projektet konkrete.
• Përgjigjja ndaj shqetësimeve sociale – masa të financuara dhe të matshme për koston e arsimit, dialogu me studentët dhe transparenca për përgjegjësitë institucionale.

Këto prova do të jenë më domethënëse se deklaratat politike, sepse mundësojnë verifikimin e lidhjes ndërmjet zotimit, financimit, zbatimit dhe rezultatit.

Pas 400 ditësh, sfida kryesore e qeverisë Rama 4 nuk është mungesa e objektivave apo e vendimeve formale. Është demonstrimi se kapaciteti fiskal, progresi evropian dhe pushteti institucional mund të prodhojnë rezultate të matshme në infrastrukturë, arsim, shërbime publike dhe llogaridhënie. Deri atëherë, “Shqipëria 2030” mbetet një program me përparime të dokumentuara, por edhe me një hendek të rëndësishëm ndërmjet ambicies së shpallur dhe rezultateve që mund të provohen.

Burimi: POLIFAKT, raporti i përditësuar mbi fizibilitetin e programit qeverisës “Rama 4”, periudha 18 shtator 2025 – 23 tetor 2026. Vlerësimet pasqyrojnë evidencën e disponueshme deri në datën e mbylljes së raportit dhe nuk përbëjnë indeks të ri numerik për ditën e 400-të.